– Konwencja między państwami członkowskimi Wspólnot Europejskich w sprawie wykonywania zagranicznych postanowień w sprawach karnych z dnia 13 listopada 1991 r.”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
21 W dniu 25 listopada 2020 r. Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie, Rumunia), będący sądem odsyłającym, wydał europejski nakaz aresztowania przeciwko C.J. w celu wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec tego ostatniego wyrokiem drugiej izby karnej owego sądu z dnia 27 czerwca 2017 r. Wyrok ten uprawomocnił się po wydaniu przez izbę karną Înalta Curte de Casație și Justiție (najwyższego sądu kasacyjnego, Rumunia) wyroku z dnia 10 listopada 2020 r. (zwanego dalej „wyrokiem skazującym”).
22 W dniu 29 grudnia 2020 r. C.J. został zatrzymany we Włoszech.
23 W dniu 31 grudnia 2020 r. Ministero della Giustizia (ministerstwo sprawiedliwości, Włochy) poinformowało o tym zatrzymaniu sąd odsyłający. Na wniosek wspomnianego ministerstwa europejski nakaz aresztowania wydany przeciwko C.J. przekazano Corte d’appello di Roma (sądowi apelacyjnemu w Rzymie, Włochy), będącemu wykonującym nakaz organem sądowym.
24 W dniu 14 stycznia 2021 r., na wniosek organów włoskich, wydający nakaz organ sądowy przekazał owym organom wyrok skazujący. Sąd odsyłający nie wyraził przy tym zgody na uznanie owego wyroku i przejęcie przez Włochy wykonania kary orzeczonej wobec C.J.
25 W odpowiedzi na prośbę włoskich organów sądowych sąd ów uściślił w dniu 20 stycznia 2021 r., że w przypadku odmowy wykonania na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 europejskiego nakazu aresztowania wydanego przeciwko C.J. nie udzieli on zgody na incydentalne uznanie wspomnianego wyroku ani na przejęcie przez Republikę Włoską wykonania orzeczonej wobec C.J. kary oraz że wystąpi o takie uznanie i takie przejęcie na podstawie decyzji ramowej 2008/909 później.
26 Wyrokiem z dnia 6 maja 2021 r. (zwanym dalej „orzeczeniem o uznaniu i wykonaniu”) Corte d’appello di Roma (sąd apelacyjny w Rzymie) odmówił przekazania C.J., uznał wyrok skazujący i nakazał wykonanie orzeczonej w nim kary we Włoszech. Sąd ów uznał, że wspomniany wyrok skazujący należy wykonać we Włoszech w celu zwiększenia szans na resocjalizację C.J., który legalnie i faktycznie przebywał we Włoszech.
27 Po zaliczeniu dotychczasowych okresów aresztowania C.J., trwających od dnia 17 września do dnia 16 grudnia 2019 r. i od dnia 29 grudnia 2020 r. do dnia wydania orzeczenia o uznaniu i wykonaniu, rzeczony sąd stwierdził, że pozostała do odbycia przez C.J. część kary wynosi 3 lata, 6 miesięcy i 21 dni.
28 W dniu 20 maja 2021 r. orzeczenie o uznaniu i wykonaniu przekazano sądowi odsyłającemu.
29 Następnie organom rumuńskim przekazano wydane przez biuro ds. wykonania kar przy prokuraturze w Rzymie zaświadczenie z dnia 11 czerwca 2021 r., z którego wynikało, że wobec C.J. wydano w dniu 20 maja 2021 r. nakaz wykonania kary w formie „aresztu domowego, przy jednoczesnym zawieszeniu”, że kara pozostała do odbycia przez C.J. wynosi trzy lata i jedenaście miesięcy pozbawienia wolności i że rozpoczęcie wykonywania owej kary ustalono na dzień 29 grudnia 2020 r., a zakończenie jej wykonywania – na dzień 28 listopada 2024 r.
30 W skierowanym do Ministero della Giustizia (ministerstwa sprawiedliwości) oraz do Corte d’appello di Roma (sądu apelacyjnego w Rzymie) piśmie z dnia 28 czerwca 2021 r. rumuńskie organy sądowe potwierdziły swoje stanowisko przywołane w pkt 24 niniejszego wyroku i wyjaśniły, że dopóki nie zostaną poinformowane o rozpoczęciu wykonywania kary wobec C.J. w formie osadzenia go w zakładzie karnym, zachowują one prawo do wykonania wyroku skazującego. Wskazały one również, że krajowy nakaz wykonania kary pozbawienia wolności orzeczony wobec C.J. i wydany wobec niego europejski nakaz aresztowania nie zostały uchylone i wciąż pozostają w mocy.
31 W dniu 15 października 2021 r. sekcja wykonawcza drugiej izby karnej Curtea de Apel București (sądu apelacyjnego w Bukareszcie) wniosła do sądu odsyłającego sprzeciw wobec wykonania wyroku skazującego.
32 W celu orzeczenia w przedmiocie owego sprzeciwu sąd ten musi orzec w przedmiocie ważności krajowego nakazu wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec C.J. i wydanego wobec niego europejskiego nakazu aresztowania.
33 W tych okolicznościach Curtea de Apel București (sąd apelacyjny w Bukareszcie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy przepisy art. 25 decyzji ramowej [2008/909] należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy organ sądowy wykonujący europejski nakaz aresztowania zamierza zastosować art. 4 pkt 6 decyzji ramowej [2002/584] w celu uznania wyroku skazującego, jest on zobowiązany wystąpić z wnioskiem o przekazanie wyroku i zaświadczenia wydanych na podstawie decyzji ramowej [2008/909] oraz uzyskać zgodę państwa skazania zgodnie z art. 4 ust. 2 decyzji ramowej [2008/909]?
2) Czy przepisy art. 4 pkt 6 decyzji ramowej [2002/584] w związku z art. 25 i art. 4 ust. 2 decyzji ramowej [2008/909] należy interpretować w ten sposób, że odmowa wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności i uznanie wyroku skazującego bez faktycznego wykonania kary poprzez osadzenie osoby skazanej w zakładzie karnym w następstwie jej ułaskawienia i zawieszenia wykonania kary zgodnie z prawem państwa wykonującego oraz bez uzyskania zgody państwa skazania w ramach postępowania w sprawie uznania powodują utratę przez państwo skazania prawa do wykonania kary zgodnie z art. 22 ust. 1 decyzji ramowej [2008/909]?
3) Czy art. 8 ust. 1 lit. c) decyzji ramowej [2002/584] należy interpretować w ten sposób, że wyrok skazujący na karę pozbawienia wolności – na podstawie którego wydano europejski nakaz aresztowania, którego wykonania odmówiono zgodnie z art. 4 pkt 6 [tej decyzji ramowej], przy jednoczesnym uznaniu wyroku, ale bez faktycznego wykonania kary poprzez osadzenie osoby skazanej w zakładzie karnym w następstwie jej ułaskawienia i zawieszenia wykonania kary zgodnie z prawem państwa wykonującego oraz bez uzyskania zgody państwa skazania w ramach postępowania w sprawie uznania – traci swoją wykonalność?
4) Czy przepisy art. 4 pkt 5 decyzji ramowej [2002/584] należy interpretować w ten sposób, że wyrok odmawiający wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności i uznający wyrok skazujący na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej [2002/584], ale bez faktycznego wykonania kary poprzez osadzenie osoby skazanej w zakładzie karnym w następstwie jej ułaskawienia i zawieszenia wykonania kary zgodnie z prawem państwa wykonującego (państwa członkowskiego Unii) oraz bez uzyskania zgody państwa skazania w ramach postępowania w sprawie uznania, stanowi wyrok skazujący »odnośnie do tych samych czynów« wydany przez państwo trzecie?
W razie udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie czwarte:
5) Czy przepisy art. 4 pkt 5 decyzji ramowej [2002/584] należy interpretować w ten sposób, że wyrok odmawiający wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności i uznający wyrok skazujący zgodnie z art. 4 pkt 6 [tej decyzji ramowej], przy jednoczesnym zawieszeniu wykonania kary zgodnie z prawem państwa wykonującego, stanowi »wyrok aktualnie wykonywany«, jeżeli dozór osoby skazanej jeszcze się nie rozpoczął?”.
Postępowanie przed Trybunałem
34 W dniu 23 stycznia 2024 r. Trybunał postanowił przekazać niniejszą sprawę pierwszej izbie. W dniu 13 marca 2024 r. odbyła się rozprawa, rzecznik generalny przedstawił opinię w dniu 13 czerwca 2024 r., a następnie ustny etap postępowania został zamknięty.
35 Na wniosek pierwszej izby Trybunału, przedstawiony na podstawie art. 60 § 3 regulaminu postępowania przed Trybunałem, Trybunał postanowił w dniu 9 lipca 2024 r. o przekazaniu sprawy wielkiej izbie.
36 Postanowieniem z dnia 13 września 2024 r., C.J. (Wykonanie kary w następstwie ENA) (C‑305/22, EU:C:2024:783), Trybunał, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, zarządził otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo zgodnie z art. 83 regulaminu postępowania. W dniu 14 października 2024 r. odbyła się druga rozprawa.
37 W dniu 12 grudnia 2024 r. rzecznik generalny przedstawił opinię uzupełniającą.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytań od pierwszego do trzeciego
38 Poprzez pytania od pierwszego do trzeciego, które należy rozpatrywać łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 oraz art. 4, 22 i 25 decyzji ramowej 2008/909 należy interpretować w ten sposób, że:
– po pierwsze, odmowa wykonującego nakaz organu sądowego, powołującego się na podstawę fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianą w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, przekazania osoby, której dotyczy europejski nakaz aresztowania wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności, zakłada przestrzeganie przez ten organ sądowy warunków i procedury przewidzianych w decyzji ramowej 2008/909 w odniesieniu do uznania wyroku skazującego na tę karę i do przejęcia wykonania rzeczonej kary; oraz
– po drugie, w stosownym wypadku państwo wydające zachowuje prawo wykonania tejże kary, a zatem utrzymania europejskiego nakazu aresztowania, w sytuacji gdy wbrew warunkom i procedurom przewidzianym w decyzji ramowej 2008/909 w odniesieniu do uznania tego wyroku i do tego przejęcia wykonujący nakaz organ sądowy odmówił, powoławszy się na ową podstawę, wykonania rzeczonego europejskiego nakazu aresztowania.
W przedmiocie wpływu decyzji ramowej 2008/909 na stosowanie podstawy fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianej w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584
39 Na wstępie należy przypomnieć, że co się tyczy decyzji ramowej 2002/584, służy ona, dzięki wprowadzeniu uproszczonego i skutecznego systemu przekazywania osób skazanych lub podejrzanych o naruszenie przepisów ustawy karnej, ułatwieniu i przyspieszeniu współpracy sądowej, przyczyniając się w ten sposób do realizacji wyznaczonego Unii celu, jakim jest ustanowienie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w oparciu o wysoki stopień zaufania, jakie powinno istnieć między państwami członkowskimi [wyrok z dnia 22 lutego 2022 r., Openbaar Ministerie (Sąd ustanowiony ustawą w wydającym nakaz państwie członkowskim), C‑562/21 PPU i C‑563/21 PPU, EU:C:2022:100, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo].
40 W obszarze regulowanym tą decyzją ramową zasada wzajemnego uznawania, stanowiąca – jak wynika zwłaszcza z jej motywu 6 – „kamień węgielny” współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, znajduje wyraz w art. 1 ust. 2 wspomnianej decyzji ramowej, ustanawiającym regułę, na mocy której państwa członkowskie wykonują każdy europejski nakaz aresztowania w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania i zgodnie z przepisami tej samej decyzji ramowej [zob. podobnie wyrok z dnia 6 czerwca 2023 r., O.G. (Europejski nakaz aresztowania przeciwko obywatelowi państwa trzeciego), C‑700/21, EU:C:2023:444, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo].
41 Wynika z tego, po pierwsze, że wykonujące nakaz organy sądowe mogą odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wyłącznie na podstawach wynikających z decyzji ramowej 2002/584, zgodnie z jej wykładnią dokonaną przez Trybunał. Po drugie, podczas gdy wykonanie europejskiego nakazu aresztowania stanowi zasadę, odmowa jego wykonania jest przewidziana jako wyjątek, który należy interpretować ściśle [wyrok z dnia 6 czerwca 2023 r., O.G. (Europejski nakaz aresztowania przeciwko obywatelowi państwa trzeciego), C‑700/21, EU:C:2023:444, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo].
42 Jeżeli chodzi o wspomniane podstawy, owa decyzja ramowa przewiduje w art. 3 podstawy obligatoryjnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania, a w art. 4 i 4a – podstawy fakultatywnej odmowy jego wykonania.
43 Co się tyczy podstaw fakultatywnej odmowy wykonania wymienionych w art. 4 decyzji ramowej 2002/584, zastosowanie podstawy przewidzianej w pkt 6 tego artykułu jest uzależnione od spełnienia dwóch warunków, a mianowicie, po pierwsze, że osoba, której dotyczy nakaz, przebywa w państwie wykonującym, jest jego obywatelem lub ma w nim miejsce zamieszkania, a po drugie, że państwo to zobowiązuje się do wykonania zgodnie ze swoim prawem krajowym kary lub środka zabezpieczającego, w związku z którymi wydano europejski nakaz aresztowania [wyrok z dnia 6 czerwca 2023 r., O.G. (Europejski nakaz aresztowania przeciwko obywatelowi państwa trzeciego), C‑700/21, EU:C:2023:444, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo].
44 Jeżeli wykonujący nakaz organ sądowy stwierdzi, że oba te warunki są spełnione, musi on jeszcze ocenić, czy istnieje prawnie uzasadniony interes przemawiający za wykonaniem na terytorium państwa wykonującego kary wymierzonej w państwie wydającym. Taka ocena umożliwi temu organowi uwzględnienie celu art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, który to cel, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, polega na zwiększeniu szans na resocjalizację osoby, której dotyczy nakaz, po wykonaniu kary, na którą osoba ta była skazana [zob. podobnie wyrok z dnia 6 czerwca 2023 r., O.G. (Europejski nakaz aresztowania przeciwko obywatelowi państwa trzeciego), C‑700/21, EU:C:2023:444, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo].
45 Jeżeli chodzi o wpływ decyzji ramowej 2008/909 na stosowanie podstawy fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianej w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, należy przypomnieć, że podobnie jak decyzja ramowa 2002/584, decyzja ramowa 2008/909 konkretyzuje, w dziedzinie prawa karnego, zasady wzajemnego zaufania i wzajemnego uznawania, wymagające, w szczególności w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, by każde z państw członkowskich uznawało – z zastrzeżeniem wyjątkowych okoliczności – iż wszystkie inne państwa członkowskie przestrzegają prawa Unii, a zwłaszcza praw podstawowych uznanych w tym prawie. Ta ostatnia decyzja ramowa wzmacnia w ten sposób współpracę wymiarów sprawiedliwości w zakresie uznawania i wykonywania wyroków w sprawach karnych, w przypadku gdy osoby zostały skazane na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności w innym państwie członkowskim – w celu ułatwienia ich resocjalizacji (zob. podobnie wyrok z dnia 9 listopada 2023 r., Staatsanwaltschaft Aachen, C‑819/21, EU:C:2023:841, pkt 19).
46 Zgodnie z art. 3 ust. 1 decyzji ramowej 2008/909 celem tej decyzji jest określenie zasad, zgodnie z którymi państwo członkowskie, aby ułatwić resocjalizację osoby skazanej, uznaje wyrok oraz wykonuje karę orzeczoną przez sąd innego państwa członkowskiego. Jak wynika z art. 26 ust. 1 tej decyzji ramowej, zastępuje ona postanowienia Konwencji o przekazywaniu osób skazanych, o których mowa w tymże artykule, obowiązujących między państwami członkowskimi (zob. podobnie wyrok z dnia 24 czerwca 2019 r., Popławski, C‑573/17, EU:C:2019:530, pkt 36, 37).
47 Zatem biorąc pod uwagę tożsamość celu realizowanego z jednej strony przez podstawę fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianą w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, a z drugiej strony przez zasady określone w decyzji ramowej 2008/909, a mianowicie celu polegającego na ułatwieniu resocjalizacji osób skazanych w innym państwie członkowskim, należy stwierdzić, że jeżeli organ sądowy państwa wykonującego chce zastosować tę podstawę, powinien on uwzględnić owe zasady.
48 W tym względzie należy podkreślić, podobnie jak uczynił to rzecznik generalny w pkt 45 opinii z dnia 13 czerwca 2024 r., że nic nie wskazuje na to, iż prawodawca Unii zamierzał przewidzieć dwa odmienne systemy prawne w zakresie uznawania i wykonywania wyroków w sprawach karnych w zależności od tego, czy istnieje europejski nakaz aresztowania.
49 Podobnie art. 25 decyzji ramowej 2008/909 odczytywany w świetle motywu 12 tej decyzji stanowi, że stosuje się ona odpowiednio – w zakresie, w jakim jej przepisy są zgodne z przepisami decyzji ramowej 2002/584 – do wykonywania kar, w przypadkach gdy państwo członkowskie zobowiąże się do wykonania kary zgodnie z art. 4 pkt 6 tej decyzji ramowej. Jest tak również, w przypadku gdy państwo członkowskie, działając na podstawie art. 5 pkt 3 tej ostatniej decyzji ramowej, postawiło – w ramach wykonania europejskiego nakazu aresztowania w celu przeprowadzenia postępowania w państwie wydającym nakaz – warunek ponownego przekazania danej osoby do państwa wykonującego, aby odbyła ona w tym państwie karę orzeczoną w państwie wydającym.
50 Co się tyczy tej ostatniej sytuacji, o której mowa w art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584, z orzecznictwa Trybunału wynika, że wykonanie kary reguluje decyzja ramowa 2008/909. Jak bowiem wskazał Trybunał, w przypadku gdy wykonanie europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu przeprowadzenia postępowania karnego jest uzależnione od warunku, o którym mowa w owym art. 5 pkt 3, państwo wykonujące musi – w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności orzeczonych wobec danej osoby w państwie wydającym – przestrzegać odpowiednich zasad określonych w decyzji ramowej 2008/909 [zob. podobnie wyrok z dnia 11 marca 2020 r., SF (Europejski nakaz aresztowania – Gwarancja ponownego przekazania do państwa wykonującego nakaz), C‑314/18, EU:C:2020:191, pkt 68].
51 Podobnie jak w sytuacji, o której mowa w art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584, należy stwierdzić, że jeżeli wykonujący nakaz organ sądowy ma zamiar odmówić, powoławszy się na podstawę fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianą w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności, to uznanie wyroku skazującego na tę karę i przejęcie wykonania rzeczonej kary reguluje decyzja ramowa 2008/909.
52 Odmowa wykonania na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 europejskiego nakazu aresztowania wymaga bowiem prawdziwego zobowiązania się przez państwo wykonujące do wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec osoby, której dotyczy nakaz [zob. podobnie wyrok z dnia 6 czerwca 2023 r., O.G. (Europejski nakaz aresztowania przeciwko obywatelowi państwa trzeciego), C‑700/21, EU:C:2023:444, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo]. Skoro osobę tę skazano w państwie wydającym, siłą rzeczy oznacza to, że organy państwa wykonującego uznają wyrok skazujący wydany wobec wspomnianej osoby zgodnie z przepisami decyzji ramowej 2008/909.
53 Prawdą jest, że Trybunał wywiódł z art. 25 decyzji ramowej 2008/909, iż żaden jej przepis nie może mieć wpływu ani na zakres, ani na szczegółowe zasady stosowania podstawy fakultatywnej odmowy wykonania, o której mowa w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 (wyrok z dnia 13 grudnia 2018 r., Sut, C‑514/17, EU:C:2018:1016, pkt 48).
54 Stwierdzenie to nie oznacza jednak, że warunki uznawania i wykonywania wyroków w sprawach karnych przewidziane w decyzji ramowej 2008/909 nie mają zastosowania, gdy państwo członkowskie zobowiązuje się wykonać karę zgodnie z art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, mimo że stosowanie decyzji ramowej 2008/909 nie prowadziłoby do jakiejkolwiek niezgodności lub niespójności w łącznym stosowaniu tych dwóch aktów. Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 63 opinii z dnia 13 czerwca 2024 r., warunki uznawania i wykonywania wyroków w sprawach karnych przewidziane w decyzji ramowej 2008/909 mają zastosowanie w przypadku zastosowania podstawy fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianej w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, o ile – jak wyraźnie stanowi art. 25 decyzji ramowej 2008/909 i jak wskazał sam Trybunał w pkt 48 wyroku z dnia 13 grudnia 2018 r., Sut (C‑514/17, EU:C:2018:1016) – warunki te są zgodne z przepisami decyzji ramowej 2002/584. Pozwala to zagwarantować prawidłowe funkcjonowanie uproszczonego i skutecznego systemu przekazywania osób, których dotyczy nakaz, ustanowionego w tej ostatniej decyzji ramowej.
55 W tym względzie należy wskazać, że zgodnie z art. 26 ust. 1 decyzji ramowej 2008/909 decyzja ta zastąpiła z dniem 5 grudnia 2011 r. odpowiednie przepisy europejskiej Konwencji o przekazywaniu osób skazanych i jej protokół dodatkowy z dnia 18 grudnia 1997 r.
56 I tak, jak wskazał między innymi rząd francuski na rozprawie w dniu 14 października 2024 r., art. 3 ust. 1 lit. f) tej konwencji przewidywał, że państwa skazania i wykonania wyrażają zgodę na przekazanie osoby skazanej.
57 Ów art. 3 ust. 1 lit. f) został w następstwie przyjęcia decyzji ramowej 2008/909 zastąpiony wymogiem udzielenia przez państwo wydające zgody na przejęcie wykonania kary orzeczonej w tym państwie. Zgoda ta wyraża się w przekazaniu państwu wykonującemu, zgodnie z zasadami ustanowionymi w art. 4 tej decyzji ramowej, wydanego przez sąd państwa wydającego wyroku skazującego wraz z zaświadczeniem, którego formularz określono w załączniku I do wspomnianej decyzji ramowej.
58 Z lit. f) formularza zaświadczenia określonego w załączniku I do decyzji ramowej 2008/909 wynika bowiem wyraźnie, że właśnie w ramach stosowania podstawy fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianej w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 można stosować przepisy decyzji ramowej 2008/909, ponieważ rzeczone zaświadczenie musi zawierać odniesienie do owej podstawy, jeżeli się na nią powołano.
59 Konieczność uzyskania zgody państwa wydającego na przejęcie wykonania orzeczonej kary wynika również z art. 13 decyzji ramowej 2008/909. Z artykułu tego wynika bowiem, że dopóki nie rozpoczęło się wykonywanie owej kary w państwie wykonującym, dopóty państwo wydające może wycofać odnośne zaświadczenie z państwa wydającego, i że po owym wycofaniu państwo wykonujące zaprzestaje wykonywania rzeczonej kary.
60 Otóż stosowanie, w ramach stosowania podstawy fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianej w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, warunków przewidzianych w decyzji ramowej 2008/909 w odniesieniu do uznania w państwie wykonującym wyroku skazującego, który był podstawą wydania europejskiego nakazu aresztowania, i przejęcia przez to państwo wykonania wymierzonej kary, w szczególności wymogu uzyskania zgody państwa wydającego na takie przejęcie, jest zgodne z realizowanym przez ten przepis celem polegającym na zwiększeniu szans na resocjalizację osoby, której dotyczy nakaz, po wykonaniu owej kary.
61 Po pierwsze, z przepisów art. 4 ust. 1 lit. c) decyzji ramowej 2008/909 w związku z art. 4 ust. 2 i w świetle motywu 8 tej decyzji ramowej wynika bowiem, iż jedynie w przypadku, gdy właściwy organ państwa wydającego uzyskał pewność, że wykonanie kary przez państwo wykonujące będzie miało na celu ułatwienie resocjalizacji osoby skazanej, może on przekazać właściwemu organowi tego państwa wyrok skazujący i zaświadczenie, które powinno zostać przekazane wraz z wyrokiem, a którego standardowy formularz określono w załączniku I do rzeczonej decyzji ramowej.
62 Po drugie, z orzecznictwa Trybunału wynika, że cel polegający na zwiększeniu szans na resocjalizację osoby, której dotyczy nakaz, po wykonaniu kary, na którą osoba ta była skazana, bez względu na to, jak jest ważny, nie ma charakteru bezwzględnego, ponieważ należy go pogodzić w szczególności z podstawową zasadą ustanowioną w art. 1 ust. 2 decyzji ramowej 2002/584, zgodnie z którą państwa członkowskie co do zasady wykonują każdy europejski nakaz aresztowania (zob. podobnie wyroki: z dnia 6 października 2009 r., Wolzenburg, C‑123/08, EU:C:2009:616, pkt 62; z dnia 13 grudnia 2018 r., Sut, C‑514/17, EU:C:2018:1016, pkt 46).
63 Zatem, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 68 opinii z dnia 13 czerwca 2024 r., biorąc pod uwagę różne funkcje kary w społeczeństwie, państwo członkowskie, w którym dana osoba została skazana, może zasadnie wskazać na względy polityki karnej tego państwa, by uzasadnić wykonywanie orzeczonej kary na jego terytorium, i odmówić w związku z tym przekazania wyroku skazującego i zaświadczenia, które powinno zostać przekazane wraz z wyrokiem zgodnie z decyzją ramową 2008/909, nawet gdyby względy związane z resocjalizacją osoby, której dotyczy nakaz, mogły przemawiać za wykonaniem owej kary na terytorium innego państwa członkowskiego.
64 Zakres uznania, jakim dysponuje państwo wydające w odniesieniu do zgody przewidzianej w art. 4 ust. 1 lit. c) i art. 4 ust. 2 decyzji ramowej 2008/909, objaśniony w pkt 61–63 niniejszego wyroku, potwierdzono zresztą w ust. 5 wspomnianego artykułu, który przewiduje, że jeżeli państwo wykonujące z własnej inicjatywy wystąpi z wnioskiem do państwa wydającego o przekazanie wyroku wraz z odpowiednim zaświadczeniem, to wniosek taki nie skutkuje obowiązkiem uwzględnienia tego wniosku przez państwo wydające.
65 Ponadto żaden przepis owej decyzji ramowej ani decyzji ramowej 2002/584 nie pozwala na stwierdzenie, że okoliczność powołania się przez wykonujący nakaz organ sądowy na podstawę fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianą w art. 4 pkt 6 tej ostatniej decyzji ramowej skutkuje podważeniem rzeczonego zakresu uznania państwa wydającego.
66 W tym względzie wydanie przez państwo członkowskie europejskiego nakazu aresztowania w celu wykonania kary pozbawienia wolności świadczy właśnie o tym, że owo państwo skłania się raczej – zasadniczo – ku wykonaniu kary na swoim terytorium, niż ku zastosowaniu przewidzianego w decyzji ramowej 2008/909 mechanizmu uznawania i wykonywania wyroków w sprawach karnych w celu takiego wykonania w innym państwie członkowskim. W tym kontekście skuteczność systemu przekazywania między państwami członkowskimi wprowadzonego w decyzji ramowej 2002/584 byłaby zagrożona, gdyby w takim przypadku państwo wykonujące mogło jednostronnie odstąpić od zasady wykonywania europejskiego nakazu aresztowania poprzez zastosowanie owej podstawy fakultatywnej odmowy wykonania wbrew przewidzianym w decyzji ramowej 2008/909 warunkom uznania i wykonania wyroku skazującego.
67 Wynika z tego, że w ramach stosowania podstawy fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianej w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 przejęcie przez państwo wykonujące wykonania kary orzeczonej w wydanym w państwie wydającym wyroku skazującym, który był podstawą wydania europejskiego nakazu aresztowania, jest uzależnione, zgodnie z zasadami określonymi w decyzji ramowej 2008/909, od zgody owego państwa wydającego.
68 Niemniej jednak, o ile przekazanie przez państwo wydające wyroku skazującego i zaświadczenia, które powinno zostać przekazane wraz z wyrokiem, jest wobec tego pomyślane jako zwykła możliwość, w tym w sytuacji gdy państwo wykonujące zamierza przejąć wykonanie kary, zastosowawszy ową podstawę odmowy wykonania nakazu, o tyle należy przypomnieć, szczególnie w celu zapewnienia, by nie doszło do sparaliżowania funkcjonowania europejskiego nakazu aresztowania, że obowiązek lojalnej współpracy, zapisany w art. 4 ust. 3 akapit pierwszy TUE, oznacza dialog między wydającymi nakaz organami sądowymi a wykonującymi nakaz organami sądowymi. Z zasady tej wynika w szczególności, że państwa członkowskie wzajemnie się szanują i udzielają sobie wzajemnego wsparcia w wykonywaniu zadań wynikających z traktatów [zob. podobnie wyrok z dnia 22 lutego 2022 r., Openbaar Ministerie (Sąd ustanowiony ustawą w wydającym nakaz państwie członkowskim), C‑562/21 PPU i C‑563/21 PPU, EU:C:2022:100, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo].
69 W związku z tym wydające i wykonujące nakaz organy sądowe powinny, w celu zapewnienia skutecznej współpracy w sprawach karnych, w pełni korzystać z instrumentów przewidzianych w decyzjach ramowych 2002/584 i 2008/909, takich jak konsultacje poprzedzające przekazanie wyroku skazującego wydanego przez sąd państwa wydającego oraz zaświadczenia, którego formularz określono w załączniku I do decyzji ramowej 2008/909, aby wspierać wzajemne zaufanie leżące u podstaw tej współpracy [zob. podobnie wyrok z dnia 22 lutego 2022 r., Openbaar Ministerie (Sąd ustanowiony ustawą w wydającym nakaz państwie członkowskim), C‑562/21 PPU i C‑563/21 PPU, EU:C:2022:100, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo]. W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 4 ust. 3 tej ostatniej decyzji ramowej konsultacje takie są obowiązkowe, jeżeli – jak w niniejszym przypadku – wykonanie kary rozważa się w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, którego dana osoba jest obywatelem, a mianowicie w sytuacji, o której mowa w art. 4 ust. 1 lit. c) tejże decyzji ramowej.
70 Jeżeli rzeczywiste przejęcie wykonania kary przez państwo wykonujące jest niemożliwe z jakiegokolwiek powodu, w tym z powodu nieprzestrzegania warunków i procedury przewidzianych w decyzji ramowej 2008/909, to z zasady wzajemnego uznawania wynika, że w celu uniknięcia bezkarności osoby, której dotyczy nakaz, należy wykonać europejski nakaz aresztowania. Jak wskazano w pkt 41 niniejszego wyroku, wykonanie europejskiego nakazu aresztowania stanowi bowiem zasadę, a odmowa jego wykonania jest wyjątkiem, który należy tym samym interpretować ściśle.
71 Co się tyczy obowiązków państwa wydającego, należy podkreślić, że do państwa tego należy czuwanie nad tym, by przyznane mu w decyzji ramowej 2008/909 uprawnienie do nieprzekazania państwu wykonującemu wyroku skazującego wydanego przez jeden z jego sądów, a także certyfikatu, którego formularz określono w załączniku I do owej decyzji ramowej, było wykonywane w sposób, jaki pozwoli na skuteczną współpracę między właściwymi organami państw członkowskich w sprawach karnych i zapewni, by nie doszło do sparaliżowania funkcjonowania europejskiego nakazu aresztowania oraz wzajemnego uznawania wyroków w sprawach karnych do celów ich wykonania w innym państwie członkowskim.
72 Wobec tego, gdy wykonujący nakaz organ sądowy zamierza odmówić, powoławszy się na podstawę fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianą w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, wykonania europejskiego nakazu aresztowania, właściwy organ państwa wydającego może odmówić takiego przekazania, jeżeli uzna, na podstawie obiektywnych okoliczności, że kara nie zostanie faktycznie wykonana w państwie wykonującym lub że wykonanie owej kary w tym państwie nie będzie miało na celu resocjalizacji osoby, której dotyczy nakaz, po wykonaniu kary pozbawienia wolności, na którą skazano tę osobę. Wydający nakaz organ sądowy może także odmówić owego przekazania, uzasadniwszy to względami związanymi z polityką karną państwa wydającego.
W przedmiocie prawa państwa wydającego do wykonania kary pozbawienia wolności, gdy wykonujący nakaz organ sądowy odmówił, na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania owej kary, wbrew przewidzianym w decyzji ramowej 2008/909 warunkom i procedurze dotyczącym uznania wyroku skazującego na rzeczoną karę i przejęcia jej wykonania
73 Należy zbadać, czy w okolicznościach, gdy wbrew warunkom i procedurze przewidzianym w decyzji ramowej 2008/909 wykonujący nakaz organ sądowy odmówił, powoławszy się na podstawę fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianą w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności, państwo wydające zachowuje prawo do wykonania owej kary.
74 W niniejszym przypadku z postanowienia odsyłającego wynika, że wykonujący nakaz organ sądowy rozpatrujący europejski nakaz aresztowania wydany przeciwko C.J. w celu wykonania kary pozbawienia wolności uznał, że w celu zwiększenia szans na resocjalizację tej osoby ową karę należy wykonać we Włoszech. Organ ten, w orzeczeniu o uznaniu i wykonaniu, odmówił zatem ponownego przekazania rzeczonej osoby, uznał wyrok skazujący i nakazał wykonanie wspomnianej kary we Włoszech. Orzeczenie to wydano, mimo że sąd odsyłający przekazał wykonującemu nakaz organowi sądowemu wspomniany wyrok, lecz nie przekazał zaświadczenia, którego formularz określono w załączniku I do decyzji ramowej 2008/909, i mimo że sąd ów nie wyraził zgody na uznanie rzeczonego wyroku ani na przejęcie przez Włochy wykonania orzeczonej wobec C.J. kary pozbawienia wolności.
75 W tym względzie, jak wynika z pkt 54–67 niniejszego wyroku, uznania wydanego przez sąd państwa wydającego wyroku skazującego na karę pozbawienia wolności i przejęcia wykonania owej kary przez państwo wykonujące – w ramach zastosowania podstawy fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianej w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 – powinno się dokonać z poszanowaniem warunków i procedury przewidzianych w decyzji ramowej 2008/909, co oznacza między innymi, że państwo wydające powinno zgodzić się na rzeczone przejęcie.
76 Należy stwierdzić, że jeżeli – jak w niniejszym przypadku – wykonujący nakaz organ sądowy odmówił – z naruszeniem warunków i procedury przewidzianych w decyzji ramowej 2008/909 – wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności, to wydający nakaz organ sądowy może utrzymać ów nakaz aresztowania. Podobnie, państwo wydające zachowuje prawo wykonania owej kary.
77 Trybunał miał już bowiem sposobność stwierdzić, że utrzymanie europejskiego nakazu aresztowania przez wydający nakaz organ sądowy może okazać się konieczne – zwłaszcza gdy orzeczenie o odmowie wykonania nie było zgodne z prawem Unii – w celu przeprowadzenia procedury przekazania osoby, której dotyczy nakaz, i w ten sposób wspierania realizacji celu tej decyzji ramowej polegającego na zwalczaniu bezkarności. Zatem okoliczność, że wykonujący nakaz organ sądowy odmówił wykonania europejskiego nakazu aresztowania, nie może sama w sobie stać na przeszkodzie utrzymaniu tego nakazu przez wydający nakaz organ sądowy (zob. podobnie wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Breian, C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658, pkt 51, 53).
78 Rozważania te odnoszą się również, odpowiednio, do prawa państwa wydającego do wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec osoby, której dotyczy europejski nakaz aresztowania, w takich okolicznościach, o jakich mowa w pkt 76 niniejszego wyroku, i nie można ich podważyć w świetle art. 22 ust. 1 decyzji ramowej 2008/909, który przewiduje, że państwo wydające nie może już przystąpić do wykonywania orzeczonej kary po rozpoczęciu jej wykonywania na terytorium państwa wykonującego.
79 Należy bowiem podkreślić, że przepis ten nie znajduje zastosowania, jeżeli – jak w niniejszym przypadku – odmowa przekazania na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 przez państwo wykonujące nie była zgodna z zasadami określonymi w decyzji ramowej 2008/909. Po pierwsze, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 81 opinii z dnia 12 grudnia 2024 r., przyjęcie, że w takiej sytuacji rozpoczęcie wykonywania kary w państwie wykonującym może pozbawić państwo wydające przysługującego mu uprawnienia do wykonania tej kary, otwierałoby drogę do obchodzenia zasad określonych w tej decyzji ramowej.
80 Po drugie, okoliczność, że w takiej sytuacji państwo wydające traci przysługujące mu uprawnienie do wykonania rzeczonej kary, skutkowałaby nie tylko naruszeniem określonych w decyzji ramowej 2008/909 zasad uznania i wykonania wyroku wydanego w państwie wydającym, lecz także zagrożeniem dla funkcjonowania uproszczonego i skutecznego systemu przekazywania osób, których dotyczy nakaz, ustanowionego w decyzji ramowej 2002/584, i umożliwiałaby w szczególności podważenie celu tej decyzji ramowej polegającego na zwalczaniu bezkarności [zob. podobnie wyroki: z dnia 6 lipca 2023 r., Minister for Justice and Equality (Wniosek o wyrażenie zgody – Skutki pierwotnego europejskiego nakazu aresztowania), C‑142/22, EU:C:2023:544, pkt 51; a także z dnia 29 lipca 2024 r., Breian, C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo].
81 Prawdą jest, że z orzecznictwa wynika, iż związek ustanowiony przez prawodawcę Unii pomiędzy decyzją ramową 2002/584 i decyzją ramową 2008/909 powinien przyczyniać się do osiągnięcia celu, o którym mowa w pkt 46 niniejszego wyroku, polegającego na ułatwieniu resocjalizacji danej osoby [wyrok z dnia 11 marca 2020 r., SF (Europejski nakaz aresztowania – Gwarancja ponownego przekazania do państwa wykonującego nakaz), C‑314/18, EU:C:2020:191, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo].
82 Jednak gdyby państwo wykonujące mogło, powołując się na ten cel, odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności, nie uzyskawszy zgody państwa wydającego na przejęcie tego wykonania przez owo państwo wykonujące, mogłoby to skutkować zwiększonym ryzykiem bezkarności osób, które próbują uniknąć wymiaru sprawiedliwości w następstwie skazania w państwie członkowskim, i zagrażałoby w ostatecznym rozrachunku skutecznemu funkcjonowaniu uproszczonego systemu przekazywania osób między państwami członkowskimi ustanowionego w decyzji ramowej 2002/584.
83 Należy dodać, że za wykładnią art. 22 decyzji ramowej 2008/909, przywołaną w pkt 79 niniejszego wyroku, uzależniającą możliwość zastosowania podstawy fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianej w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 od zgody państwa wydającego na wykonanie kary w państwie wykonującym, przemawia okoliczność, że jak wskazano w pkt 57 tego wyroku, zgoda ta materializuje się poprzez przekazanie wyroku skazującego i zaświadczenia, którego formularz określono w załączniku I do decyzji ramowej 2008/909. Dokumenty te, a w szczególności owo zaświadczenie, zawierają bowiem istotne wskazówki umożliwiające skuteczne wykonanie orzeczonej kary. W tym celu art. 23 ust. 1 decyzji ramowej 2008/909 przewiduje zresztą, że wspomniane zaświadczenie musi zostać przetłumaczone na język urzędowy lub jeden z języków urzędowych państwa wykonującego.
84 Wynika z tego, że w okolicznościach takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym decyzje ramowe 2002/584 i 2008/909 nie stoją na przeszkodzie temu, by europejski nakaz aresztowania wydany przeciwko C.J. został utrzymany i by kara, którą wobec niego orzeczono, była wykonywana w państwie wydającym, a mianowicie w Rumunii.
85 Jednak biorąc pod uwagę, że takie utrzymanie może naruszać wolność osobistą osoby, której dotyczy nakaz, należy także uściślić, że do wydającego nakaz organu sądowego należy zbadanie, czy w świetle konkretnych okoliczności danej sprawy to utrzymanie ma charakter proporcjonalny. W ramach takiego badania wspomniany organ powinien w szczególności uwzględnić konsekwencje, jakie dla tej osoby będzie miał wydany przeciwko niej europejski nakaz aresztowania, a także perspektywy wykonania owego nakazu (zob. podobnie wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Breian, C‑318/24 PPU, EU:C:2024:658, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo).
86 W sytuacji gdyby po przeprowadzeniu tego badania państwo wydające postanowiło o utrzymaniu europejskiego nakazu aresztowania, powinno ono, w stosownym wypadku – jeżeli osoba, której dotyczy nakaz, zostanie przekazana temu państwu lub jeżeli wróci ona dobrowolnie na jego terytorium – uwzględnić art. 26 ust. 1 decyzji ramowej 2002/584. Przepis ten, w zakresie, w jakim nakłada on obowiązek uwzględnienia wszystkich okresów aresztowania owej osoby w państwie wykonującym nakaz, gwarantuje, by osoba ta nie pozostawała aresztowana w okresie, którego całkowita długość – zarówno w państwie wykonującym nakaz, jak i w państwie wydającym nakaz – przekraczałaby okres, na jaki została orzeczona wobec tej osoby w państwie wydającym nakaz kara pozbawienia wolności (zob. podobnie wyrok z dnia 28 lipca 2016 r., JZ, C‑294/16 PPU, EU:C:2016:610, pkt 43).
87 W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na pytania od pierwszego do trzeciego powinna brzmieć następująco: art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 oraz art. 4, 22 i 25 decyzji ramowej 2008/909 należy interpretować w ten sposób, że:
– po pierwsze, odmowa wykonującego nakaz organu sądowego, powołującego się na podstawę fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianą w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, przekazania osoby, której dotyczy europejski nakaz aresztowania wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności, zakłada przestrzeganie przez ten organ sądowy warunków i procedury przewidzianych w decyzji ramowej 2008/909 w odniesieniu do uznania wyroku skazującego na tę karę i do przejęcia wykonania rzeczonej kary; oraz
– po drugie, państwo wydające zachowuje prawo wykonania tejże kary, a zatem utrzymania europejskiego nakazu aresztowania, w sytuacji gdy wbrew warunkom i procedurom przewidzianym w decyzji ramowej 2008/909 w odniesieniu do uznania tego wyroku i do tego przejęcia wykonujący nakaz organ sądowy odmówił, powoławszy się na ową podstawę, wykonania rzeczonego europejskiego nakazu aresztowania.
W przedmiocie pytania czwartego
88 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania (wyrok z dnia 25 lutego 2025 r., Alphabet i in., C‑233/23, EU:C:2025:110, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo).
89 Zgodnie z art. 4 pkt 5 decyzji ramowej 2002/584, o którym mowa w pytaniu czwartym, wykonujący nakaz organ sądowy może odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania, jeżeli został powiadomiony, że w stosunku do osoby, której dotyczy nakaz, zapadło, odnośnie do tych samych czynów, prawomocne orzeczenie w państwie trzecim, z zastrzeżeniem, że jeżeli została orzeczona kara, to została ona wykonana lub jest aktualnie wykonywana albo w myśl prawa państwa, w którym orzeczono karę, nie może być dłużej wykonywana. Tymczasem w niniejszym przypadku z postanowienia odsyłającego wynika, że orzeczenie o uznaniu i wykonaniu wydał sąd państwa członkowskiego Unii, a mianowicie Republiki Włoskiej.
90 W tych okolicznościach jedyną mającą zastosowanie podstawą jest podstawa obligatoryjnej odmowy wykonania przewidziana w art. 3 pkt 2 decyzji ramowej 2002/584, konkretyzująca zasadę ne bis in idem, której przestrzeganie państwa członkowskie mają obowiązek zapewnić.
91 Wobec tego należy stwierdzić, że poprzez pytanie czwarte sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 3 pkt 2 decyzji ramowej 2002/584 należy interpretować w ten sposób, że orzeczenie, w którym wykonujący nakaz organ sądowy odmówił, na podstawie art. 4 pkt 6 tej decyzji ramowej, przekazania osoby, której dotyczy europejski nakaz aresztowania wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności, uznał wyrok skazujący na ową karę i nakazał wykonanie rzeczonej kary w państwie wykonującym, stanowi „prawomocne orzeczenie w związku z popełnieniem tych samych czynów” w rozumieniu tego przepisu.
92 Zgodnie z art. 3 pkt 2 decyzji ramowej 2002/584, jeśli wykonujący nakaz organ sądowy zostaje poinformowany, że w stosunku do osoby, której dotyczy nakaz, zapadło w związku z popełnieniem tych samych czynów prawomocne orzeczenie w państwie członkowskim – z zastrzeżeniem, że jeśli została orzeczona kara, to została ona wykonana lub jest wykonywana, lub też nie może być dłużej wykonywana w świetle prawa państwa członkowskiego, w którym orzeczono karę – to organ ten powinien odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania.
93 W tym względzie Trybunał orzekł, że w stosunku do osoby, której dotyczy nakaz, zapadło „prawomocne orzeczenie w związku z popełnieniem tych samych czynów” w rozumieniu owego art. 3 pkt 2, jeżeli w następstwie przeprowadzonego postępowania karnego prawo oskarżyciela publicznego do wniesienia oskarżenia ostatecznie wygasło lub jeżeli organy sądowe państwa członkowskiego wydały orzeczenie uniewinniające oskarżonego w odniesieniu do zarzucanych mu czynów (zob. podobnie wyrok z dnia 16 listopada 2010 r., Mantello, C‑261/09, EU:C:2010:683, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).
94 Ponadto, co się tyczy konkretnie wniosku o przekazanie, z orzecznictwa wynika, że orzeczenia wykonującego nakaz organu sądowego o odmowie wykonania nakazu aresztowania nie można uznać za „prawomocne orzeczenie w związku z popełnieniem tych samych czynów” w rozumieniu art. 3 pkt 2 decyzji ramowej 2002/584. Rozpatrzenie takiego wniosku nie oznacza bowiem wszczęcia przez państwo wykonujące nakaz postępowania karnego wobec osoby, której dotyczy wniosek o przekazanie, i nie stanowi oceny sprawy co do istoty [zob. analogicznie wyrok z dnia 14 września 2023 r., Sofiyska gradska prokuratura (Kolejne nakazy aresztowania), C‑71/21, EU:C:2023:668, pkt 52–54].
95 Tak samo jest w przypadku orzeczenia takiego jak orzeczenie o uznaniu i wykonaniu, w którym uznaje się wyrok skazujący wydany w innym państwie członkowskim i w którym nakazano wykonanie orzeczonej w tym wyroku kary.
96 Jak bowiem wynika z orzecznictwa, o którym mowa w pkt 94 niniejszego wyroku, rozpatrzenie wniosku w ramach takiego orzeczenia nie oznacza wszczęcia postępowania karnego wobec osoby skazanej i nie stanowi oceny sprawy co do istoty. Zamiast skutkować orzeczeniem nowej kary dotyczącej tych samych czynów, orzeczenie takie ma umożliwić wykonanie w państwie wykonującym kary orzeczonej w państwie wydającym.
97 Wobec tego nie można uznać, że orzeczenie, w którym wykonujący nakaz organ sądowy odmówił, na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności, uznał wyrok skazujący na ową karę i nakazał wykonanie rzeczonej kary, stanowi „prawomocne orzeczenie w związku z popełnieniem tych samych czynów” w rozumieniu art. 3 ust. 2 tej decyzji ramowej.
98 W świetle wszystkich powyższych rozważań odpowiedź na pytanie czwarte brzmi następująco: art. 3 pkt 2 decyzji ramowej 2002/584 należy interpretować w ten sposób, że orzeczenie, w którym wykonujący nakaz organ sądowy odmówił, na podstawie art. 4 pkt 6 tej decyzji ramowej, przekazania osoby, której dotyczy europejski nakaz aresztowania wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności, uznał wyrok skazujący na ową karę i nakazał wykonanie rzeczonej kary w państwie wykonującym, nie stanowi „prawomocnego orzeczenia w związku z popełnieniem tych samych czynów” w rozumieniu tego przepisu.
W przedmiocie pytania piątego
99 Z uwagi na odpowiedź udzieloną na pytanie czwarte nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na piąte pytanie prejudycjalne.
W przedmiocie kosztów
100 Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
1) Artykuł 4 pkt 6 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi oraz art. 4, 22 i 25 decyzji ramowej Rady 2008/909/WSiSW z dnia 27 listopada 2008 r. o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na pozbawieniu wolności – w celu wykonania tych wyroków w Unii Europejskiej –
należy interpretować w ten sposób, że:
– po pierwsze, odmowa wykonującego nakaz organu sądowego, powołującego się na podstawę fakultatywnej odmowy wykonania przewidzianą w art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584, przekazania osoby, której dotyczy europejski nakaz aresztowania wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności, zakłada przestrzeganie przez ten organ sądowy warunków i procedury przewidzianych w decyzji ramowej 2008/909 w odniesieniu do uznania wyroku skazującego na tę karę i do przejęcia wykonania rzeczonej kary; oraz
– po drugie, państwo wydające zachowuje prawo wykonania tejże kary, a zatem utrzymania europejskiego nakazu aresztowania, w sytuacji gdy wbrew warunkom i procedurom przewidzianym w decyzji ramowej 2008/909 w odniesieniu do uznania tego wyroku i do tego przejęcia wykonujący nakaz organ sądowy odmówił, powoławszy się na ową podstawę, wykonania rzeczonego europejskiego nakazu aresztowania.
2) Artykuł 3 pkt 2 decyzji ramowej 2002/584
należy interpretować w ten sposób, że:
orzeczenie, w którym wykonujący nakaz organ sądowy odmówił, na podstawie art. 4 pkt 6 tej decyzji ramowej, przekazania osoby, której dotyczy europejski nakaz aresztowania wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności, uznał wyrok skazujący na ową karę i nakazał wykonanie rzeczonej kary w państwie wykonującym, nie stanowi „prawomocnego orzeczenia w związku z popełnieniem tych samych czynów” w rozumieniu tego przepisu.
Podpisy
Top