W dalszej kolejności organ egzekucyjny uznał pozostałe podnoszone w skardze żądania dotyczące wskazania pracownika, który dokonał czynności egzekucyjnej w tej sprawie oraz kwestia zwrotu należności głównej oraz kosztów upomnienia za wykraczające poza zakres skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wyraźnie podkreślił, że kwestia dotycząca braku zwrotu wszystkich wyegzekwowanych w toku postępowania egzekucyjnego środków pieniężnych nie zależy od organu egzekucyjnego, który dokonał zwrotu kosztów egzekucyjnych 21.11.2024 r., ale wynika z faktu niezastosowania się przez stronę do wskazania Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu numeru rachunku bankowego, w celu dokonania zwrotu wnioskowanej kwoty należności głównej oraz kosztów upomnienia.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący w pierwszej kolejności zarzucił nieprawidłową kwalifikację jego skargi z 14.11.2024 r., gdyż organ egzekucyjny usiłuje załatwić sprawę w innym trybie jako skargę na przewlekłość prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zamiast jako skargę, o której mowa w Dziale VIII K.p.a. Skarżący przywołał przy tym żądania, jakie zawarł w skardze z 14.11.2024 r. Zaznaczył, że oczekuje od Dyrektora IAS uchylenia zajęcia egzekucyjnego, w wyniku którego przedwcześnie i bezzasadnie zastosowano środek egzekucyjny, który wyrządził mu krzywdę i wymierną szkodę majątkową, od naprawienia której do tej pory uchyla się Naczelnik US.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z 20.02.2025 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy powyższe postanowienie Naczelnika US.
Na wstępie organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, jak również wskazał na jej ramy prawne cytując m.in. treść art. 54a § 1 – 2, art. 4 § 4 i 5 u.p.e.a. Następnie, w świetle tych przepisów stwierdził, że powszechnie przyjmuje się, że przedmiotem skargi jest bezczynność rozumiana jako brak czynności egzekucyjnych organu lub egzekutora albo działań przygotowujących takie czynności. Podobnie w orzecznictwie wskazuje się, że za przewlekłe należy uznać postępowanie, w którym choć podejmowane były czynności, to jednak zostały rozciągnięte w czasie przez organ egzekucyjny ponad miarę i w efekcie nie zmierzały do wyegzekwowania należności wierzyciela zainteresowanego jak najszybszym zakończeniem egzekucji w sposób skuteczny (por. wyr. NSA II OSK2872/16). Przewlekłość zachodzi również wówczas, gdy organ egzekucyjny nie podejmuje czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku, uwzględniając czas niezbędny do podjęcia tych czynności, a więc, gdy postępowanie trwa dłużej, niż to konieczne, z przyczyn leżących po stronie organu. Korzystanie przez stronę ze środków odwoławczych i zaskarżenia, jej choroba czy też brak majątku przedłużają postępowanie, jednak nie powodują jego przewlekłości, którą utożsamiać należy wyłącznie z wadliwym działaniem organu egzekucyjnego (por. wyr. NSA II FSK 1803/09). Dotyczy to więc co do zasady sytuacji, w których nie wyegzekwowano obowiązku lub wyegzekwowano go zbyt późno.
Odnosząc się do zarzutu strony polegającego na nieprawidłowej kwalifikacji jej skargi z 14.11.2024 r. organ odwoławczy stwierdził, że jest on bezzasadny. Powołał w tym względzie treść art. 227, art. 234 § 1 k.p.a., jak również wyrok NSA III FSK 137/23, w którym sąd wskazał, że z treści art. 234 k.p.a. wynika przede wszystkim nakaz klasyfikowania pisma według jego zawartości, a nie nazwy. W razie wniesienia w toku postępowania jurysdykcyjnego pisma zatytułowanego jako: "skarga" przez stronę tego postępowania, podlega ono rozpatrzeniu w toku tego postępowania. Zawartość takiego pisma, a nie nazwa, decyduje o jego klasyfikacji. Pismo takie może stanowić np. zażalenie, odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ, wniosek o zawieszenie postępowania, wniosek o umorzenie postępowania czy też pismo zawierające wnioski dowodowe.
DIAS wskazał następnie, że postępowanie skargowo-wnioskowe regulowane przepisami Działu VIII K.p.a. nosi cechy postępowania uproszczonego. W postępowaniu tym nie występują strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Postępowanie skargowe, w rozumieniu przepisów Rozdziału VIII K.p.a., wyraża się w tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do wnioskodawcy, a tylko zawiadamia się go o swoich działaniach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności będących przyczynami skargi. Z merytorycznego punktu widzenia jest to rodzaj procedury kontrolnej. Czynności postępowania skargowego nie mogą zastępować procedury administracyjnej.
Postępowanie skargowe jest postępowaniem subsydiarnym w stosunku do postępowania administracyjnego. Owa subsydiarność oznacza, że wszczęcie postępowania skargowego, jako odrębnego postępowania, następuje jedynie w przypadku, gdy sprawa, której skarga dotyczy, nie jest ani nie może być przedmiotem jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie skarga podlega rozpoznaniu w ramach postępowania jurysdykcyjnego.
Analizując treść żądań strony zawartych w skardze, z uwagi na to, że 9.12.2024 r. Naczelnik US doręczył stronie postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a pismem z 9.12.2024 r. organ ten odniósł się do wniosku skarżącego o zwrot wyegzekwowanych środków, organ egzekucyjny zdaniem DIAS zasadnie zakwalifikował złożoną skargę jako skargę na przewlekłość postępowanie egzekucyjnego.
Natomiast rozpoznając ją merytorycznie organ egzekucyjny zasadnie uznał, że chronologia zdarzeń potwierdza, że organ ten bez zbędnej zwłoki podejmował wszelkie czynności zmierzające do skutecznego przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz jego zakończenia.
Dyrektor IAS stanął na stanowisku, że organ ten podejmował czynności w toku postępowania egzekucyjnego bez naruszenia zasady szybkości postępowania, zachowując przy tym odpowiednią wnikliwość. W celu szybkiego rozpoznania licznych pism tytułowanych jako wnioski, skargi, zażalenia, zawierających żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego i zwrotu wyegzekwowanych kwot, organ egzekucyjny podejmował niezbędne czynności. Zwracał się m.in. do wierzyciela (pismami z: 12.11.2024 r. oraz 4.12.2024 r.) w celu ustalenia przesłanek do jak najszybszego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto zarówno wierzyciel (postanowieniem z 21.10.2024 r.), jak i organ egzekucyjny (pismami z 25.11.2024 r., 9.12.2024 r. oraz postanowieniem z 8.01.2025 r.), informowali stronę, w jaki sposób ma dojść do zwrotu wyegzekwowanych i przekazanych na konto wierzyciela środków finansowych, tj. poprzez wskazanie przez stronę numeru rachunku bankowego wierzycielowi. Wobec powyższego brak jest podstaw, aby stwierdzić przewlekłość podstępowania egzekucyjnego w stosunku do organu egzekucyjnego, który prawidłowo oddalił skargę strony z 14.11.2024 r.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o podanie imienia i nazwiska pracownika organu, który wystawił zajęcie rachunku bankowego, DIAS uznał, że organ I instancji prawidłowo wskazał, że żądanie w tym zakresie wykracza poza granice skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
Z kolei wniosek strony o wydanie poleceń przelewów, poprzez które organ egzekucyjny przesłał wyegzekwowane środki wierzycielowi wykracza poza granice postępowania zażaleniowego, w którym rozpoznawany był wniosek strony z 14.11.2024 r., w związku z czym organ odwoławczy nie mógł się do niego odnieść z przyczyn formalnych.
Nadto organ odwoławczy zauważył, iż pismem z 16.12.2024 r. skarżący wniósł już skargę na czynności Naczelnika US, zarzucając m.in. naruszenie praworządności oraz biurokratyczne i opieszałe podejście do obowiązku naprawienia wyrządzonej stronie szkody na kwotę przekraczającą 4.000 zł i zażądał bezzwłocznego dokonania zwrotu środków finansowych, bezpodstawnie zabranych z jego rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w S.. Dyrektor IAS wskazał, że odniósł się powyższych zarzutów w postanowieniu z 16.01.2025 r. nr [...], w którym, po dokonaniu analizy akt postępowania egzekucyjnego, nie stwierdził nieprawidłowości w działaniu Naczelnika US. Pismem z 24.01.2025 r. skarżący wniósł skargę do WSA na powyższe postanowienie, zatem stanowisko organu w powyższym zakresie będzie podlegać ocenie przez Sąd.
Reasumując, Dyrektor IAS zażalenie strony uznał za nieuzasadnione.
W skardze do Sądu na omówione wyżej postanowienie, która zasadniczo ma charakter opisowy zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła w szczególności:
- niedokonanie rzetelnej, wszechstronnej, obiektywnej analizy i oceny okoliczności faktycznych wskazanych w zażaleniu z 14.01.2025 r.,
- niewykonanie w II instancji obowiązku rzetelnego ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty,
- wydanie sprzecznie z prawem administracyjnym, błędnie, postanowienia przez organ II instancji, bez rozpoznania sprawy co do istoty okoliczności faktycznych, a także bez podjęcia czynności niezbędnych do załatwienia sprawy zgodnie z przepisami prawa administracyjnego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, co znaczy, że rażąco naruszona została wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, a wobec tego zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem zasady praworządności i legalności wyrażone w k.p.a.
Wobec powyższego, strona wniosła o uchylenie wydanych w I i II instancji postanowień w sprawie oddalenia skargi z 14.11.2024 r. według działu VIII K.p.a. błędnie zakwalifikowanej i załatwionej jako skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego według art. 54 u.p.e.a., która będąc skargą powszechną według działu VIII k.p.a. powinna być załatwiona z uwzględnieniem umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem nr [...] z 24.06.2024 r. oraz z uwzględnieniem nieuzasadnionego zastosowania egzekucyjnego przymusu administracyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela nieposiadającego wierzytelności wskazanej w tytule wykonawczym, bo tytuł wykonawczy zawiera fałsz co do osoby zobowiązanego.
W piśmie procesowym z 12.04.2025r. stanowiącym replikę skarżącego do odpowiedzi na skargę, strona podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie, jak również przedstawiła dodatkowe argumenty przemawiające za uchyleniem w jej ocenie postanowień organów obydwu instancji, w szczególności poprzez błędne zastosowanie w sprawie przepisów u.p.e.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd podkreśla, że podziała stanowisko organów o kwalifikacji jako skarga złożona w trybie art. 54a u.p.e.a. wystąpienia strony zawartego we wniosku z 14.11.2024r. Przypomnienia wymaga, że strona złożyła pismo zatytułowane "Skarga" zawierające zarzuty dotyczące prawidłowości i przewlekłości prowadzonego postępowania egzekucyjnego m. in. w zakresie zwrotu wyegzekwowanych środków, które organ egzekucyjny przekazał przy piśmie z 21.11.2024 r. do Dyrektora IAS. Strona wskazała w skardze, że żąda wskazania imienia i nazwiska pracownika, który wystawił zajęcie rachunku bankowego, doręczenia postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, dokonania zwrotu bezpodstawnie i bezprawnie wyegzekwowanych w tym postępowaniu środków finansowych, a także rozpatrzenia skargi w trybie przepisów Działu VIII Kodeks postępowania administracyjnego z postawionym na podstawie art. 227 zarzutem nienależytego wykonywania zadań, naruszenia praworządności we współdziałaniu z Ubezpieczeniowym Funduszem Gwarancyjnym oraz naruszenia jej interesu, a także z zarzutem przewlekłego, biurokratycznego, zbyt agresywnego, bezzasadnie siłowego, metodami mafijnymi realizowania przychodów budżetowych.
Zgodnie z art. 234 k.p.a. w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne: 1) skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu; 2) skarga pochodząca od innych osób stanowi materiał, który organ prowadzący postępowanie powinien rozpatrzyć z urzędu.
Treść ww. przepisu nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym i jak wskazuje np. NSA w wyroku III FSK 137/23 w razie wniesienia w toku postępowania pisma zatytułowanego jako "skarga" przez stronę tego postępowania podlega ono rozpatrzeniu w toku tego postępowania. Zawartość takiego pisma, a nie nazwa, decyduje o jego klasyfikacji.
Ustawodawca uzależnił skutki złożenia skargi w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne, od kategorii autora wystąpienia. Skarga pochodząca od strony postępowania zostanie zgodnie z art. 234 pkt 1 k.p.a. rozpoznana jako jej stanowisko procesowe, adekwatnie do fazy, w której postępowanie się znajduje. Pismo zatytułowane "skarga" może stanowić więc w szczególności odwołanie, zażalenie, wniosek o przywrócenie uchybionego terminu czy inne żądanie albo pismo procesowe zawierające twierdzenia bądź wnioski dowodowe.
Zgodnie z art. 54a § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu, wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku, oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku przysługuje skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
Przepis ten nie określa kryteriów "przewlekłości postępowania". Definicji "przewlekłości" nie było również w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, który ma odpowiednie zastosowanie na gruncie ustawy - na podstawie art. 18 u.p.e.a. (obecnie definicja ta jest zawarta w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). K.p.a. wyznacza jednak pewne standardy prowadzenia postępowania administracyjnego, a niekiedy zawiera wskazania mogące służyć za adekwatny kontekst interpretacyjny w procesie wykładni art. 54 § 1 u.p.e.a. Przede wszystkim wśród zasad ogólnych postępowania administracyjnego znajdujemy art. 12 § 1 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej wnikliwe i szybkie działanie w sprawie, a także posługiwanie się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Oznacza to, że organy powinny osiągać rozsądną równowagę między z jednej strony wnikliwością i dociekliwością badania dowodów już zgromadzonych lub wciąż gromadzonych w sprawie, a szybkością postępowania z drugiej strony. Nacisk na postępowanie dowodowe, a więc działania mające prowadzić do jak najbardziej precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jest także powtarzany w § 2 art. 12 k.p.a. Podkreśla się w nim, że sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Pożądane jest również odwołanie się (na podstawie art. 18 u.p.e.a.), do zasady szybkości, wnikliwości i prostoty postępowania przewidzianej w art. 11 k.p.a., oraz zasady stosowania środków prowadzących do bezpośredniego wykonania obowiązków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego, wynikającej z art. 7 § 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie III SA/Wa 114/08).
Przedmiotem skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego jest sposób prowadzenia postępowania przez organ egzekucyjny, wskutek którego nie doszło do wyegzekwowania obowiązku lub obowiązek został wyegzekwowany później, niż mógłby być wyegzekwowany. Organ egzekucyjny, ustala przede wszystkim, czy czynności były podejmowane w terminie, bez zbędnej zwłoki, czy wystąpiły okresy, w którym nie podejmowano żadnych działań.
Przewlekłość zachodzi wówczas, gdy organ egzekucyjny nie podejmuje czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku, uwzględniając czas niezbędny do podjęcia tych czynności, a więc, gdy postępowanie trwa dłużej, niż to konieczne, z przyczyn leżących po stronie organu.
Sens skargi z art. 54a u.p.e.a. sprowadza się zatem do badania przez właściwe organy terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ egzekucyjny w celu przeprowadzenia, ale przede wszystkim zakończenia postępowania egzekucyjnego. W razie uruchomienia skargi z art. 54a u.p.e.a., kontroli podlegać może prawidłowość, terminowość i efektywność wszelkich czynności - w tym procesowych, jak i faktycznych - w kontekście doprowadzenia do skutecznego wyegzekwowania obowiązku (por. P. M. Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 54 (a)).
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że za przewlekłe należy uznać postępowanie, w którym choć podejmowane były czynności, to jednak zostały rozciągnięte w czasie przez organ egzekucyjny ponad miarę i w efekcie nie zmierzały do wyegzekwowania należności wierzyciela zainteresowanego jak najszybszym zakończeniem egzekucji w sposób skuteczny" (por. np. wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., II OSK 2872/16; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodzić należy się z prezentowanym w orzecznictwie poglądem, że stan przewlekłości postępowania może wystąpić w przypadku niepodejmowania przez organ egzekucyjny czynności zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego albo w przypadku podejmowania tych czynności przez organ z nieuzasadnionym opóźnieniem lub niecelowo (wyrok WSA w Warszawie z 16 marca 2021 r., VII SA/Wa 2076/20).
W realiach tej sprawy, Sąd przychyla się do stanowiska, że organ egzekucyjny zasadnie uznał, że chronologia zdarzeń (którą Sąd szczegółowo przytoczył na wstępie niniejszego uzasadnienia) potwierdza, że organ ten bez zbędnej zwłoki podejmował wszelkie czynności zmierzające do skutecznego przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz jego zakończenia.
W szczególności, organ ten podejmował czynności w toku postępowania egzekucyjnego bez naruszenia zasady szybkości postępowania, zachowując przy tym odpowiednią wnikliwość. W celu szybkiego rozpoznania licznych pism tytułowanych jako wnioski, skargi, zażalenia, zawierających żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego i zwrotu wyegzekwowanych kwot, organ egzekucyjny podejmował niezbędne czynności. Zwracał się m.in. do wierzyciela (pismami z: 12.11.2024 r. oraz 4.12.2024 r.) w celu ustalenia przesłanek do jak najszybszego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto zarówno wierzyciel (postanowieniem z 21.10.2024 r.), jak i organ egzekucyjny (pismami z 25.11.2024 r., 9.12.2024 r. oraz postanowieniem z 8.01.2025 r.), informowali stronę, w jaki sposób ma dojść do zwrotu wyegzekwowanych i przekazanych na konto wierzyciela środków finansowych, tj. poprzez wskazanie przez stronę numeru rachunku bankowego wierzycielowi. Wobec powyższego brak jest podstaw, aby stwierdzić przewlekłość podstępowania egzekucyjnego w stosunku do organu egzekucyjnego, który prawidłowo oddalił skargę strony z 14.11.2024 r.
Prawidłowo również organ egzekucyjny uznał, że pozostałe podnoszone w skardze żądania dotyczące wskazania pracownika, który dokonał czynności egzekucyjnej w tej sprawie oraz kwestia zwrotu należności głównej oraz kosztów upomnienia wykraczają poza zakres skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Istotne w sprawie bowiem jest, co organ wielokrotnie wyraźnie podkreślał, że kwestia dotycząca braku zwrotu wszystkich wyegzekwowanych w toku postępowania egzekucyjnego środków pieniężnych nie zależy od organu egzekucyjnego, który dokonał zwrotu kosztów egzekucyjnych 21.11.2024 r., ale wynika z faktu niezastosowania się przez stronę do wskazania Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu numeru rachunku bankowego, w celu dokonania zwrotu wnioskowanej kwoty należności głównej oraz kosztów upomnienia.
Z powyższych względów, zarzuty skargi Sąd uznaje za chybione i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę orzekając, jak w sentencji postanowienia.