Postanowienie Prokuratury mające być podstawa wznowienia było wydane po decyzji ostatecznej, której dotyczyło żądanie wznowienia postępowania. Zatem dowód ten nie istniał w dacie wydania decyzji ostatecznej. Dyrektor IAS stwierdził, że kluczowe w sprawie jest, że zgłoszona przez Stronę podstawa wznowienia postępowania podatkowego nie spełnia warunku jej zaistnienia przed wydaniem decyzji ostatecznej. Z tego powodu nie można uznać, że zarówno postanowienie Prokuratury Rejonowej R.- Z. z 9.12.2022 r., jak i okoliczności faktyczne z niej wynikające w zakresie ustalenia wykonania usługi przez wystawcę faktur zakwestionowanych w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, której dotyczy rozpatrywany wniosek, spełniają przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Op. Dyrektor IAS stwierdził, że postanowienie o umorzeniu postępowania karnego nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej i pozostawia organom podatkowym możliwość samodzielnego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z wymogami określonymi w Ordynacji podatkowej. Organ przytoczył też ustalenia z postępowania podatkowego, ma których oparta była decyzja wymiarowa i wskazał na istotne okoliczności będące podstawa ustaleń faktycznych w postępowaniu podatkowym. Wskazał, że prawidłowość tych ustaleń została potwierdzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję wymiarową prawomocnym wyrokiem z 24.02.2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 645/20. Przypomniał też, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. decyzją nr [...] z 6.06.2019 r. określił K.G. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług z tytułu faktur wystawionych na rzecz Strony na podstawie art. 108 ustawy o VAT, od którego Pan G. nie złożył odwołania.
Dyrektor IAS wskazał, że śledztwo przeciwko K.G., podejrzanemu o popełnienie czynu z art. 54 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. zostało umorzone na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., a mianowicie wobec braku znamion czynu zabronionego, nie zaś, na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k., czyli wobec stwierdzenia, że "skarżący nie dopuścił się tego czynu zabronionego". Organ wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.05.2024 r., sygn. akt I GSK 1168/20. Zgodnie z tym wyrokiem związanie, o którym mowa w art. 11 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczy wyłącznie wyroku skazującego. Nie odnosi się zatem do postanowień, w tym postanowienia umarzającego postępowanie karne. Trafnie zatem w skarżonej decyzji organ I instancji wskazał, iż w tym kontekście postanowienie o umorzeniu dochodzenia wobec kontrahenta Strony nie stanowi nowego dowodu w sprawie.
Reasumując, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. uznał, że przedstawione przez Stronę podstawy wznowienia w postaci postanowienia z 9.12.2022 r. i okoliczności w nim stwierdzonych, nie istniały w dniu wydania decyzji administracyjnej, więc w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Op. nie spełniają przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, zaś samo postanowienie o umorzeniu śledztwa nie kreuje mających skutki prawnopodatkowe okoliczności wpływających na rzetelność rozliczeń podatnika w zakresie podatku VAT. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że organ I instancji zasadnie uznał wnioski dowodowe Strony zawarte w piśmie z 20 maja 2024 r. za nieuzasadnione - zarówno odnośnie przeprowadzenia dowodu z postanowienia o umorzeniu w części postępowania karnego- skarbowego, jak i przesłuchania wystawcy zakwestionowanych faktur, jako że zeznanie świadka nie istnieja przed przeprowadzeniem tego dowodu. To nie osoba świadka i nie jej wiedza o faktach są dowodem o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Op., ale dopiero jego oświadczenie w formule zeznania.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie nie jest możliwe zanegowanie ustaleń przyjętych w decyzji ostatecznej. Z uwagi bowiem na brak zaistnienia przesłanek wznowienia postępowania, umożliwiających orzeczenie co do istoty sprawy, nie ma podstawy do orzekania we wznowionym postępowaniu podatkowym w zakresie skutków wynikających z przedstawionych przez Stronę dowodów i okoliczności.
Skarżący zaskarżyli omówioną decyzję Dyrektora IAS w całości. Zarzucili jej:
1. naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej poprzez wadliwe niezastosowanie, podczas gdy:
a) pojawiły się nowe okoliczności lub dowody nieznane DIAS w postaci depozycji K. G. w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową R.Z.w R.na temat objęty przedmiotem postępowania podatkowego, zatem na temat istotny dla sprawy;
b) przesłanka wznowienia postępowania istniała przed dniem wydania decyzji przez Organ, gdyż dowód z przesłuchania K.G. nie został zgłoszony po wydaniu decyzji oraz byłby Organowi znany, gdyby Organ zdołał świadka odnaleźć i przesłuchać;
c) z perspektywy przesłanek wznowienia nie jest istotne, kiedy Prokuratura wydała postanowienie, gdyż postanowienie jest formą procesową oceny stanu faktycznego, a nie przesłanką wznowienia per se;
d) Prokuratura oraz Organ wydały odmienne decyzje procesowe co do tego samego zdarzenia historycznego, zaś Organ nie zweryfikował depozycji K. G. z perspektywy prawa podatkowego;
e) co uzasadnia konieczność uchylenia decyzji oraz zweryfikowania zasadności decyzji.
Podnosząc te zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi podatkowemu, oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwana "p.p.s.a.")
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie skarga nie jest uzasadniona, bowiem organy podatkowe nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów proceduralnych, w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem postępowania i wydanych w jego ramach rozstrzygnięć organów I i II instancji była kwestia wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, gdzie jako materialne przesłanki postępowania wskazano postanowienie o umorzeniu postępowania karnego wobec K. G. i jego zeznania, z których miałoby wynikać, że wbrew ustaleniom w ostatecznej decyzji wymiarowej, dokonywał on spornych dostaw, co do których odmówiono Skarżącym odliczenia podatku VAT naliczonego w fakturach mających dokumentować te usługi.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli po jej wydaniu wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Zatem możliwość wznowienia postępowania w takim przypadku wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek:
1) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy;
2) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe;
3) istnieją one w dniu wydania ostatecznej decyzji;
4) nie były znane organowi, który wydał decyzję. Wyjaśnić należy, że "nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody", to zarówno okoliczności faktyczne lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę (por. wyroki NSA: z dnia 21 lutego 2012r. sygn. akt I FSK 558/11; z dnia 30 października 2012r. sygn. akt I FSK 1985/11, opubl. CBOSA). Wszystkie wskazane wyżej warunki dotyczące okoliczności czy dowodu jako przesłanki wznowienia postępowania muszą występować łącznie. Brak cechy nowości czy brak istnienia w dniu wydania decyzji objętej postępowaniem o wznowienie, bądź brak istotności dla sprawy powoduje, że taki dowód lub okoliczność nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Należy wskazać, że w odniesieniu do samego pojęcia "okoliczności faktycznej" w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. utrwalił się na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych pogląd, iż jest to zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej od jego wykładni. Okolicznością faktyczną nie może być sam proces myślowy, wnioskowanie, związek między różnymi okolicznościami faktycznymi, czy też związek z przepisami prawa lub wykładnią (por.: wyrok NSA z dnia 18 marca 2011r. sygn. akt I FSK 398/10, opubl. CBOSA).
Należy podkreślić, że instytucja wznowienia postępowania podatkowego ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi, enumeratywnie wskazanymi w art. 240 § 1 O.p. Powyższa instytucja nie może być wykorzystywana - jak to zdają się czynić Skarżący - do ponownej pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, a odrębne postępowanie nadzwyczajne. Toczy się ono tylko w zakresie oceny czy zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 O.p. i w takim też zakresie rozstrzygnięcie organu podatkowego podlega kontroli sądowej.
Zeznania świadka G. podobnie jak postanowienie o umorzeniu postępowania karnego miały miejsce po wydaniu decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 14 lipca 2020 r. nr [...]. Dowody te niewątpliwie nie istniały w chwili wydania ostatecznej decyzji wymiarowej. Zeznania K.G. nie były nową okolicznością faktyczną, a tylko jego relacją o okolicznościach faktycznych złożoną w dniu składania zeznań. Nie można takim zeznaniom przypisywać cechy trwałego w czasie, niezmiennego i obiektywnie istniejącego stanu faktycznego, to jest "okoliczności faktycznej", o jakiej mowa w art. 20 § 1 pkt. 5 O.p. O ile zeznania świadka można uznać za dowód w rozumieniu art. 240 § 1pkt 5 O.p., to taki dowód nie ma cechy mogącej stanowić podstawę wznowienia postępowania ze skutkiem wpływającym na zmianę ostatecznej decyzji wymiarowej, gdyż nie jest to dowód istniejący w dniu wydania decyzji wymiarowej. Również postanowienie o umorzeniu postępowania nie może stanowić skutecznej podstawy wznowienia postępowania i zmiany decyzji wymiarowej. Stosownie do art. 11 p.p.s.a. tylko ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Jakkolwiek bezpośrednim adresatem art. 11 p.p.s.a. jest sąd administracyjny, to mając na uwadze zakres kontroli wyznaczony przez art. 3 tej ustawy, w sposób pośredni wprowadza on do postępowania podatkowego regułę dowodową, zgodnie z którą ustalenia faktyczne zawarte w skazującym wyroku sądowym mają wiążącą moc dowodową. W tym zakresie sąd administracyjny nie ma możliwości przyjęcia odmiennej oceny i ustaleń stanu faktycznego aniżeli te, które przyjął sąd karny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Tym samym, skoro nawet wyrok uniewinniający nie jest wiążący w postępowaniu podatkowym, to tym bardziej nie ma takiego waloru postanowienie o umorzeniu postępowania. W takim postępowaniu wyrażony jest tylko pogląd organu postępowania karnego co do oceny działań Skarżących w aspekcie prawno-karnym, że w ich działaniach brak jest znamion występku określonego w art. 273 k.k. oraz przestępstwa skarbowego określonego w art. 56 §2 k.k.
Reasumując, Sąd uznał, że Organy podatkowe w sprawie dokonały prawidłowej wykładni art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i trafnie uznały, że wskazane przez Skarżących przesłanki wznowienia postępowania nie pozwalały na zmianę prawomocnej i ostatecznej decyzji, których wniosek o wznowienie postępowania dotyczył. Uzasadnienie decyzji organów obu instancji odpowiada wymogom z art. 210 § 1 pkt 4-6 i § 4 O.p., gdyż wskazuje przesłanki, którymi kierowały się organy wydając orzeczenie, wyczerpująco wyjaśniają podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają; przedstawia stanowisko, które doprowadziło organ do wydania aktu, wskazuje motywy i argumenty tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę należało oddalić jako niezasadną.