Wyrok TSUE w Luksemburg z dnia 05 czerwca 2025, sygn. C-82/24

13

W dniu 1 sierpnia 2008 r., w następstwie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego, podmiot zamawiający zawarł z konsorcjum przedsiębiorstw z siedzibą w różnych państwach członkowskich, którego liderem była spółka Veolia, z siedzibą w Warszawie (Polska), umowę dotyczącą modernizacji i rozbudowy oczyszczalni ścieków Czajka. Umowa ta przewidywała w szczególności wybudowanie stacji termicznej utylizacji osadów ściekowych, zawierającej m.in. dwa rekuperatory na dwóch niezależnych od siebie liniach spalania odpadów. Termin zakończenia prac, początkowo wyznaczony na dzień 30 października 2010 r., został następnie przesunięty na dzień 30 listopada 2012 r.

14

Wspomniana umowa zawierała dokument zatytułowany „Gwarancja jakości” (zwany dalej „kartą gwarancyjną”), w którym wskazano, że okres gwarancji rozpoczynał bieg w dniu wydania świadectwa wykonania robót i miał on trwać 36 miesięcy oraz wygasnąć nie później niż w dniu 30 kwietnia 2015 r., chyba że rozpoczęcie prób końcowych oraz testów odbiorowych gwarancyjnych nie byłoby możliwe z uwagi na okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi wykonawca.

15

Artykuł 6.1 karty gwarancyjnej stanowił, że „[w] sprawach nieuregulowanych niniejszą kartą gwarancyjną zastosowanie mają odpowiednie przepisy prawa polskiego, w szczególności kodeksu cywilnego”. Nie przedstawiono żadnych wyjaśnień co do tego, czy owo odniesienie się do prawa polskiego rozciąga się na przepisy kodeksu cywilnego dotyczące gwarancji w zakresie umów sprzedaży.

16

Świadectwo wykonania robót zostało wydane w dniu 21 marca 2013 r.

17

W dniu 26 września 2014 r. podmiot zamawiający zgłosił konsorcjum przedsiębiorstw awarię dotyczącą jednego z dwóch wspomnianych rekuperatorów. Ów rekuperator został wymieniony zgodnie z kartą gwarancyjną na nowy i zgłoszony do rozruchu w dniu 22 lutego 2016 r.

18

W dniu 3 marca 2015 r. podmiot ten zgłosił konsorcjum przedsiębiorstw drugą awarię dotyczącą drugiego rekuperatora. Ów rekuperator został wymieniony zgodnie z kartą gwarancyjną na nowy i zgłoszony do rozruchu w dniu 28 kwietnia 2016 r.

19

W dniu 27 listopada 2018 r. wspomniany podmiot zgłosił konsorcjum przedsiębiorstw drugą awarię, tym razem dotyczącą obu rekuperatorów. Konsorcjum to odmówiło naprawy lub wymiany tego sprzętu ze względu na to, że jego zdaniem upłynął okres gwarancji.

20

Spór ten doprowadził do wniesienia powództwa do Sądu Okręgowego w Warszawie (Polska), który jest sądem odsyłającym, dotyczącego w szczególności zapłaty kar umownych i odszkodowania przez konsorcjum przedsiębiorstw.

21

Zdaniem tego sądu stosunki między stronami są regulowane w drodze analogii przez art. 581 § 1 kodeksu cywilnego, dotyczący gwarancji w zakresie umów sprzedaży, który przewiduje, że okres gwarancji biegnie na nowo od momentu dostawy rzeczy wolnej od wad lub zwrócenia rzeczy naprawionej, wobec czego w dniu 27 listopada 2018 r. rekuperatory były jeszcze objęte gwarancją, której okres rozpoczął ponownie bieg odpowiednio w dniu 22 lutego i w dniu 28 kwietnia 2016 r. Kwestia ta jest jednak przedmiotem dyskusji zarówno w orzecznictwie sądów polskich, jak i w doktrynie.

22

Wspomniany sąd wskazuje również, że konsorcjum przedsiębiorstw kwestionuje zastosowanie art. 581 § 1 kodeksu cywilnego ze względu na to, że przepis ten dotyczy jedynie umów sprzedaży i że w żadnym momencie nie zostało uzgodnione, iż miałby on regulować w drodze analogii gwarancję w ramach rozpatrywanej umowy o roboty budowlane. Zdaniem konsorcjum przedsiębiorstw stosowanie owego przepisu byłoby sprzeczne z zasadami przejrzystości, równego traktowania i konkurencji, ustanowionymi w dyrektywie 2004/18, a obecnie powtórzonymi w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/WE (Dz.U. 2014, L 94, s. 65), ponieważ byłoby to równoznaczne z nałożeniem na nie wymogów, które nie wynikają jasno z dokumentacji przetargowej lub z obowiązujących polskich przepisów, lecz jedynie z kontrowersyjnej wykładni kodeksu cywilnego.

23

Sąd odsyłający zastanawia się nad zakresem w tym kontekście zasad równego traktowania i niedyskryminacji w orzecznictwie Trybunału, a w szczególności nad kwestią, czy oceny dokonane w wyroku z dnia 2 czerwca 2016 r., Pizzo (C‑27/15, EU:C:2016:404) należy stosować do gwarancji mających zastosowanie w ramach rozpatrywanej w postępowaniu głównym umowy o roboty budowlane. Sąd ten podnosi w szczególności, że znajomość prawa krajowego warunkuje możliwość ustalania przez zainteresowane podmioty ich cen na właściwym poziomie, i podkreśla, że stosowanie w drodze analogii przepisów kodeksu cywilnego regulujących gwarancję w zakresie umów sprzedaży mogłoby stawiać podmioty gospodarcze z innych państw członkowskich w niekorzystnej sytuacji w porównaniu z krajowymi podmiotami gospodarczymi.

24

W tych okolicznościach Sąd Okręgowy w Warszawie postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:

„Czy zasady przejrzystości, równości traktowania i uczciwej konkurencji, o których mowa w art. 2 dyrektywy [2004/18] (obecnie art. 18 ust. 1 dyrektywy [2014/24]), należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie takiej wykładni prawa krajowego, która pozwalałaby ustalać treść umowy o zamówienie publiczne zawartej z konsorcjum złożon[ym] z podmiotów z różnych państw członkowskich Unii Europejskiej, poprzez uwzględnienie w niej obowiązku, mogącego mieć pośrednio wpływ na ustalenie ceny zawartej w ofercie złożonej przez tego wykonawcę, nieprzewidzianego wyraźnie w treści umowy ani w dokumentacji przetargowej, a wynikającego z przepisu prawa krajowego, który nie stosuje się wprost do tej umowy, lecz podlega zastosowaniu w drodze analogii?”.

25

Na wstępie należy zauważyć, podobnie jak uczyniła to Komisja Europejska, że w świetle przedmiotu rozpatrywanej w postępowaniu głównym umowy o roboty budowlane, dotyczącej budowy oczyszczalni termicznej utylizacji osadów ściekowych, można mieć wątpliwości co do tego, czy spór w postępowaniu głównym jest objęty zakresem stosowania dyrektywy 2004/18, do której odnosi się wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, czy też dyrektywy 2004/17.

26

Otóż art. 12 dyrektywy 2004/18 przewiduje, że nie ma ona zastosowania „do zamówień publicznych, które zgodnie z dyrektywą [2004/17] udzielane są przez instytucje zamawiające prowadzące jeden lub wiele rodzajów działalności określonych w art. 3–7 tej [ostatniej] dyrektywy, w celu prowadzenia tej działalności”. Z kolei art. 4 dyrektywy 2004/17 przewiduje w szczególności, że dyrektywa ta ma zastosowanie do zamówień dotyczących dostarczania lub obsługi stałych sieci przeznaczonych do świadczenia usług dla odbiorców publicznych w związku z produkcją, transportem lub dystrybucją wody pitnej.

27

O ile w świetle przedmiotu rozpatrywanego zamówienia na roboty budowlane spór w postępowaniu głównym wydaje się wchodzić w zakres stosowania dyrektywy 2004/17, a nie dyrektywy 2004/18, o tyle do sądu odsyłającego należy jednak upewnienie się co do tego w świetle wszystkich cech rozpatrywanego w postępowaniu głównym zamówienia i z uwzględnieniem działalności wykonywanej przez podmiot zamawiający.

28

W tych okolicznościach w celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi należy uznać, że zadane pytanie dotyczy wykładni art. 10 dyrektywy 2004/17, którego brzmienie jest identyczne z brzmieniem art. 2 dyrektywy 2004/18.

29

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy zasadę równego traktowania i obowiązek przejrzystości, o których mowa w art. 10 dyrektywy 2004/17, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie stosowaniu w drodze analogii do umowy o roboty budowlane, zgodnie z wykładnią sądową, przepisów prawa krajowego regulujących gwarancję w dziedzinie umów sprzedaży, których treść nie została wyraźnie określona ani w dokumentacji przetargowej, ani w owej umowie o roboty budowlane.

30

Na wstępie należy przypomnieć, że zasada równego traktowania jako ogólna zasada prawa Unii wymaga, aby porównywalne sytuacje nie były traktowane w sposób odmienny, a sytuacje odmienne nie były traktowane w sposób jednakowy, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione (wyrok z dnia 6 października 2021 r., Conacee,C‑598/19, EU:C:2021:810, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo).

31

W szczególności w dziedzinie prawa Unii z zakresu zamówień publicznych zasada równego traktowania, która stanowi podstawę przepisów Unii dotyczących procedur udzielania zamówień publicznych, oznacza między innymi, że oferenci powinni być traktowani jednakowo w chwili przygotowywania przez nich ofert, i ma na celu wspieranie rozwoju zdrowej i skutecznej konkurencji między przedsiębiorstwami uczestniczącymi w przetargu publicznym (wyrok z dnia 6 października 2021 r., Conacee,C‑598/19, EU:C:2021:810, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).

32

Zasada ta wymaga w związku z tym, by oferenci mieli takie same szanse przy formułowaniu swych ofert, z czego wynika zatem wymóg, by oferty wszystkich konkurentów podlegały tym samym warunkom (wyroki: z dnia 29 kwietnia 2004 r., Komisja/CAS Succhi di Frutta,C‑496/99 P, EU:C:2004:236, pkt 110; z dnia 2 czerwca 2016 r., Pizzo,C‑27/15, EU:C:2016:404, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo).

33

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ze wspomnianej zasady wypływa wprost obowiązek przejrzystości, który z kolei ma na celu zagwarantowanie braku ryzyka faworyzowania i arbitralnego traktowania ze strony instytucji zamawiającej. Obowiązek ten obejmuje wymóg, by wszystkie warunki i zasady postępowania w sprawie udzielenia zamówienia były określone w sposób jasny, precyzyjny i jednoznaczny w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji warunków zamówienia, tak by, po pierwsze, umożliwić wszystkim rozsądnie poinformowanym i wykazującym zwykłą staranność oferentom zrozumienie ich dokładnego zakresu i dokonanie ich wykładni w taki sam sposób, a po wtóre, by umożliwić instytucji zamawiającej rzeczywistą weryfikację, czy oferty złożone przez oferentów odpowiadają kryteriom wyznaczonym dla danego zamówienia (zob. podobnie wyroki: z dnia 29 kwietnia 2004 r., Komisja/CAS Succhi di Frutta,C‑496/99 P, EU:C:2004:236, pkt 111; z dnia 2 czerwca 2016 r., Pizzo,C‑27/15, EU:C:2016:404, pkt 36; z dnia 4 kwietnia 2019 r., Allianz Vorsorgekasse,C‑699/17, EU:C:2019:290, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo).

34

W tym kontekście należy podkreślić, że Trybunał orzekł już również, że zasady przejrzystości i równego traktowania obowiązujące we wszystkich przetargach publicznych wymagają tego, by warunki materialne i formalne dotyczące udziału w przetargu były jasno z góry określone i podane do publicznej wiadomości, zwłaszcza w zakresie obowiązków ciążących na oferentach, tak aby mogli oni dokładnie zapoznać się z wymogami przetargu oraz mieć pewność, że takie same wymogi obowiązują wszystkich konkurentów (wyrok z dnia 2 czerwca 2016 r., Pizzo,C‑27/15, EU:C:2016:404, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).

35

Artykuł 10 dyrektywy 2004/17 ustanawia te wymogi, przewidując wyraźnie, że podmioty zamawiające zapewniają równe i niedyskryminacyjne traktowanie wykonawców oraz działają w sposób przejrzysty.

36

Chociaż, jak wynika z samego brzmienia tego artykułu, zasada równego traktowania i obowiązek przejrzystości rządzą procedurą udzielania zamówień publicznych, to w celu zapewnienia ich skuteczności (effet utile) oraz realizacji zamierzonych przez nie celów owa zasada i ów obowiązek muszą również być przestrzegane przez instytucję zamawiającą na etapie wykonywania danej umowy.

37

I tak Trybunał orzekł już, że instytucja zamawiająca jest zobowiązana do ścisłego przestrzegania kryteriów, które sama ustaliła, nie tylko w trakcie postępowania w sprawie udzielenia zamówienia jako takiego, ale, bardziej ogólnie, do czasu zakończenia etapu realizacji danego zamówienia. Nie jest ona zatem uprawniona do tego, by zmieniać ogólne warunki udzielenia zamówienia, dokonując jednostronnych zmian któregokolwiek z tych zasadniczych warunków już po udzieleniu zamówienia, zwłaszcza gdy dotyczy to warunku, który, gdyby został uwzględniony w ogłoszeniu, mógłby doprowadzić zainteresowanych oferentów do złożenia zasadniczo odmiennej oferty (zob. podobnie wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r., Komisja/CAS Succhi di Frutta,C‑496/99 P, EU:C:2004:236, pkt 115, 116).

38

Gdyby bowiem instytucja zamawiająca mogła zmieniać według własnego uznania, na etapie realizacji zamówienia, warunki udzielenia zamówienia, bez wyraźnego upoważnienia w tym względzie, wówczas ustalone pierwotnie warunki, którym podlega udzielenie zamówienia, zostałyby wypaczone (zob. podobnie wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r., Komisja/CAS Succhi di Frutta,C‑496/99 P, EU:C:2004:236, pkt 120).

39

Taka praktyka prowadziłaby do naruszenia obowiązku przejrzystości i zasady równego traktowania oferentów, ponieważ jednolite stosowanie warunków udzielenia zamówienia i obiektywizm postępowania nie byłyby już zagwarantowane (zob. podobnie wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r., Komisja/CAS Succhi di Frutta,C‑496/99 P, EU:C:2004:236, pkt 121).

40

Co się tyczy w szczególności czasu trwania gwarancji i istotnych warunków jej wykonania, z pkt 32–39 niniejszego wyroku wynika, że biorąc pod uwagę ich znaczenie dla określenia warunków finansowych ofert złożonych przez zainteresowanych oferentów, elementy te należy uznać za należące do tych, które muszą być z góry jasno określone i podane do publicznej wiadomości, tak aby umożliwić owym oferentom dokładne zrozumienie warunków prawnych i ekonomicznych, którym podlegają udzielenie danego zamówienia oraz sposób jego realizacji, a także upewnienie się, że te same wymogi obowiązywały wszystkich konkurentów. Dotyczy to w szczególności zamówień na roboty budowlane, w których realizacja gwarancji, jak wynika z okoliczności faktycznych sporu w postępowaniu głównym, może wiązać się z istotnym ryzykiem finansowym dla wykonawcy, któremu udzielono zamówienia.

41

Zatem rozsądnie poinformowany i wykazujący zwykłą staranność oferent powinien być w stanie zidentyfikować, już na etapie udzielenia zamówienia, zdarzenia mogące, w stosownych przypadkach, przedłużyć okres gwarancji, a także zakres obowiązków, jakie na nim mogą ciążyć w ramach wykonywania danej umowy.

42

Należy jeszcze zauważyć, że zastosowanie okresu gwarancji lub istotnych sposobów jej realizacji, które nie wynikają wyraźnie z dokumentów dotyczących postępowania w sprawie udzielenia zamówienia lub umowy o roboty budowlane, lecz z przepisów, które nie mają bezpośredniego zastosowania do tej umowy, których treść ma zastosowanie wyłącznie w drodze analogii, zgodnie z wykładnią prawa krajowego lub praktyką organów krajowych, byłoby szczególnie niekorzystne dla oferentów mających siedzibę w innym państwie członkowskim. Nie można bowiem domniemywać, że poziom znajomości, jaki można przypisać owym oferentom, prawa krajowego i jego wykładni, a także znajomości praktyki organów krajowych jest taki sam jak poziom tej znajomości, jaki można przypisać oferentom krajowym (zob. podobnie wyrok z dnia 2 czerwca 2016 r., Pizzo,C‑27/15, EU:C:2016:404, pkt 46).

43

W niniejszej sprawie z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że karta gwarancyjna zawarta w rozpatrywanej umowie o roboty budowlane i wiążąca kontrahentów w postępowaniu głównym przewidywała wyraźnie gwarancję na okres 36 miesięcy, rozpoczynającą swój bieg z dniem wydania świadectwa wykonania robót, i odsyłała do odpowiedniego stosowania właściwych przepisów prawa polskiego, w szczególności kodeksu cywilnego, w odniesieniu do kwestii nieuregulowanych w tej karcie.

44

Zdaniem sądu odsyłającego takie odesłanie sprawia, że do rozpatrywanej w postępowaniu głównym umowy o roboty budowlane ma zastosowanie art. 581 § 1 kodeksu cywilnego, dotyczący gwarancji w zakresie umów sprzedaży, zgodnie z którym „okres gwarancji biegnie na nowo od momentu dostawy rzeczy wolnej od wad lub zwrócenia rzeczy naprawionej”.

45

Co się tyczy konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z tych okoliczności w sporze w postępowaniu głównym, należy przypomnieć, że chociaż w ramach postępowania, o którym mowa w art. 267 TFUE, opartego na wyraźnym rozdziale zadań sądów krajowych i Trybunału, ocena stanu faktycznego sprawy oraz wykładnia i zastosowanie prawa krajowego należą wyłącznie do sądu krajowego, to jednak zadaniem Trybunału jest przedstawienie sądowi krajowemu elementów wykładni prawa Unii, które mogą okazać się niezbędne dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, przy jednoczesnym uwzględnieniu zawartych w postanowieniu odsyłającym wskazówek dotyczących prawa krajowego znajdującego zastosowanie w sprawie oraz okoliczności faktycznych ją charakteryzujących (zob. podobnie wyrok z dnia 21 grudnia 2021 r., Euro Box Promotion i in., C‑357/19, C‑379/19, C‑547/19, C‑811/19 i C‑840/19, EU:C:2021:1034, pkt 134 i przytoczone tam orzecznictwo).

46

W tym kontekście należy zauważyć, że zgodnie z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym art. 581 § 1 kodeksu cywilnego znajduje się w części tego kodeksu dotyczącej umów sprzedaży i że z brzmienia tego przepisu nie wynika, by jego zakres stosowania rozciągał się na umowy o roboty budowlane takie jak będące przedmiotem postępowania głównego. Zgodnie z tym wnioskiem zastosowanie w drodze analogii wspomnianego przepisu do umów o roboty budowlane wynika z wykładni sądowej i jest przedmiotem rozbieżności między sądami krajowymi, a także sporów w doktrynie.

47

Należy przypomnieć, że Trybunał wyjaśnił, iż dyrektywa 2004/18 zasadniczo nie sprzeciwia się odesłaniu w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji warunków zamówienia do przepisów ustawodawczych lub administracyjnych w odniesieniu do niektórych specyfikacji technicznych, o ile tego rodzaju odesłanie jest w praktyce nieuniknione, pod warunkiem że towarzyszą temu wszystkie ewentualnie wymagane przez tę dyrektywę wskazówki dodatkowe (zob. podobnie wyrok z dnia 10 maja 2012 r., Komisja/Niderlandy,C‑368/10, EU:C:2012:284, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym względzie, jak zauważył w istocie rzecznik generalny w pkt 73 opinii, decydujące znaczenie ma przewidywalność związana ze znajomością prawa krajowego i stopniem pewności prawa, jaką prawo to powinno zagwarantować wykonawcom w ramach zamówień publicznych.

48

Tymczasem, biorąc pod uwagę okoliczności wymienione w pkt 46 niniejszego wyroku, odesłanie do prawa krajowego, takie jak zawarte w karcie gwarancyjnej, nie wydaje się umożliwiać rozsądnie poinformowanemu i wykazującemu zwykłą staranność oferentowi stwierdzenia w wystarczająco jasny sposób na etapie udzielenia zamówienia, że realizacja gwarancji w pierwotnym terminie przewidzianym w danej umowie może spowodować rozpoczęcie biegu nowego okresu gwarancji, ani tym bardziej nie pozwala mu na określenie obowiązków, które na nim mogą ciążyć w ramach wykonywania tej umowy.

49

Do sądu odsyłającego należy jednak ustalenie tego w świetle wszystkich istotnych okoliczności sporu w postępowaniu głównym, a w szczególności kwestii, czy możliwość zastosowania art. 581 § 1 kodeksu cywilnego do rozpatrywanej w postępowaniu głównym umowy była wystarczająco jasna i przewidywalna dla konsorcjum przedsiębiorstw, biorąc pod uwagę, że spółka Veolia, będąca liderem tego konsorcjum, ma siedzibę w Polsce.

50

Z całości powyższych rozważań wynika, iż na zadane pytanie trzeba odpowiedzieć, że zasadę równego traktowania i obowiązek przejrzystości, o których mowa w art. 10 dyrektywy 2004/17, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie stosowaniu w drodze analogii do umowy o roboty budowlane, zgodnie z wykładnią sądową, przepisów prawa krajowego regulujących gwarancję w dziedzinie umów sprzedaży, których treść nie została wyraźnie określona ani w dokumentacji przetargowej, ani w umowie o roboty budowlane, jeżeli zastosowanie takich przepisów nie jest wystarczająco jasne i przewidywalne dla rozsądnie poinformowanego i wykazującego zwykłą staranność oferenta.

51

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:

Zasadę równego traktowania i obowiązek przejrzystości, o których mowa w art. 10 dyrektywy 2004/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. koordynującej procedury udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych

należy interpretować w ten sposób, że:

stoją one na przeszkodzie stosowaniu w drodze analogii do umowy o roboty budowlane, zgodnie z wykładnią sądową, przepisów prawa krajowego regulujących gwarancję w dziedzinie umów sprzedaży, których treść nie została wyraźnie określona ani w dokumentacji przetargowej, ani w umowie o roboty budowlane, jeżeli zastosowanie takich przepisów nie jest wystarczająco jasne i przewidywalne dla rozsądnie poinformowanego i wykazującego zwykłą staranność oferenta.