Z usług Punktu Przedszkolnego "[....]" na zasadzie indywidualnych terapii korzystał również M. P., co wynika z przesłuchania świadka A. P.. Dziecko korzystało również z zajęć w Klubiku dziecięcym, przygotowującym do przedszkola.
Istotnym jest, na co zwrócił uwagę organ pierwszej instancji, że wymienione dzieci przed podpisaniem umowy z Punktem Przedszkolnym "[....]", która to umowa jest podstawą dla organu prowadzącego do otrzymania dotacji, korzystały z terapii w prywatnym gabinecie Centrum [....] M. W., zlokalizowanym pod tym samym adresem. Z zeznań świadków wynika, że od czasu zapisania dzieci do Punktu Przedszkolnego zmieniła się liczba godzin terapii. Do września 2022r. była to jedna godzina tygodniowo, zaś od września 2022r. terapii odbywała się codziennie. Dodatkowo od listopada dzieci uczęszczały 2 razy tygodniowo do Klubiku Dziecięcego. Jednakże pomimo podpisania umowy z dotowanym Punktem Przedszkolnym oraz korzystania z zajęć w Klubiku dziecięcym M.A. i M.P. nie mogli być objęci dotacją, gdyż korzystali wyłącznie z terapii bez możliwości realizacji podstawy programowej w minimalnym wymiarze godzin, zaś Klubik dziecięcy funkcjonował poza godzinami pracy przedszkola.
Niezależnie zatem od wyjaśnień skarżącej dotyczących sposobu organizowania zajęć dla dzieci, których poziom funkcjonowania był niski, mimo wcześniejszych terapii realizowanych poza przedszkolem, dotacją mogły być objęte wyłącznie dzieci zapisane i uczęszczające do punktu przedszkolnego, przynajmniej w minimalnym wymiarze godzin w celu realizacji podstawy programowej. Nie kwestionując zatem celowości prowadzonych terapii w stosunku do wymienionych wyżej dzieci należy podkreślić, iż wszelkie zajęcia (terapie) realizowane w placówce lecz w wymiarze godzin mniejszym niż minimalny bez możliwości realizacji podstawy programowej lub realizowane poza godzinami pracy placówki mogły być pokrywane z opłat wnoszonych przez rodziców, a nie z dotacji.
W odwołaniu skarżąca zakwestionowała sposób prowadzenia postępowania przez organ pierwszej instancji, w szczególności czynności przesłuchania świadków. Według skarżącej do świadków kierowane były niedopuszczalne pytania sugerujące odpowiedź oraz mające na celu ukazanie jej w negatywnym świetle. Jako przykład wskazała zadane świadkom pytanie: "Zgodnie z dokumentacją przedłożoną do kontroli pani syn uczęszczał do Niepublicznego Punktu Terapeutycznego Punktu Przedszkolnego "[....]" od marca 2023r. do maja 2023r. i z tego tytułu Gmina Miasta [....] wypłacała miesięczną dotację w kwocie 5 483,61 zł na realizację podstawy programowej dla wychowania przedszkolnego i kształcenia specjalnego. Proszę wyjaśnić jak wyglądał przykładowy dzień syna w przedszkolu" oraz " Jak wcześniej wspomniałam M. W. pobierała na pani syna miesięczną dotację w wysokości 5 483,61 zł. W ramach tej kwoty placówka powinna zapewnić wychowankowi możliwość opieki, wychowania oraz realizację podstawy programowej w godzinach funkcjonowania placówki tj. od godz. 9.00 do 15.00. Czy podczas podpisywania umowy była Pani jasno poinformowana, że dziecko przypisane do grupy będzie mogło przebywać w punkcie przedszkolnym w godzinach Jego funkcjonowania"
Kolegium przeanalizowało wymienione wyżej pytania jak również pytania zawarte w protokole przesłuchania świadków i nie dopatrzyło się w sposobie ich formułowania sugestii dotyczących odpowiedzi, a tym bardziej nie uznało, że są niedopuszczalne. Wprawdzie przekazane świadkom informacje o otrzymanej przez skarżącą wysokości dotacji na dziecko nie były konieczne, jednak w żaden sposób nie dyskwalifikowały pytań zadawanych świadkowi, jako niedopuszczalnych.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 5 sierpnia 2024r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o wyłączenie od udziału w postępowaniu pracowników organu pierwszej instancji tj. M. H. oraz I. T. z powodu zachowania w trakcie przesłuchania świadka J. A.. W ocenie Wnioskodawcy przesłuchanie prowadzone było w sposób nieprofesjonalny oraz nieuprawniony, faworyzujący świadka. Sposób przesłuchania wskazywał na nieprawidłową relację między pracownikami organu a świadkiem. Organ nie reagował, gdy świadek bezpodstawnie odmawiał złożenia zeznań. Taki sposób prowadzenia postępowania nie nosi cech bezstronności.
Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2024r. organ pierwszej instancji odmówił wyłączenia pracownika I. T. od udziału w postępowaniu. Takie samo postanowienie wydane zostało w stosunku do Pani M. H.. Organ uznał, że wskazywane zarzuty są bezpodstawne i że nie zachodzą okoliczności, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracowników w przedmiotowej sprawie, a tym samym nie zachodzi konieczność ich wyłączenia od udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 24 § 3 k.p.a. wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu może nastąpić, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności (niewymienionych w § 1), które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Chodzi tu przy tym o okoliczności natury obiektywnej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wyłączenia pracownika nie może uzasadniać samo subiektywne przekonanie skarżącego o braku jego bezstronności. W rozpoznawanej sprawie natomiast wątpliwości w tym zakresie wynikają z przekonania skarżącej o celowym - nierzetelnym - działaniu na jej szkodę przez pracowników organu, polegającym między innymi na faworyzowaniu świadka i działaniu nie noszącym cech bezstronności. Zdaniem Kolegium powyższe twierdzenia opierają się jednak wyłącznie na jednoznacznie negatywnej ocenie przez skarżącą pracy osób prowadzących postępowanie, która to ocena ma w całości charakter subiektywny. Skarżąca ogranicza się w istocie do kwestionowania podejmowanych przez organ działań, nie wykazując jakichkolwiek dowodów potwierdzających złą wolę czy niezgodne z prawem zachowania pracowników organu. Dokumentacja zawarta w aktach sprawy nie potwierdza takich okoliczności.
Skarżąca podniosła również, że organ nie przeprowadził dowodu z przesłuchania strony. M. W., jako organ prowadzący, posiadała wiedzę na temat pobrania i wydatkowania dotacji, a zatem pominięcie tego dowodu było niedopuszczalne. Według skarżącej nie została ona powiadomiona o terminie przesłuchania.
Odnosząc się do powyższego zarzutu wyjaśnić należy, iż termin przesłuchania strony na prośbę jej pełnomocnika wyznaczony został na dzień 22 października 2024r. Jednakże w dniu 21 października 2024r. pracownik kancelarii Adwokackiej Pani B. P. przekazał kopię zwolnienia lekarskiego i wniósł o odwołanie czynności wobec usprawiedliwionego braku możliwości udziału w zaplanowanych na dzień 22 października 2024r. czynnościach, tj. przesłuchania strony oraz świadka A. P.. Wniosek skarżącej nie został przez organ pierwszej instancji uwzględniony, bowiem B. P. nie jest jedynym pełnomocnikiem Skarżącej. W aktach sprawy znajdują się jeszcze dwa pełnomocnictwa substytucyjne dla adwokata Ł. Ł. z 22 lipca 2024r. oraz adwokat J. M. z dnia 10 września 2024r. Wprawdzie w odwołaniu skarżąca podała, że pełnomocnicy substytucyjny z powodu udziału w innych czynnościach nie mogli uczestniczyć w przesłuchaniu, jednak wobec braku dowodów potwierdzających brak możliwości udziału w przesłuchaniu, wyjaśnienia Skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. W tych okolicznościach, w wyznaczonym terminie przesłuchano świadka A. P., natomiast strona nie stawiła się na przesłuchanie, wskazując w odwołaniu, iż nie została o tym powiadomiona. W ocenie Kolegium nie jest to zgodne z prawdą bowiem nowy termin przesłuchania strony wyznaczony został na dzień 22 października 2024r. w trakcie przesłuchania świadków w dniu 30 września 2024r., co zostało zapisane w protokole przesłuchania M. W.. Jak wynika z akt sprawy protokół został podpisany, między innymi przez uczestniczącą w czynnościach adwokat J. M..
Nie można zatem przyjąć, że skarżąca nie została powiadomiona o terminie przesłuchania.
W rozpoznawanej sprawie poza uznaniem części dotacji jako nienależnie pobranej część wydatków w wysokości 37 158,52 zł, wykazanych w rozliczeniu dotacji, uznane zostały jako wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Na kwotę powyższą składają się:
1/ Wydatki na zajęcia z dogoterapii w wysokości 1 875,00 zł . Według organu pierwszej instancji zajęcia te powinny być rozliczone z dokonywanych przez rodziców opłat czesnego. W umowie zawartej z organem prowadzącym placówkę a rodzicem ucznia w § 5 zawarty został zapis, iż w ramach czesnego placówka realizuje terapię psychologiczną, logopedyczną, integracji sensorycznej oraz dogoterapię. Według skarżącej terapie nie były prowadzone w ramach czesnego, a tym samym nie zaistniała sytuacja ich podwójnego finansowania, a zapis w umowie był zapisem standardowym, który dawał możliwość realizowania terapii dostosowanych do dziecka, gdy było ono w trakcie diagnozy i nie miało orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego W takim przypadku opłata czesnego pokrywałaby także koszt terapii dziecka, co nie miało miejsca a postanowienie umowne określone w § 5 nie było stosowane.
Kolegium nie podzieliło stanowiska organu, że dotacja w części wydatkowanej na zajęcia z dogoterapii została wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem. Kwestią sporną jest zapis w umowie zawartej pomiędzy Skarżącą jako organem prowadzącym Niepubliczny Terapeutyczny Punkt Przedszkolny "[....]" a rodzicem/opiekunem ucznia, iż w ramach czesnego placówka realizuje terapię psychologiczną, logopedyczną, integracji sensorycznej oraz dogoterapię. W ocenie organu jest to wystarczające do uznania, że zajęcia z dogoterapii realizowane były w ramach czesnego. Jednakże sam zapis w umowie nie jest dowodem, że zajęcia te faktycznie zostały sfinansowane z dotacji i nie stanowi podstawy do zakwestionowania wydatku jako podwójnie zrealizowanego w ramach czesnego, a tym bardziej jako dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Zajęcia dodatkowe w przedszkolu, w tym zajęcia z dogoterapii, mogą być finansowane z dotacji oświatowej, jeśli są związane z kształceniem, wychowaniem i opieką, co niewątpliwie ma miejsce w niniejszej sprawie.
Stąd w ocenie Kolegium wyjaśnienia skarżącej, iż zajęcia z dogoterapii nie były prowadzone w ramach czesnego, zaś zapis umowy był zapisem standardowym, który dawał możliwość realizowania terapii dostosowanych do dziecka w ramach czesnego, czego potwierdzeniem jest fakt, że nie wszystkie dzieci uczestniczyły w tych zajęciach zasługują na uwzględnienie. Organ podał, że skarżąca na żadnym etapie postępowania nie przedłożyła dokumentacji poświadczającej, że dogoterapia nie była realizowana w ramach czesnego. Jednakże, poza zapisem w umowie, brak jest także dowodów poświadczających, że zajęcia te realizowane były w ramach czesnego.
Wobec powyższego zdaniem Kolegium dotacja wykorzystana na pokrycie wydatków na zajęcia z dogoterapii nie powinna być kwestionowana.
Kolejną grupą wydatków zanegowanych przez organ pierwszej instancji i uznanych jako wydatkowanych niezgodnie z przeznaczeniem były wydatki z tytułu rozliczenia z dotacji usługi cateringowej na łączną kwotę 12 334,00 zł. Stanowisko organu wynika ze stwierdzonych rozbieżności pomiędzy ilością zafakturowanych posiłków, a faktycznym zapotrzebowaniem wynikającym z frekwencji dzieci. Jako przykład organ podał miesiąc listopad 2022r., w którym wystawiono fakturę na kwotę 1 216,00 zł za 152 posiłki. Na podstawie dzienników obecności ustalono, że w ciągu miesiąca suma obecności każdego z dzieci wynosiła łącznie 111, co jest faktycznym zapotrzebowaniem na posiłki. Podobne rozbieżności stwierdzono w lipcu 2022r., gdzie kwota faktury wynosiła 1470,00 zł, co po podzieleniu przez kwotę jednostkową posiłku dało 183,75 posiłki. Fatyczne zapotrzebowanie wynosiło natomiast 168 posiłków. W odwołaniu skarżąca wyjaśniła, że zgodnie z umową na świadczenie usług cateringowych cena za posiłek wraz z transportem wynosiła 8,00 zł, jednak jest to cena za posiłek podstawowy i nie uwzględnia wymagań wynikających z danej diety. Do punktu przedszkolnego uczęszczają natomiast dzieci, które mogą korzystać ze specjalistycznej diety. Ponadto podała, że jedną z terapii prowadzonej w placówce jest trening jedzenia, który w wielu przypadkach jest procedurą pierwszoplanową. Proces terapeutyczny polega na systematycznym uczeniu prawidłowego żywienia i nauki koordynowania nieprawidłowych odruchów, co byłoby niemożliwe bez zapewnienia posiłków pod stałym nadzorem terapeutów. Ponadto niektóre z dzieci zabierane są wcześniej z przedszkola i nie korzystają z posiłków. Stąd według skarżącej wynikają stwierdzone rozbieżności.
Jednakże wyjaśnienia skarżącej są zbyt ogólnikowe i nie odnoszą się bezpośrednio do stwierdzonych rozbieżności. Nie są zatem wystarczające do uznania ich zasadności. Kolegium nie kwestionowało, że wyżywienie w przedszkolu jest ustawowym elementem sprawowania opieki i usługa cateringu może być rozliczana z dotacji, jednak ilość posiłków powinna być zbieżna z ilością dzieci uczęszczających w danym okresie do przedszkola. Niewątpliwie mogą wystąpić różnice pomiędzy ilością posiłków a ilością dzieci, jednak różnice te nie mogą stanowić kilkudziesięciu posiłków. Również wyjaśnienia skarżącej dotyczące różnej ceny posiłków, wynikającej ze stosowanych diet, są nieprzekonywujące. Pismem z dnia 11 stycznia 2024r. organ pierwszej instancji zwrócił się o wyjaśnienia dotyczące zasadności rozliczenia danej kwoty wykazanej na fakturze i powiązanie tej kwoty z ilością posiłków i dzieci. Organ przesłał skarżącej zestawienie przedstawiające w poszczególnych miesiącach ilość zafakturowanych posiłków w zestawieniu z ilością wynikającą z minimum logistycznego i ilością dni pracy placówki oraz ilością posiłków wynikających z faktycznej obecności dzieci. Skarżąca nie złożyła jednoznacznych wyjaśnień wskazując na potrzebę zapewnienia posiłków dla dzieci korzystających z diety, rozliczanej po wyższych stawkach. Skarżąca nie wskazała jednak które z dzieci miały dietę jak również informacji od rodziców o potrzebie specjalnej diety.
Zastrzeżenia budzi ponadto faktura za miesiąc kwiecień 2022r. na kwotę 750,00 zł, która jak wyjaśniła skarżąca dotyczyła cateringu dla wychowanków na organizację wydarzeń związanych ze świętami Wielkanocnymi. W miesiącu tym rozliczona była tylko jedna faktura na wymienioną wyżej kwotę. Oznacza to, że dzieci nie miały zapewnionego wyżywienia w tym okresie, pomimo wcześniejszych wyjaśnień, że placówka zapewnia wyżywienie dla dzieci.
Kolejnym zakwestionowanym wydatkiem jest kwota 260,00 zł wydatkowana w związku z rozliczeniem z dotacji dwóch polis ubezpieczeniowych dla pracowników. Polisy te stanowią dobrowolne ubezpieczenia pracowników przedszkola i w żaden sposób nie są powiązane z kształceniem, wychowaniem i opieką dotowanych dzieci.
Kolegium podziela również stanowisko organu pierwszej instancji, iż kwota 733,37 zł z tytułu rozliczenia z dotacji zakupu artykułów spożywczych, co zostało przedstawione w decyzji organu pierwszej instancji - na stronie 18 - w formie tabeli, nie wykazuje powiązania z zadaniami placówki. Rozliczony z dotacji zakup artykułów spożywczych takich jak: jogurty, parówki, jajka, masło, twaróg, stanowiły według Skarżącej przekąski, które miały być rozdane dzieciom podczas pikniku rodzinnego oraz służyć do przygotowywania przekąsek i pierników podczas zajęć.
Jednakże wobec braku bazy żywieniowej w placówce jak też braku uprawnienia do dożywiania dzieci w placówce i przygotowywania przekąsek oraz zeznań świadków (J. A., A. P., M. M., M. B. i M. W.), iż dzieci nie brały udziału w żadnych imprezach w placówce i nie otrzymywały żadnych przekąsek, wyjaśnienia skarżącej nie są przekonywujące. Ponadto zgodzić należy się z organem, że rodzaj artykułów spożywczych wskazuje na zakupy robione do gospodarstwa domowego a nie do przedszkola w celu rozdania dzieciom. Wyjątkiem są faktury nr [....] na kwotę 199,18 zł oraz nr [....] na kwotę 34,13 zł na słodycze, których ilość i rodzaj (lizak 21 szt., żeli 16 szt. itp.) może świadczyć o zakupie tych artykułów dla dzieci i te wydatki w ocenie Kolegium nie powinny być zakwestionowane.'
Co do zanegowanej kwoty 492,00 zł wydatkowej z dotacji na szkolenie prowadzone przez B. P., skarżąca podała, że szkolenie to dotyczyło "Zmiany w prawie oświatowym w 2022r. Zapisy w ustawach, nowe obowiązki, regulacje". Według skarżącej środki z dotacji mogą być wydatkowane również na rozwój kompetencji kadry, a więc różnego rodzaju szkolenia, które przyczyniają się do doskonalenia wiedzy merytorycznej nie tylko nauczycieli zatrudnionych w przedszkolu, lecz również dyrektora przedszkola, a w szczególności szkolenia związane z obsługą administracyjną oraz księgową danej placówki. Skarżąca powołała się na art, 35ust.1 pkt. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, stanowiący, że z dotacji oświatowej można pokryć między innymi wydatki bieżące placówki, obejmujące każdy wydatek poniesiony na cele działalności prowadzenia danej placówki oświatowej. Kolegium nie podzieliło prezentowanego stanowiska. Przede wszystkim należy zauważyć, iż ustawodawca nie mówi w przepisie art. 35 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy, o dofinansowaniu "kształcenia", "wychowania" i "opieki" czy też "profilaktyki społecznej", lecz dofinansowaniu "zadań w zakresie". Brak jest także w przepisach mowy o bezpośrednim związku wydatków związanych z kształceniem, a jedynie o wydatkach placówki "w zakresie", co stanowi całkowicie odmienną kategorię pojęciową. W ocenie Kolegium nie można finansować z dotacji zadań, które dotyczą wyłącznie organu prowadzącego, a nie zadań w zakresie prowadzenia przedszkola. Wymienić wśród nich można koszty działania samego organu, administracji czy księgowości, niedotyczącej prowadzonej placówki. W tej sytuacji pokrywanie z dotacji wydatków na kształcenie czy udział w szkoleniach osoby prowadzącej, jeśli przedmiotem nie są zagadnienia pedagogiczne albo bezpośrednio odnoszące się do prowadzonego przedszkola nie powinny być pokrywane z dotacji.
Co do zakwestionowanej kwoty 494,90 zł z tytułu rozliczenia dwóch faktur z 2022 roku ze środków dotacji za 2022r. Skarżąca nie wnosi uwag. Oczywistym jest, że faktury te mogły być rozliczone wyłącznie z dotacji udzielonej w 2022r.
I wreszcie kwota 20 969, 25 zł wydatkowana na meble, zanegowana z powodu braku ich w dotowanym Niepublicznym Terapeutycznym Punkcie przedszkolnym "[....]", Zakupione meble tj. szafa za kwotę 4000,00 zł, meble kuchenne za kwotę 11 180, 00 zł oraz zabudowa meblowa z montażem (zabudowa do sali przedszkolnej) za kwotę 5 789,25 zł znajdują się w lokalach Centrum [....]" prowadzonej przez skarżącą w ramach prywatnej działalności, której siedziba mieści się w tym samym budynku co dotowane przedszkole, na pierwszej piętrze. W odwołaniu skarżąca wyjaśniła, że zakupione szafy na pomoce dydaktyczne mieszczą się w innej części budynku, gdyż powinny znajdować się poza zasięgiem uczniów, by nie uległy szybkiemu zużyciu. Meble zakupione zostały także celem wyposażenia gabinetu organu prowadzącego. Sam fakt, że gabinet mieści się w innej części budynku nie może uzasadniać zakwestionowania tego wydatku. Jeśli chodzi o zakup mebli kuchennych na kwotę 11 180,00 zł, skarżąca wyjaśniła, że zostały mylnie rozliczone z dotacji. Niezależnie od potrzeby i celowości zakupu mebli, sam fakt, że meble nie znajdują się w dotowanej placówce dyskwalifikuje taki zakup z dotacji jako wykorzystanej zgodnie z przeznaczeniem.
Z powyższego wynika, że zanegowane przez organ pierwszej instancji wydatki pokryte z dotacji nie zostały należycie udokumentowane, co uzasadniało uznanie tych wydatków za pobrane nienależnie lub niezgodnie z przeznaczeniem. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż organ wielokrotnie zwracał się do organu prowadzącego o wyjaśnienia i ewentualne udokumentowanie zanegowanych wydatków, wskazując konkretnie o jakie kwestie chodzi, jednak organ prowadzący nie przedstawił wystarczających i jednoznacznych wyjaśnień. Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji przychylił się do wniosku skarżącej o przesłuchanie strony, jednak z przyczyn podanych wyżej do przesłuchania nie doszło, zaś świadek został przesłuchany w wyznaczonym terminie i jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji nie było obowiązku powtórnego przesłuchiwania świadka z udziałem strony. Stąd żądanie skarżącej o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka jak i samej skarżącej oraz przeprowadzenie rozprawy, w ocenie Kolegium nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji podstawowym dowodem w postępowaniu administracyjnym jest dowód z dokumentu, który wynika z natury spraw będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także szczególnej pozycji, jaką posiadają w tym postępowaniu dokumenty urzędowe. Dlatego przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków czy samej skarżącej - w szczególności w sprawach o gatunku jak niniejsza * nie może zastąpić dowodu z dokumentów, co do których organ prowadzący przedszkole zobowiązany był do prowadzenia i przechowywania. Jak wyżej wyjaśniono skarżąca w celu wykazania, że dotacja została pobrana i wykorzystana prawidłowo, mogła złożyć wyjaśnienia i przedstawić dokumenty na każdym etapie prowadzonego postępowania, szczególnie w sytuacji wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia o odmowie uwzględnienia żądań w tym zakresie.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącej dotyczącego nieuwzględnienia przez organ pierwszej instancji wniosku o załączenie do akt postępowania informacji o liczbie uczniów, składanych miesięcznie przez podmioty niesamorządowe jak również księgi uczniów placówek samorządowych, a zawierające dane obejmujące okres od września 2023r. Kolegium nie znajduje podstaw do uwzględnienia wniosku. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy zwrotu dotacji pobranej nienależnie oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez organ prowadzący Niepubliczny Terapeutyczny Punkt Przedszkolny "[....]" w [....] i tylko wnioski dowodowe dotyczące tej sprawy mogą być podejmowane w niniejszym postępowaniu. Dokumenty dotyczące innych placówek w żadnym wypadku nie są dowodami w przedmiotowej sprawie.
Odnośnie zarzutu dotyczącego terminu zwrotu dotacji i zapłacenia należnych odsetek należy wskazać, że termin ten wynika z przepisów prawa (art. 252 ust. ł ustawy o finansach publicznych). Ponadto, stosownie do art. 60 pkt 1 i art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych do zwrotu dotacji mają odpowiednie zastosowanie przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Odpowiednie stosowanie przepisu prawa może przybrać różną postać i polegać na bezpośrednim przyjęciu pełnej treści przepisu prawa bądź z modyfikacjami, bądź też na jego wykluczeniu. Na gruncie ustawy Ordynacja podatkowa ustawodawca nie przewidział przy deklaratoryjnym określaniu wysokości zobowiązania podatkowego jednoczesnego orzekania o odsetkach (wyjątek z art. 53a Ordynacji podatkowej dotyczy zaliczek). Przyjmuje się bowiem, że obowiązek wyliczenia i zapłaty odsetek w prawidłowej wysokości należy do podatnika z mocy samego prawa (art. 51 § 1, art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej). Wobec tego konsekwentnie także w przypadku deklaratoryjnej decyzji organu o obowiązku zwrotu dotacji nie ma podstaw do jednoczesnego orzekania w niej o odsetkach. Obowiązek ich wyliczenia i zapłaty w prawidłowej wysokości spoczywa na zobowiązanym z mocy prawa. Innymi słowy, skoro na gruncie ustawy Ordynacja podatkowa nie ma przepisu uprawniającego organ do orzekania o odsetkach wraz z deklaratoryjnym określeniem wysokości zobowiązania podatkowego, to tym samym nie ma unormowania, które mogłoby podlegać odpowiedniemu stosowaniu w przypadku deklaratoryjnego orzeczenia o obowiązku zwrotu dotacji na gruncie ustawy o finansach publicznych. Ewentualny przyszły spór o odsetki oraz sposób jego rozstrzygnięcia to zagadnienia pozostające poza granicami sprawy, mającej za przedmiot obowiązek zwrotu dotacji (por. wyrok NSA z 3 lutego 2021 r., I GSK 1704/20, LEX nr 3164874). W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji powinien jedynie nakazać dokonanie zwrotu określonej należności wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Wskazanie tegoż terminu od którego należy liczyć odsetki w rozstrzygnięciu decyzji jest wadliwe.
Podsumowując należy stwierdzić, że zarzuty dotyczące uznania przez organ pierwszej instancji dotacji w kwocie 1 875,62 zł w 2022r. z tytułu zajęć dogoterapi i dotacji w kwocie 233,31 zł (199,18 zł + 34,13 zł) z tytułu zakupu słodyczy dla dzieci, uznanych przez organ pierwszej instancji, jako pobranych niezgodnie z przeznaczeniem, zostały przez Kolegium uwzględnione i kwota 37 158,52 zł uległa zmniejszeniu o 2 108,93 zł. Łącznie w okresie objętym decyzją skarżąca wydatkowała dotację niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 35 050,21 zł.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła M. W..
Zaskarżonej decyzji zarzucała:
naruszenie art. 6 k.p.a. oraz art. 75 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, poprzez przeprowadzenie przez Organ II Instancji postępowania bez poszanowania zasady praworządności, co wyrażało się w braku przeprowadzenia zgłoszonych przez stronę w toku postępowania przed Organem I Instancji oraz w odwołaniu dowodów tj. brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania M. W. oraz A. P., w sytuacji gdy nie umożliwiono pełnomocnikowi Strony udziału w przesłuchaniu świadka A. P., poprzez brak uwzględnienia wniosku o zmianę terminu przeprowadzenia czynności z uwagę na chorobę pełnomocnika, w sytuacji gdy pełnomocnicy substytucyjni z powodu udziału w innych czynnościach nie mogli uczestniczyć w przesłuchaniu, a zeznania świadka miały istotne znaczenie dla poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie, ' a nadto pełnomocnik usprawiedliwił swoje niestawiennictwo;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez oparcie wydanej przez Organ II Instancji decyzji administracyjnej po niedostatecznym rozważeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a zwłaszcza wydania decyzji z pominięciem okoliczności dotyczących dotacji pobranych na. uczniów M. A. oraz M. P.;
3. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do działania organów administracji, niezgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz zasadami demokratycznego państwa prawa poprzez brak uwzględnienia przez Organ II Instancji, że pracownicy Organu I Instancji zadawali
przesłuchiwanym świadkom pytania sugerujące odpowiedź oraz mające na celu ukazanie skarżącej w negatywnym świetle;
1. naruszenie art. 50 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, poprzez błędną wykładnię tego przepisu przez Organ II Instancji oraz brak uwzględnienia, że Organ I Instancji nie zawiadomił strony o terminie przesłuchania, bowiem Organ zawiadomił o terminie przesłuchania Strony podczas przesłuchania świadka M. B. jedynie jej pełnomocnika (vide protokół z dnia 30 września 2024 roku), natomiast nie zawiadomił o czynności Strony, co spowodowało niestawiennictwo Strony;
2. naruszenie art. 24 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, poprzez brak uwzględnienia zarzutu zawartego w odwołaniu, dotyczącego odmowy wyłączenia od udziału w sprawie pracowników Organu M. H. oraz I. T., w sytuacji gdy zachowanie pracowników Organu w trakcie przesłuchania w dniu 5 sierpnia 2024 roku świadka M. A. jednoznacznie wskazywało na brak obiektywizmu urzędniczek oraz sympatyzowanie ze świadkiem;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych w zw. ż art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, jak również art. 251 ust. 4 ustawy o finansach publicznych oraz art. 252 ust. 3 i 5 ustawy o finansach publicznych poprzez błędne zastosowanie przepisów oraz zakwestionowanie wydatków ponoszonych przez skarżącą na zakup mebli, catering, przekąski oraz szkolenie;
4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 252 ust. 1 i 6 ustawy o finansach publicznych poprzez określenie obowiązku zwrotu kwoty dotacji wraz z odsetkami liczonymi począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy data naliczania odsetek w przypadku dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem winna zostać określona jako data wypłaty ostatniej transzy dotacji tj. odpowiedni dzień grudnia 2022 roku, jednocześnie wskazuję, że organ nie wykazał daty otrzymania dotacji przez stronę, co czyni ustalenia w tym zakresie całkowicie dowolnymi (brak jest dowodów wskazujących na datę otrzymania dotacji).
Mając na uwadze powyższe zarzuty, niniejszym wnosiła o:
1. wyznaczenie rozprawy celem rozpoznania niniejszej skargi;
2. uchylenie przedmiotowej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [....] w części orzekającej co do istoty sprawy oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [....] i umorzenie postępowania;
3. zasądzenie na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując prezentowane w decyzji stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 t.j.) oraz art. 3 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zatem zadaniem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.).
Rozpatrując sprawę pod kątem wskazanych wyżej kryteriów, a zatem analizując orzeczenie pod względem zgodności zarówno z przepisami procedury, jak i prawa materialnego, Sąd nie stwierdził naruszeń, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji.
W myśl art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. W art. 252 ust. 5 u.f.p. ustawodawca przyjął, że zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Zgodnie zaś z art. 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p. odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.
Podkreślenia wymaga, że brak jest przy tym definicji legalnej "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem". W doktrynie przyjmuje się, że jest to wydatkowanie przez beneficjenta przekazanych mu środków finansowych w całości bądź w części na realizację innych zadań lub celów niż określone dla danego rodzaju dotacji w umowie dotacyjnej lub w przepisach powszechnie obowiązującego prawa (zob. M. Stawiński, Art. 252. w: Ustawa o finansach publicznych. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2019).
Tym samym dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem to taka, która została wydatkowana na inne cele aniżeli te, na które została udzielona bądź nie służyła pokryciu wydatków, na które miała być wykorzystana. Jeżeli okaże się, że wydatki, na pokrycie których dotacja została przeznaczona nie wystąpiły, to także i taka dotacja nosi znamiona dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Stosownie natomiast do art. 35 ust. 1 u.f.z.o. - w brzmieniu obowiązującym w sprawie), zgodnie z którym dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, w tym na:
a) roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy o pracę w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce w przeliczeniu na maksymalny wymiar czasu pracy - w wysokości nieprzekraczającej:
- 250% 12-krotnego średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2021 r. poz. 1762 oraz z 2022 r. poz. 935, 1116, 1700 i 1730) - w przypadku publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz niepublicznych przedszkoli, o których mowa w art. 17 ust. 1, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych, o których mowa w art. 19 ust. 1, i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 21 ust. 1
- 150% 12-krotnego średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - w przypadku niepublicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego niewymienionych w tiret pierwszym, oraz niepublicznych szkół i placówek,
aa) roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej w publicznym lub niepublicznym przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej publiczne niepubliczne przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego - w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kwot określonych w lit. a,
b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, oraz zadania, o którym mowa w art. 83 ust. 6 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, z późn. zm.),
2) pokrycie wydatków na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych obejmujących:
a) książki i inne zbiory biblioteczne,
b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w placówkach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach,
c) sprzęt rekreacyjny i sportowy dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,
d) meble,
e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości określonej zgodnie z art. 16f ust. 3 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości w momencie oddania do używania.
W myśl natomiast art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe (dalej: p.o.), organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności:
1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;
2) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;
3) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;
4) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r. poz. 120 i 295), i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki;
5) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych;
6) wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora szkoły lub placówki;
7) przekazanie do szkół dla dzieci i młodzieży oraz placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7, z wyjątkiem szkół artystycznych realizujących wyłącznie kształcenie artystyczne, informacji o podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie leczenia stomatologicznego dla dzieci i młodzieży, finansowanych ze środków publicznych.
Odnośnie naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art.8, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. należy uznać, że nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego.
W ocenie Sądu zarzuty skarżącej w zakresie naruszenia zasad praworządności, braku zgromadzenia i oceny całości materiału dowodowego nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym zebranym w sprawie. Podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie był protokół z przeprowadzonej kontroli przeprowadzonej w placówce prowadzonej przez skarżącą w dniach 16 czerwca 2023 roku do 23 lutego 2024 roku, który został doręczony skarżącej. Organ odniósł się do zarzutów podnoszonych przez skarżącą.
Skarżąca zarzuca, iż organ naruszył przepis art. 80 k.p.a. i w sposób arbitralny dokonał oceny w zakresie braku podstawy dla dotacji dla uczniów M. A. i M. P. i uznania, że te osoby nie miały świadczonych usług w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, a tylko w stosunku do nich były prowadzone terapie indywidualne z zakresu kształcenia specjalnego.
Skarżąca wskazuje, że dzieci te były diagnozowane w ośrodku diagnostycznym w styczniu 2022 roku i były objęte terapią indywidualną zanim stały się przedszkolakami. Udział tych dzieci w zajęciach przedszkolnych był dostosowany do ich możliwości. Były to dzieci małe, a ze względu na chorobę, słabą formę często były nieobecne.
Należy zauważyć, ze dzieci te posiadały orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 9 sierpnia 2017 roku w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym( DZ.U z 2020, p.1309 dalej rozporządzenie) przedszkola, oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych, inne formy wychowania przedszkolnego, szkoły, oddziały i ośrodki, o których mowa w § 2 ust.1, zapewniają między innymi realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, warunki do nauki, sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne, odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe, zajęcia specjalistyczne , inne zajęcia odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów, w szczególności zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne i socjoterapeutyczne. W związku z tym dla tego typu osób przygotowuje się i opracowuje indywidualny program edukacyjno – terapeutyczny(IPET), który określa sposób dostosowania do programu szkolno – wychowawczego oraz inne elementy określone w § 6 rozporządzenia. Określa cele edukacyjne i terapeutyczne sposoby dostosowania wymagań, zajęcia rewalidacyjne, specjalistyczne, terapeutyczne, warunki uczestnictwa dziecka w zajęciach przedszkolnych.
Zdaniem Sądu należy zauważyć, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji z dnia 28 sierpnia 2017 roku w sprawie rodzajów i innych form wychowania przedszkolnego ( DZ.U z 2020 roku, poz. 1520 dalej jako rozporządzenie) minimalny dzienny wymiar zajęć świadczonych w punkcie przedszkolnym wynosi 3 godziny dziennie, a w wymiarze tygodniowym w grupie liczącej od 3 – 12 dzieci – 12 godzin tygodniowo.
Zgodnie z art. 13 ust.6 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku Prawo oświatowe( DZ.U z 2025 roku, poz. 1043 dalej jako prawo oświatowe) niepubliczne przedszkole realizuje program wychowania przedszkolnego uwzględniającą podstawę programową wychowania przedszkolnego. W stosunku M. A. i M. P. w ramach indywidualnego świadczone były terapie bez uczęszczania na zajęcia w grupach opiekuńczo – wychowawczych. Dziecko z IPET jest nadal wychowankiem przedszkola, i nie tylko przychodzi na terapię, a więc powinno uczestniczyć w zajęciach wychowania przedszkolnego( zabawa, nauka, spacery). Jeśli dziecko przychodzi tylko na terapię ale formalnie jest zapisane do przedszkola, a nie ma orzeczenia o indywidualnym nauczaniu, to organ ma prawo zakwestionować dotację. Wtedy dziecko nie uczestniczy w realizacji podstawy programowej – a dotacja odnosi się do realizacji podstawy programowej pełnej bądź określonej w orzeczeniu o potrzebie nauczania specjalnego i indywidualnym IPET dla danego dziecka.
W tej sytuacji w stosunku do dzieci wyżej wymienionych nie był realizowany program wychowania przedszkolnego, w wymiarze wymaganym przez rozporządzenie i to pozwalało uznać, że dotacja w okresie od lipca 2022 roku do maja 2023 roku na uczniów M. A. oraz M. P. w wysokości 89 401,85 zł została nienależnie pobrana. Ocena okoliczności nie zaliczenia wyżej powołanych uczniów na których pobrano dotację oświatową jest oceną swobodną i nie można jej przypisać znamion dowolności.
Odnosząc się do zarzutów procesowych w zakresie naruszenia praw strony poprzez nieuwzględnienie wniosku pełnomocnika skarżącej o odroczenie terminu przesłuchanie świadka M. P. oraz uznanie, że brak stawiennictwa skarżącej skutkował nie przeprowadzeniem dowodu z jej przesłuchania należy uznać, że nie doszło do naruszenia norm procesowych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zgodzić się organem, że w sytuacji gdy skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika, który wcześniej udzielał substytucji, to należy uznać, że odmowa odroczenia przesłuchania świadka była usprawiedliwiona. To pełnomocnik skarżącej winien wykazać, iż jego nieobecność podczas przesłuchania w dniu 22 października 2024 roku była nagła i nie było możliwości zastąpienia substytutem. Nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej jako strony z powodu jej nieobecności wyniknęło z powodu jej nieobecności. Nadto należy zauważyć, iż dowód z przesłuchania stron organ przeprowadza wtedy gdy dotychczas zebrany dowody nie wyjaśniły istotnych okoliczności sprawy organ może przesłuchać stronę. W przedmiotowym postępowaniu kwestie wykorzystania dotacji wynikało ze ocenionej dokumentacji przedszkola i nie miał rozstrzygającego znaczenia w sprawie.
Zarzuty skarżącej odnośnie naruszenia art. 24 § 3 k.p.a. poprzez odmowę wyłączenia pracowników organu I. T. i M. H. od udziału w sprawie w związku z brakiem obiektywizmu nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu skarżąca składając wniosek o żadnym stopniu nie uprawdopodobniła, że wyżej wskazane pracownice organu dokonując czynności przesłuchania świadka nie zachowały zasady bezstronności. Z protokołu przesłuchania nie wynika, aby w jakikolwiek sposób wpływały na świadka i treść jego zeznań, uczestniczący pełnomocnik skarżącej mógł zadawać pytania, które uważał za istotne dla wyjaśnienia sprawy. Należy zgodzić się ze skarżącą, że w stosunku do skarżącej doszło do naruszenia art. 50 § 1 k.p.a ponieważ za nieprawidłowe należy uznać brak osobistego zawiadomienia o jej przesłuchaniu jako strony w dniu 22 października 2024 roku. Samo poinformowanie pełnomocnika skarżącej w dniu 30 września 2024 roku o terminie przesłuchania skarżącej nie można uznać za wystarczający. Jednocześnie należy zauważyć, iż uchybienie procesowe aby skutkowało uchyleniem i eliminacją decyzji z obrotu prawnego musiało by mieć istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia, a więc ukształtowanie stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tego powodu decyzje lub postanowienie musiałby wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu administracyjnym naruszenia przepisów postępowania to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. Charakter zaś przedmiotu postępowania w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem czyni uzasadnionym oczekiwanie organu, by to beneficjent dotacji wylegitymował się należytą dokumentacją przedstawiającą przepływ pieniędzy z pozyskanej dotacji. W tego rodzaju postępowaniu to beneficjent powinien przedstawić taki materiał, który jednoznacznie świadczy o zgodnym z prawem wydatkowaniu dotacji. Przepisy k.p.a. nie wykluczają także tego, by w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie zwrotu dotacji korzystać z otwartego katalogu dowodów, o którym mowa w art. 75 § 1 k.p.a. Niemniej jednak w praktyce to właśnie dokumenty są kluczowe dla wykazania przepływu środków. W sytuacji ich braku obrona tezy o zgodnym z prawem pobraniu lub wykorzystaniu dotacji jest skomplikowana (vide: wyroki NSA z 9 lutego 2024 r., I GSK 180/20; z 15 marca 2024 r., I GSK 395/20).
W ocenie Sądu zarzuty odmowy uznania wydatkowania kwoty 12 344 zł jako wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem należy uznać za niezasadne.
Organ zakwestionował wydatek na catering dzieci przedszkolnych za okres roku 2022 zarzucając, że skarżąca nie wykazała przedmiotowy zakup został spożytkowany dla dzieci. Wskazuje, iż stwierdzono rozbieżności pomiędzy ilością zafakturowanych posiłków a faktycznym zapotrzebowaniem wynikającym z frekwencji dzieci – dotyczyło to miesięcy listopad i lipca 2022 roku, nadto z zeznań świadków M. M., M. B., A. P., J. A. wynika, że dzieci mimo zapisania do przedszkola żadnych posiłków nie spożywały, ewentualnie spożywały posiłek przyniesiony z domu.
W ocenie Sądu wyjaśnienia skarżącej iż wskazywane różnice wynikały z tego że uwzględniano, iż część dzieci wymagała diety specjalistycznej nie wyjaśniają wątpliwości w jakiej ilości i jakie były rzeczywiste wydatki związane z cateringiem dzieci w zakwestionowanym okresie w 2022 roku. Należy zauważyć, iż skarżąca w związku z powstałymi rozbieżnościami pomiędzy kwotami miesięcznych faktur za catering za posiłek a wyliczeniami organu była wzywana pismami z dnia 22 września 2023 roku i 11 stycznia 20024 roku do wyjaśnienia tych rozbieżności i nie przedstawiła pełnego rozliczenia zafakturowanych kwot związanych z cateringiem dzieci za okres 2022 roku. Organ trafnie przywołał do wykazania zgodnie z art. 44 ust.3 ustawy o finansach publicznych, że poniesione na ten cel wydatki winny należeć do wydatków oszczędnych, poniesionym z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. To na skarżącej spoczywał obowiązek dokonanie przedstawienia szczegółowego wyliczenia ilości posiłków i ewentualnej diety specjalistycznej. Samo odwoływanie się ogólnych wyjaśnień i przedstawienie faktur na kwoty miesięczne nie mogło pozwolić na uznanie zasadności wydatków związanych z cateringiem, a wręcz w sytuacji gdy występują rozbieżności, które dziecko i jaki posiłek spożywało, to na skarżącej korzystającej ze wsparcia z pieniędzy publicznych spoczywał obowiązek jasnego i precyzyjnego wyjaśnienia tej kwestii i wykazania rzeczywistego zapotrzebowania na posiłki co do ilości i rodzaju spożywanych posiłków. Nadto świadkowie A., M., B., P. wprost zeznali, iż ich dzieci posiłków przedszkolu nie spożywały i również w tym zakresie skarżąca nie zajęła stanowiska. Nadto kwota 750 zł, która miała być wykorzystana na organizacje na wydarzenie związane ze Świętami Wielkanocnymi nie zostało w żaden sposób udokumentowane. Organ co do zasady nie kwestionował, że wydatek na catering – wyżywienie dzieci w przedszkolu był wydatkiem, który mógł być wliczony do kwoty dotacji, a wskazywał na brak jasnego i precyzyjnego przypisania określonej kwoty w wymiarze miesięcznym na rzeczywiste zapotrzebowanie na posiłki dla dzieci. Zdaniem Sądu konieczne jest dołożenie przez podmiot prowadzący nadzwyczajnej staranności celem udokumentowania poniesionych przez siebie wydatków na cele zgodne z przeznaczeniem, w szczególności w przypadku finansowania dotowanych wydatków. Dlatego podmiot, któremu przyznano dotację, winien każdy wydatek powiązać nie tylko ogólnie z przedsięwzięciem, ale precyzyjnie z właściwym, wskazanym w umowie lub przepisach powszechnie obowiązujących celem, zaś powiązanie to nie może być dowolne, gdyż winno być adekwatne do celu wydatku. W postępowaniu o zwrot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem uzasadnione jest zatem oczekiwanie organu, by to beneficjent dotacji wylegitymował się należytą dokumentacją przedstawiającą przepływ środków finansowych z pozyskanej dotacji. W tego rodzaju postępowaniu to beneficjent powinien przedstawić taki materiał, który jednoznacznie świadczy o zgodnym z prawem wydatkowaniu dotacji (por. wyrok NSA z 15 marca 2024 r. I GSK 395/20). Jak wskazuje art. 252 ust. 5 i ust. 6 pkt 1 u.f.p. zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.
Otrzymanie dotacji oświatowych wiąże się z koniecznością rozliczenia się przez beneficjenta, co oznacza wykazania, że zostały wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem, a wcześniej pobrane we właściwej wysokości. W przeciwnym razie dotacje podlegają zwrotowi (art. 252 ust. 1 u.f.p.). Logika tych zdarzeń wymaga, by to beneficjent dowodził pobrania dotacji we właściwej wysokości i wykorzystania ich zgodnie z przeznaczeniem, bo to on posiada wiedzę, w jaki sposób zostały wydatkowane, jak również stosowne dowody. Nie można zarzucać organowi, że nie przeprowadził dowodów, których strona nie zawnioskowała w toku postępowania, a takich wniosków dowodowych, które wykraczałyby swym przedmiotem poza ten materiał, który został wykorzystany przez orzekające w sprawie organy (porównaj w tym zakresie wyrok NSA z 15 marca 2024 r., wydany w sprawie o sygn. akt I GSK 387/20, z tezą Przy rozliczaniu otrzymanej dotacji na beneficjencie ciąży obowiązek wykazania posiadaną dokumentacją, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem; pobrana należnie i nie w nadmiernej wysokości.
Dotacje przeznaczane na realizację zadań placówek oświatowych ograniczone są do zakresu ich celowości oraz do bieżących wydatków danej placówki. Są one zatem przeznaczone na dofinansowanie realizacji jego zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki przy czym mogą być wyłącznie wydatkowane na pokrycie bieżących wydatków placówki oświatowej. Dotacja oświatowa nie służy subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez placówkę oświatową bądź organ prowadzący taką placówkę, czy też pokrywaniu wszelkich jej wydatków.
Po stronie beneficjenta, naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest m.in. wydatkowanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem określonym przez udzielającego dotację. Tym samym, środki z dotacji przekazane na konto beneficjenta nie uzyskują przymiotu wartości prywatnej, co stwarzałoby możliwość swobodnego nimi dysponowania. Beneficjent może dotację przeznaczyć tylko na cele wskazane w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. Nie można z tej dotacji ponosić wydatków pośrednio związanych z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, ani twierdzić, że wystarczy dotacje przeznaczyć na bieżącą działalność placówki bez wskazania konkretnego celu. Podkreślenia wymaga, że to beneficjent dotacji powinien wykazać, że pokryty dotacją wydatek stanowił bieżący wydatek poniesiony na realizację zadania oświatowego.
W tym kontekście niewątpliwie uprawniona jest weryfikacja dokumentacji dotyczącej wydatkowania dotacji oraz celów, na które je przeznaczono. W sytuacji zatem, gdy strona nie jest w stanie prawidłowo udokumentować wydatku, to zasadne jest zakwestionowanie takiego "wydatku" niezależnie od tego czy służył on celom wskazanym w u.f.z.o. Dlatego też, nie wystarczy, aby beneficjent wskazał, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację preferowanych przez dotującego celów.
Gdyby intencją ustawodawcy było wsparcie całokształtu działalności placówki oświatowej z racji jej statusu podmiotowego - wówczas przepis nie zawierałby ograniczenia wskazującego na określone zadania, a to w sferze "kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej" oraz zbędne byłoby zdanie drugie tego przepisu - zastrzegające wykorzystanie dotacji jedynie na pokrycie wydatków bieżących placówki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. I SA/Sz 974/18, opubl. w CBOSA).
W ocenie Sądu należy zgodzić się z organem, że kwota 733,37 zł, wydatkowana na zakup artykułów spożywczych nie wykazuje powiązania z działalnością placówki ponieważ takie produkty jak jogurty, parówki, jajka, masło, twaróg nie stanowiły produktów, które jako przekąski mogły zostać rozdawane dzieciom. Rodzaj produktów wskazuje, iż były do wykorzystania w gospodarstwie domowym, a nie na przekąski dla dzieci. Nadto według zeznań świadków A., P., M., B., W. ich dzieci w ogóle nie otrzymywały przekąsek i nie brały udziału w żadnych imprezach organizowanych w szkole.
Odnosząc się do zakwestionowanej kwoty dotacji w wysokości 20 969,25 zł związanej z zakupem mebli należy zgodzić się z organem, iż w sytuacji gdy przedmiotowych mebli w przedmiotowym punkcie przedszkolnym nie było, to trudno uznać, iż były związane z działalnością przedmiotowego przedszkola. Z przeprowadzonej wizji lokalnej wynikało, że przedmiotowe meble znajdują się w lokalach przeznaczonych na funkcjonowanie prywatnej działalności Centrum Terapii ,, [....]’’ prowadzonej przez skarżącą M. W.. Wskazuje to, ze wydatek poniesiony na meble nie związku z prowadzoną działalności przedszkola prowadzonego przez skarżącą.
Należy zgodzić się z organem, iż wydatek w kwocie 492,00 zł, który był wydatkiem na szkolenie skarżącej jako właściciela przedszkola, nie był to koszt związany z zadaniami które winno realizować przedszkole. Skarżąca jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą winna sama finansować wydatki na swoje doszkalanie . Takie dofinasowanie mogłoby dotyczyć doszkalanie w zakresie zadań pedagogicznych kadry pracującej w punkcie przedszkolnym.
W związku z tym zdaniem Sądu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącej, iż doszło do naruszenia przepisów art. 35 ust.1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, art. 10 ust.1 ustawy prawo oświatowe czy też przepisów art. 251 ust.4 ustawy o finansach publicznych. Organ wskazał i uzasadnił swoje stanowisko w zakresie zwrotu poszczególnych kwot wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz nienależnie pobranej dotacji. Jeżeli zatem co do części dotacji ustalono, iż nie została przeznaczona na cel opisany w przepisie, to znaczy, że zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. Zgodnie z jego treścią, dotacja udzielona z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem podlega zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1. Stosownie zaś do art. 252 ust. 5 u.f.p., zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Należy przyjąć generalne założenie, że wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem polega w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielna albo na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach oświatowych stanowiących o sposobie udzielania i rozliczania dotacji.
Odnośnie zarzutu dotyczącego terminu zwrotu dotacji i zapłacenia należnych odsetek to wynika to z art. 252 ust.1 w związku z art. 60 pkt 1 i art. 67 ust.1 ustawy o finansach publicznych gdzie wskazano, że w tej kwestii mają zastosowanie odpowiedni przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa ( DZ.U z 2025 roku, poz.111) określając, iż w zakresie kwoty 96 990,17 zł - nienależnie pobranej z odsetkami w terminie od daty zapoznania się z protokołem, a od kwoty 35 050,21 zł - wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.
Początkowe daty naliczenia odsetek podlegających zwrotowi do budżety jednostki samorządu terytorialnego wynikają z ust.6 pkt 1 i 2 art. 252 ustawy o finansach publicznych.
Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.