2) art. 81 w związku z art. 73 § 2 k.p.a. poprzez uniemożliwienie Skarżącemu wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, co powoduje, że okoliczności wykazane przez NFZ w zaskarżonej decyzji nie można uznać za udowodnione,
3) art. 7a i 81a §1 k.p.a. poprzez nie zastosowanie tego przepisu i niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego, których nie wyjaśniono na korzyść Skarżącego.
Formułując powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Ponadto Skarżący wniósł również o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że w momencie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązujące przepisy prawa nie nakładały na Skarżącego obowiązku pobierania składki zdrowotnej z tytułu bycia komandytariuszem przedmiotowej spółki. Skarżący wyjaśnił, że od dnia 1 lipca 2022 r. weszły w życie kolejne duże zmiany w Polskim Ładzie 2.0, a wśród nich zmiana płacenia składki zdrowotnej dla komandytariuszy i komplementariuszy. Do tej pory w ocenie Skarżącego jedną z większych zalet spółki komandytowej było nie podleganie jej wspólników obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Biorąc powyższe pod uwagę, według Skarżącego, brak było podstaw faktycznych i prawnych do ustalenia obowiązku ubezpieczenia składką zdrowotną za wskazany w zaskarżonej decyzji sporny okres.
Ponadto zdaniem Skarżącego biorąc pod uwagę okres prowadzenia postępowania i różne oceny prawne przepisów wprowadzonych w przedmiotowej sprawie, powinny mieć zastosowane przepisy art. 7a i 81 a §1 k.p.a.
Ponadto zdaniem Skarżącego należy stwierdzić, że zgodnie z art. 93 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, należności z tytułu składek zdrowotnych przedawniają się na zasadach określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Według Skarżącego w tej ustawie w art. 24 ust. 4 określono, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z czego wynika, że nie ma możliwości określić po 5 latach od zaistniałego zdarzenia wysokości składek z tego tytułu.
Biorąc powyższe pod uwagę zdaniem Skarżącego sprawa ewentualnych składek, które byłyby wymagalne w 2017, 2018, 2019 r. przedawniła się, co powoduje, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Stosownie natomiast do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów prawa proceduralnego.
Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Podkreślenia również wymaga, że sąd administracyjny dokonując kontroli legalności decyzji, nie rozstrzyga kierując się zasadami słuszności.
Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.
W związku z powyższym w ocenie Sądu chybiony jest zarzut naruszenia przez Organ przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7, 8, 77 oraz art. 80 i 81a K.p.a. Prezes NFZ wydając zaskarżoną decyzję, wziął pod uwagę całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] listopada 2024 r. w przedmiocie objęcia Skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Istota sporu sprowadza się zatem do rozsądzenia czy Skarżący będący komandytariuszem spółki R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w okresie od 9 maja 2017 r. do 31 sierpnia 2023 r.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.
Zgodnie z kolei z definicją osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, ujętej w art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, jest nią osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 350, dalej: "u.s.u.s."). Jak natomiast wynika z art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s., za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.
W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym.
Podkreślenia jednak wymaga okoliczność, że m.in. wspólnik spółki komandytowej objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek jego ubezpieczenia powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku wspólników spółki komandytowej, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika tej spółki i trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty, jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej czy osiągania przychodów. W wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. Prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12). Analogicznie zatem, wywód ten dotyczy wspólników spółki komandytowej. Innymi słowy, z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s. - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika spółki komandytowej, jawnej, czy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Co więcej, obowiązek ubezpieczenia społecznego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność wynika z przepisów prawa i nie jest uzależniony od woli ubezpieczonego lub organu, nie ma przy tym żadnej zależności pomiędzy obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i obowiązkiem podatkowym.
Wbrew zatem stanowisku skargi, wspólnik spółki objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, wyraził pogląd, że sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. W przypadku wspólników wymienionych spółek, prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w spółce (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12). Innymi słowy, z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika spółki. Obowiązek ubezpieczeniowy ustawodawca powiązał bowiem z określoną normatywnie sytuacją wspólnika (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt SK 4/12). Zatem - jak stwierdził w orzecznictwie SN oraz sądy apelacyjne - podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania - należy odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej działalność gospodarczą, niezależnie od rzeczywistego uczestnictwa w działalności takiej spółki oraz faktycznego włączania się w prowadzenie jej spraw (por. wyroki SN z dnia: 7 grudnia 2012 r., sygn. akt II UK 121/12; 3 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 271/10, także wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt III AUa 1455/14).
Powyższe okoliczności wskazują, że Organ prawidłowo uznał, że w spornym okresie objętym zaskarżoną decyzją tj. od dnia 9 maja 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2023 r. Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu posiadania statusu wspólnika spółki komandytowej R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa. Ponadto Organ właściwie ustalił, że Skarżący w ww. okresie figuruje jako komandytariusz przedmiotowej spółki. Potwierdzają to informacje zawarte w pełnym odpisie z Krajowego Rejestru Sądowego spółki (Rubryka 7, L.p 5 numer 9), z którego wynika, że Skarżący jest wspólnikiem spółki w okresie od 9 maja 2017 r. do nadal. Faktu tego nie kwestionuje również Skarżący, bowiem w piśmie z dnia 6 lutego 2024 r. (wpływ do DOW NFZ – 8 lutego 2024 r.), wskazał, że w okresie od dnia 8 maja 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2023 r. był komandytariuszem w spółce pod firmą: R. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa (NIP: [...]), w związku z nabyciem udziałów w ww. spółce w drodze spadku po zmarłej matce – A. B.. Organ ustalił również, że brak jest wpisów świadczących o zawieszeniu, likwidacji lub rozwiązaniu spółki komandytowej.
Odnosząc się do ustalenia celu wprowadzonej w art. 13 pkt 4b u.s.u.s. regulacji, należy wskazać, że ustawodawca, wprowadzając ten przepis chciał usystematyzować moment rozpoczęcia i zakończenia okresu ubezpieczenia m.in. wspólników spółki komandytowej, odchodząc od dotychczasowego jego niejasnego określenia wskazanego w art. 13 pkt 4 ww. ustawy (w brzmieniu sprzed 18 września 2021 r.), że okres ubezpieczenia trwa "od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności". Tym samym brzmienie znowelizowanego przepisu potwierdziło zaprezentowane w orzecznictwie stanowisko, że podleganie wspólnika takiej spółki obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zależy wyłącznie od posiadania tego statusu, przy czym wspólnik nie podlega ubezpieczeniu tylko w czasie zawieszenia przez spółkę działalności gospodarczej. Natomiast dla stwierdzenia, że dana osoba podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik tej spółki nie ma znaczenia okoliczność, czy spółka faktycznie prowadziła działalność, czy też nie, czy Skarżący uzyskiwał przychód z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki komandytowej.
Ustalenie zatem, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją Skarżący był komandytariuszem R. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa jest wystarczające do uznania, że podlegał w tym czasie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Bez znaczenia są kwestie faktycznego prowadzenia działalności przez spółkę, osiąganie dochodów. Sąd w tym miejscu podziela stanowisko Organu, zgodnie z którym w przedmiotowej sprawie Prezes NFZ mógł rozpoznać tylko kwestie związane z objęciem ubezpieczeniem zdrowotnym, nie był natomiast władny do rozpoznania kwestii związanych z opłacaniem składek na to ubezpieczenie. Wydając takie rozstrzygnięcie Organ odwoławczy istotnie naruszyłby art. 109 ustawy o świadczeniach, gdyż orzekłby o obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne, a nie jest organem uprawnionym do orzekania o takim obowiązku. W przedmiotowej sprawie Prezes NFZ mógł co najwyżej ustalić, czy w rozpatrywanym spornym okresie Skarżący był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki komandytowej.
Reasumując, Sąd zważył, że Prezes NFZ zaskarżoną decyzją zasadnie orzekł, iż Skarżący będący wspólnikiem spółki komandytowej podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w spornym okresie tj. od dnia 9 maja 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2023 r., bowiem Skarżący status wspólnika spółki komandytowej posiada aż do chwili obecnej, z uwagi na to, że do tej pory spółka komandytowa nie została wykreślona z KRS.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd doszedł więc do wniosku, że Organ w niniejszej sprawie nie naruszył przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji Prezes NFZ zgromadził niezbędny materiał dowodowy do rozpoznania sprawy. W sprawie nie było również wątpliwości odnośnie norm prawnych mających zastosowanie w sprawie, jak i ustalonego stanu faktycznego Natomiast zaskarżona decyzja posiada umocowanie w przepisach prawa materialnego. Jednocześnie należy zauważyć, że podnoszone przez Skarżącego zarzuty dotyczące terminowości załatwienia sprawy nie mają wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji. Co więcej, Skarżący dostrzegając nieterminowe załatwienie sprawy, mógł skorzystać z przysługującego prawa i skorzystać ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Organ. Tym samym, Sąd uznał wszystkie zarzuty skargi za pozbawione uzasadnianych podstaw.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .