2) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez niepodjęcie - wbrew zasadzie wynikającej z tego przepisu - wszelkich, niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i orzekanie w oparciu o nieprawidłowe i niedostateczne ustalenia, sprowadzające się w znacznej mierze do wywodów wynikających z kompilacji cytatów tez rozlicznych wyroków, które nie odnoszą się do sprawy Płatnika składek i zapadły w stanach faktycznych odmiennych niż w rozpoznawanej sprawie;
3) art. 77 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego niezbędnego w sprawie i mającego znaczenie dla jej rozstrzygnięcia oraz brak dokonania oceny w stanie faktycznym i prawnym dotyczącym Płatnika składek, a co za tym idzie dokonanie oceny zebranych w sprawie materiałów dowodowych z przekroczeniem wyrażonej w tym przepisie zasady swobodnej oceny dowodów.
W oparciu o powyższe zarzuty Płatnik składek wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego i orzeczenie o kosztach postępowania.
W uzasadnieniu skargi Strona wskazała, że kwestią sporną jest charakter umowy zawartej z Zainteresowanym. W jej ocenie praca wykonana w ramach umowy polegająca na skręcaniu szaf i biurek stanowiła dzieło. Powstałe dzieło miało od twórcy odrębny byt. Wykonanie dzieła nie było niczym ograniczone – Zainteresowany miał niczym nieograniczoną swobodę w realizacji dzieła. Zdaniem Płatnika składek celem umowy nie była czynność (samo działanie), ale chodziło o osiągnięcie rezultatu określonego w umowie.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób który zobowiązywałby sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Zaskarżona decyzja, stwierdzająca, że Zainteresowany w okresie od 21 do 26 listopada 2022 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, została oparta o przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach. Zgodnie z tym przepisem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie m.in. umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zleceniu.
W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego przywołanych powyżej osób powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach stanowi natomiast, że w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Stosownie do art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający, z zastrzeżeniem art. 86 ust. 1 pkt 13a, który w sprawie nie ma zastosowania.
Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 497) obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę m.in. na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Przepis ten wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Wedle art. 13 pkt 2 ww. ustawy systemowej obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania, do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.
Mając na uwadze powyższe przepisy stwierdzić należy, że osoba zatrudniona na postawie umowy zlecenia bądź umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, z mocy prawa podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania, do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Obowiązek obliczenia, pobrania z dochodu ubezpieczonego i odprowadzenia do organu rentowego ciąży przy tym na dającym zlecenie, na płatniku. Podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu, związane z obowiązkiem opłacania składki, wynika zatem ze spełniania warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi (art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach).
W sprawie organ stwierdził, że Zainteresowany jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Spór w sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy Zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego we wskazanym w rozstrzygnięciu decyzji okresie. Płatnik składek nie zgodził się bowiem z organem, że praca wykonywana w ramach umowy zawartej w dniu 3 listopada 2022 r. to praca wykonywana w ramach umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Zdaniem Płatnika składek w ramach wykonywanej pracy obejmującej skręcanie szaf i biurek w budynku przy ul. [...] Zainteresowany wykonywał dzieła.
Zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w związku z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony musi być określony na etapie zawierania umowy, obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego z góry rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu k.c., jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (zob. wyrok WSA w Warszawie z 5.08.2025 r. VI SA/Wa 501/25 i wskazane tam poglądy doktryny).
Stosunek prawny wynikający z umowy o dzieło nie ma charakteru zobowiązania trwałego (ciągłego), albowiem stanowi zobowiązanie do świadczenia jednorazowego i to po obu stronach tego stosunku zobowiązaniowego. Zarówno świadczenie zamawiającego jak i wykonawcy dzieła uznawane są za świadczenia jednorazowe, a jego ramy czasowe wyznacza powierzenie wykonania i wykonanie dzieła, co prowadzi do wniosku, że czas ten jest zatem z zasady warunkowany właściwościami samego dzieła i determinowany przez jego wykonawcę, nie zaś przez zamawiającego. Przedmiotem umowy o dzieło jest bowiem doprowadzenie do weryfikowalnego i jednorazowego rezultatu, zdefiniowanego przez zamawiającego w momencie zawierania umowy, który w momencie zawierania umowy nie istnieje, jednak jest w niej z góry przewidziany i określony w sposób wskazujący na jego indywidualne cechy (zob. wyrok SN z 28.08.2014 r. II UK 12/14).
Z kolei, jak stanowi art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa/stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, że subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 k.c. nie czyni takiej umowy umową zleceniem, w rozumieniu art. 734 k.c.
W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej trafnie organ ocenił charakter umowy łączącej Płatnika składek z Zainteresowanym. Dokonując kwalifikacji tego konkretnego stosunku zobowiązaniowego stwierdzić należy, że świadczenie polegające na skręcaniu szaf i biurek w budynku przy ul. [...] nie ma cech dzieła, a więc nie polega na osiągnięciu w przyszłości z góry określonego, samoistnego, obiektywnie osiągalnego i subiektywnie pewnego rezultatu ludzkiej pracy. Celem umowy o dzieło jest osiągnięcie określonego rezultatu, a nie czynność która przy dochowaniu należytej staranności ma do niego doprowadzić (por. wyrok SA w P. z [...].10.2022 r. [...], LEX nr 3480525). W tym miejscu podkreślić należy, że każda umowa o dzieło jest umową rezultatu, lecz nie każda umowa rezultatu jest umową o dzieło. W przypadku umowy o dzieło kładzie się nacisk na osiągnięcie zindywidualizowanego działa, zgodnie z pierwotnie określonymi przez zamawiającego parametrami, w sposób umożliwiający poddanie wyniku sprawdzianowi na wady fizyczne (por. wyrok SA w S. z [...].12.2018 r. [...], LEX nr 2706921). Tymczasem w sprawie przedmiotem umowy było skręcanie mebli (szaf i biurek), bez określenia ich zindywidualizowanych cech. Przy czym w sprawie nie budzi wątpliwości, że w ramach prac Zainteresowanego nie powstało dzieło składające się z bliżej nieokreślonej w umowie ilości skręconych szaf i biurek. Skręcanie, inaczej montaż określonego typu mebli to jeden z etapów ich produkcji. Polega na łączeniu oddzielnych, już gotowych części w całość (por. znaczenie słowa "skręcić" w Słowniku języka polskiego dostępnym na stronie sjp.pwn.pl; "skręcić - złączyć w całość elementy czegoś przez wkręcenie śrub").
W ramach umowy Zainteresowany podjął się wykonania prostych, powtarzalnych czynności polegających na skręcaniu, a więc łączeniu gotowych części szaf i biurek w całość. Celem umowy, wbrew stanowisku Strony, nie było osiągnięcie konkretnego rezultatu charakterystycznego dla umowy o dzieło, ale wykonywanie określonych czynności (tutaj: w postaci skręcania, montowania) i dołożenie należytej staranności przy ich wykonywaniu, a nie sam efekt końcowy, co trafnie zauważył organ. A zatem przy realizacji umowy istotne było staranne działanie Zainteresowanego (wykonawcy) w postaci wykonywania czynności – łączenia gotowych elementów mebli (szaf i biurek), a nie wyłącznie sam fakt końcowy, który – zdaniem Sądu – tylko w nieznacznej części był zależny od Zainteresowanego (wykonawcy), a zasadniczo wyłącznie od jego starannego działania polegającego na prawidłowym połączeniu poszczególnych elementów mebli. Zainteresowany nie decydował bowiem o kształcie poszczególnych elementów składujących się na określony mebel. W sytuacji gdy Płatnik składek powierza Zainteresowanemu jako wykonawcy gotowe elementy danego rodzaju mebli, a zadanie wykonawcy sprowadza się jedynie do ich zmontowania (skręcenia), to zdaniem Sądu nie może być mowy o stworzeniu przez niego dzieła. Zainteresowany wykonywał bowiem jedynie określone stosunkowe proste, powtarzalne czynności, stanowiące etap produkcji mebli (w sprawie: szaf, biurek), zmierzający do finalnej ich realizacji w gotowy produkt.
Zasada swobody umów nie ma charakteru bezwzględnego, albowiem nie może ona prowadzić do zaprzeczenia istoty stosunku prawnego łączącego strony. Strony mogą ułożyć swój stosunek prawny wedle swego uznania byle tylko jego treść lub cel nie sprzeciwiały się naturze stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 3531 k.c.). O treści stosunku prawnego nie decyduje bowiem wyłącznie jej nazwa, ale rzeczywisty jej przedmiot, w tym okoliczności realizacji umowy.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że stanowisko Skarżącego jakoby w ramach zawartej z Zainteresowanym umowy doszło do powstania dzieła (dzieł) nie zasługiwało na podzielenie. Organ nie naruszył zatem przepisów art. 750, art. 627 oraz art. 3531 k.c.
W ocenie Sądu, organ nie naruszył także przepisów postępowania zarzuconych przez Stronę.
W postępowaniu administracyjnym reguły determinujące czynności ustalania stanu faktycznego, zwane zbiorczo postępowaniem wyjaśniającym, wytyczone są przede wszystkim przez uregulowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału. Treścią zasady prawdy obiektywnej jest powinność organu procesowego dokonania ustaleń co do faktów zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Tylko takie fakty mogą stanowić podstawę załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 14.02.2013 r. II GSK 2173/11).
Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy został ustalony z poszanowaniem przepisów art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ustalając stan faktyczny sprawy organ oparł się na zebranym materiale dowodowym, tj. protokole kontroli przeprowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wraz z aneksem, zastrzeżeń Płatnika składek do protokołu, Informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń oraz treści umowy o dzieło, a także wyjaśnieniach Płatnika składek (pismo z 11.09.2024 r.). Treść tych wyjaśnień, wspólna dla kilku postępowań, znajduje się w aktach administracyjnych sprawy załączonych do skargi Płatnika składek zarejestrowanej pod sygn. VI SA/Wa 510/25 i znana jest Sądowi z urzędu.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza również przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Zawiera ona bowiem uzasadnienie faktyczne i prawne. W uzasadnieniu organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Prezes NFZ wyjaśnił także podstawę prawną rozstrzygnięcia, przytaczając właściwe – z punktu widzenia rozstrzygnięcia – przepisy prawa. Jak już wyżej wskazano, wszelkie istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały ustalone prawidłowo. Organ prawidłowo ocenił charakter umowy łączącej Płatnika składek z Zainteresowanym. Trafnie uznał, że strony łączyła umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. W konsekwencji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, a to art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, stwierdzając, że Zainteresowany podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. Przy czym zaznaczyć należy, że okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samej umowy łączącej Płatnika składek i Zainteresowanego.
Podsumowując, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w tym przepisów podniesionych przez Stronę. Dlatego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.