46 Jednakże, po pierwsze, skarżąca brała udział w ograniczonym przetargu DIGIT/R2/PR/2011/039, zatytułowanym „Transeuropejska telematyczna sieć komunikacyjna między administracjami – Nowa generacja (TESTA-ng)”, ogłoszonym w 2011 r. Ponadto brała ona udział w ograniczonym przetargu DIGIT/A3/PR/2019/RP/010, zatytułowanym „Transeuropejska telematyczna sieć komunikacyjna między administracjami (TESTA)”, który wygrała (zob. pkt 3 i 5 powyżej). Niezależnie od podkreślanego przez Komisję faktu, że nie można wprawdzie być pewnym, iż skarżąca wygrałaby kolejny przetarg, skarżąca podnosi jednak, że jako jedyna wygrała ona ostatni przetarg otwarty dotyczący usług sieci TESTA.
47 Po drugie, istnieje ścisły związek między przetargiem DIGIT/A3/PR/2019/RP/010, wygranym przez skarżącą, a umową DIGIT/A3/PN/2019/026, zmienioną w zaskarżonej decyzji. Celem umowy DIGIT/A3/PN/2019/026 było zapewnienie ciągłości usług sieci TESTA w oczekiwaniu na przejście do nowego wykonawcy po zakończeniu postępowania DIGIT/A3/PR/2019/RP/010 (zob. pkt 6 powyżej).
48 Po trzecie, istnieje bezpośredni związek między unieważnieniem przetargu DIGIT/A3/PR/2019/RP/010, który skarżąca wygrała, a przyjęciem zaskarżonej decyzji, obejmującej zmianę umowy DIGIT/A3/PN/2019/026. Komisja uzasadniła bowiem przyjęcie zaskarżonej decyzji niemożliwymi do przewidzenia okolicznościami, takimi jak te wynikające z postanowień z dnia 1 kwietnia 2022 r., Telefónica de España/Komisja (T‑170/22 R, niepublikowanego), z dnia 22 lipca 2022 r., Telefónica de España/Komisja [C‑478/22 P(R)‑R, niepublikowanego, EU:C:2022:598], oraz z dnia 14 marca 2023 r., Telefónica de España/Commission [C‑141/23 P(R)‑R, niepublikowanego, EU:C:2023:292], wydanych przez sądy Unii, które doprowadziły do unieważnienia przetargu DIGIT/A3/PR/2019/RP/010, uniemożliwiając przejście do nowej sieci lub uzyskanie nowej sieci w pełni operacyjnej po wygaśnięciu umowy (zob. pkt 18 powyżej).
49 Ta sytuacja faktyczna, która odróżnia skarżącą od wszelkich innych osób, pozwala na zindywidualizowanie jej na podstawie orzecznictwa przytoczonego w pkt 39 powyżej.
50 W duplice i na rozprawie Komisja zauważyła, że skarżąca mogła mieć legitymację procesową w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, gdyby zaskarżyła uprzednio decyzje o udzieleniu zamówienia DIGIT/A3/PN/2019/026. Argument ten należy oddalić. Niezależnie bowiem od decyzji skarżącej o wniesieniu bądź niewniesieniu skargi na tę decyzję, skarżącą indywidualizuje sytuacja faktyczna przedstawiona w pkt 46–48 powyżej.
51 Wynika stąd, że należy oddalić argument Komisji, zgodnie z którym skarga jest niedopuszczalna z uwagi na brak legitymacji procesowej skarżącej, a dokładniej z uwagi na brak indywidualnego oddziaływania, i że skarga jest dopuszczalna.
[omissis]
Co do istoty
[omissis]
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia art. 72 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2014/24 i art. 172 ust. 3 lit. b) rozporządzenia 2018/1046
[omissis]
– W przedmiocie części pierwszej zarzutu pierwszego
80 W części pierwszej zarzutu pierwszego skarżąca powołuje się na naruszenie art. 72 ust. 1 lit. c) ppkt (i) dyrektywy 2014/24, którego treść odpowiada art. 172 ust. 3 lit. b) ppkt (i) rozporządzenia 2018/1046. Podnosi ona, że konieczność modyfikacji nie była spowodowana okolicznościami, których instytucja zamawiająca, działająca z należytą starannością, nie mogła przewidzieć.
81 W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 72 ust. 1 lit. c) ppkt (i) dyrektywy 2014/24 i art. 172 ust. 3 lit. b) ppkt (i) rozporządzenia 2018/1046 umowę można modyfikować bez nowego postępowania o udzielenie zamówienia, gdy „konieczność modyfikacji spowodowana jest okolicznościami, których instytucja zamawiająca, działająca z należytą starannością, nie mogła przewidzieć” oraz gdy spełnione zostały również niektóre inne przesłanki przewidziane w tych przepisach, niebędące przedmiotem części pierwszej zarzutu pierwszego.
82 Motyw 109 dyrektywy 2014/24 stanowi, co następuje:
„Instytucje zamawiające mogą napotkać okoliczności zewnętrzne, których nie mogły przewidzieć w momencie udzielania zamówienia, w szczególności gdy zamówienie jest wykonywane przez dłuższy czas. W takim przypadku niezbędny jest pewien stopień elastyczności w celu dostosowania umowy do tych okoliczności bez konieczności przeprowadzania nowego postępowania o udzielenie zamówienia. Pojęcie niemożliwych do przewidzenia okoliczności odnosi się do okoliczności, których nie można było przewidzieć pomimo odpowiednio starannego przygotowania pierwotnego postępowania o udzielenie zamówienia przez instytucję zamawiającą, z uwzględnieniem dostępnych jej środków, charakteru i cech tego konkretnego projektu, dobrych praktyk w danej dziedzinie oraz konieczności zagwarantowania odpowiedniej relacji pomiędzy zasobami wykorzystanymi na przygotowanie postępowania a jego przewidywalną wartością […]”.
83 Jak wynika z samego brzmienia motywu 109 dyrektywy 2014/24, niemożliwe do przewidzenia okoliczności odnoszą się do okoliczności zewnętrznych, których instytucja zamawiająca nie mogła przewidzieć w chwili udzielenia danego zamówienia, pomimo odpowiednio starannego przygotowania pierwotnego postępowania o udzielenie zamówienia, z uwzględnieniem dostępnych jej środków, charakteru i cech tego konkretnego projektu, dobrych praktyk w danej dziedzinie oraz konieczności zagwarantowania odpowiedniej relacji pomiędzy zasobami wykorzystanymi na przygotowanie postępowania a jego przewidywalną wartością (wyrok z dnia 7 grudnia 2023 r., Obshtina Razgrad, C‑441/22 i C‑443/22, EU:C:2023:970, pkt 68).
84 W niniejszej sprawie postępowanie w sprawie udzielenia zamówienia DIGIT/A3/PN/2019/026 zostało wszczęte w dniu 26 czerwca 2019 r. i zostało udzielone w dniu 29 maja 2020 r. (zob. pkt 6 powyżej).
85 Zaskarżona decyzja stwierdza, co następuje:
„Sekwencja wydarzeń pozostających poza kontrolą instytucji zamawiającej (takich jak pandemia COVID-19 i trzy kolejne zamówienia wydane przez sądy [Unii] – w dniu 1 stycznia 2022 r., 22 lipca 2022 r. i 14 marca 2023 r. – oraz nakazujące zawieszenie podpisania umowy ramowej), które ostatecznie doprowadziły do anulowania programu TESTARP w kwietniu 2023 r., uniemożliwia migrowanie do nowej sieci/posiadanie nowej sieci w pełni operacyjnej przed wygaśnięciem umowy ramowej. W tym kontekście oczywiste jest, że zakończenie procedury przetargowej stanowi wyjątkową okoliczność, której instytucja zamawiająca nie mogła przewidzieć z należytą starannością przed podpisaniem umowy ramowej. Potrzeba dalszego działania w obecnej sieci TESTA‑ng do czasu udostępnienia i pełnej funkcjonalności rozwiązania zastępującego, co spowoduje zmiany opisane w sekcji VII.2.1)”.
86 Otóż przy przygotowywaniu odnośnego zmówienia, ogłoszonego w czerwcu 2019 r., i w chwili udzielenia tego zamówienia w maju 2020 r. Komisja nie mogła przewidzieć żadnej z zewnętrznych okoliczności wskazanych w zaskarżonej decyzji, to znaczy ani powagi pandemii COVID-19, która w momencie udzielenia zamówienia właśnie wybuchła, ani zbiegu okoliczności towarzyszących przebiegowi postępowań, przypomnianych w pkt 8–15 powyżej, stanowiących mało powszechny przypadek.
87 Z art. 72 ust. 1 lit. c) ppkt (i) dyrektywy 2014/24 oraz art. 172 ust. 3 lit. b) ppkt (i) rozporządzenia 2018/1046, rozpatrywanych w świetle motywu 109 dyrektywy 2014/24, wynika, że jak zauważa Komisja, pandemia COVID-19 i orzeczenia wydane przez Sąd i Trybunał między kwietniem 2022 r. a marcem 2023 r., nakazujące zawieszenie podpisania poprzedniej umowy ramowej, mogą zostać uznane za okoliczności, których instytucja zamawiająca działająca z należytą starannością nie mogła przewidzieć, w rozumieniu tych przepisów.
88 Ponadto należyta staranność, jaką powinna się wykazać instytucja zamawiająca przy przygotowywaniu początkowego zamówienia w celu powołania się na art. 72 ust. 1 lit. c) ppkt (i) dyrektywy 2014/24 lub art. 172 ust. 3 lit. b) ppkt (i) rozporządzenia 2018/1046, nie wymaga, aby Komisja przy przygotowywaniu danego zamówienia publicznego wzięła pod uwagę niemożność przejścia do nowej sieci lub niemożność wprowadzenia nowej sieci w pełni operacyjnej po wygaśnięciu umowy ramowej, wynikające z tych niemożliwych do przewidzenia okoliczności.
89 W świetle powyższego część pierwszą zarzutu pierwszego należy oddalić.
– W przedmiocie części drugiej zarzutu pierwszego
90 W części drugiej zarzutu pierwszego skarżąca powołuje się na naruszenie art. 72 ust. 1 lit. c) ppkt (iii) dyrektywy 2014/24 w zakresie, w jakim kolejne zmiany wprowadzone do pierwotnej umowy miały na celu obejście rzeczonej dyrektywy.
91 W tym względzie należy zauważyć, że art. 72 ust. 1 lit. c) ppkt (iii) dyrektywy 2014/24, dotyczący tego, że wzrost ceny nie powinien przekraczać 50 % wartości pierwotnej umowy, stanowi, że „[w] przypadku wprowadzania kilku kolejnych modyfikacji ograniczenie to ma zastosowanie do wartości każdej z nich” oraz że „[t]akie kolejne modyfikacje nie mogą mieć na celu obejścia przepisów [rzeczonej] dyrektywy”. Natomiast odpowiadający mu przepis w rozporządzeniu 2018/1046, to znaczy art. 172 ust. 3 lit. b) ppkt (ii) tego rozporządzenia, nie zawiera takiego uściślenia.
92 Zważywszy, że dyrektywa 2014/24 nie znajduje zastosowania do Komisji, w niniejszej sprawie nie można stwierdzić naruszenia art. 72 ust. 1 lit. c) ppkt (iii) dyrektywy 2014/24.
93 W każdym razie, jak słusznie zauważyła Komisja, powodem ograniczenia przewidzianego w art. 72 ust. 1 lit. c) ppkt (iii) zdanie ostatnie dyrektywy 2014/24 jest uniemożliwienie wykorzystania tego przepisu w sposób stanowiący nadużycie, a w szczególności uniknięcie sytuacji, w które instytucja zamawiająca wprowadziłaby szereg kolejnych zmian do tej samej umowy w celu obejścia obowiązków wynikających z dyrektywy 2014/24. Ograniczenie to znajduje zatem zastosowanie do kolejnych zmian danej umowy. Nie obejmuje ono poprzednich postępowań o udzielenie zamówienia.
94 Otóż w niniejszej sprawie Komisja zmieniła umowę tylko raz. W rezultacie należy oddalić część drugą zarzutu pierwszego.
[omissis]
W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia art. 172 ust. 3 i lit. a) rozporządzenia 2018/1046
97 W swym zarzucie drugim skarżąca podnosi, że przesłanki modyfikacji umowy zgodnie z art. 172 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 2018/1046 nie zostały spełnione. W zaskarżonej decyzji Komisja nie określiła sposobu, w jaki przesłanki przewidziane w tym przepisie zostały w niniejszym przypadku spełnione.
[omissis]
105 Na wstępie należy zauważyć, że zaskarżona decyzja wymienia zarówno art. 172 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 2018/1046, jak i art. 172 ust. 3 lit. b) tegoż rozporządzenia jako swoje podstawy prawne. Ponadto wydaje się ona odwoływać do art. 172 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 2018/1046 pomocniczo (zob. pkt 74 i 75 powyżej).
106 Sekcja VII.2.2 zaskarżonej decyzji, zatytułowana „Przyczyny modyfikacji”, wskazuje, że chodzi o „[k]onieczność modyfikacji spowodowan[ą] okolicznościami, których instytucje zamawiające/podmioty zamawiające, działające z należytą starannością, nie mogły przewidzieć”, przewidzianą w art. 72 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2014/24 i w prawie identycznym brzmieniu w art. 172 ust. 3 lit. b) rozporządzenia 2018/1046.
107 Przypadek przewidziany w art. 172 ust. 3 lit. b) rozporządzenia 2018/1046 jest zatem przedstawiony jako główny powód. Zaskarżona decyzja podaje ponadto art. 172 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 2018/1046 jako dodatkową podstawę prawną, wskazując, że „niektóre niezbędne zmiany opierają się również na art. 172 ust. 3 [lit. a)] rozporządzenia [2018/1046]”.
108 Innymi słowy w zakresie, w jakim modyfikacje umowy mogą być oparte wyłącznie na okolicznościach przewidzianych w art. 172 ust. 3 lit. b) rozporządzenia 2018/1046, w sytuacji gdy Komisja wykazała w ramach zarzutu pierwszego, że okoliczności te występowały w niniejszym przypadku, zarzut drugi, dotyczący naruszenia art. 172 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 2018/1046, należy oddalić jako bezskuteczny.
W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego naruszenia zasad równego traktowania i przejrzystości
109 W zarzucie trzecim skarżąca podnosi, że Komisja, zwiększając maksymalny próg zamówienia z umowy ramowej ze 121,9 mln EUR do 160,9 mln EUR bez ogłaszania nowego przetargu, naruszyła podstawowe zasady równości, konkurencji i przejrzystości zapisane w art. 18 ust. 1 dyrektywy 2014/24 i wyrażone w orzecznictwie Trybunału.
[omissis]
113 Motyw 107 dyrektywy 2014/24 stanowi, co następuje:
„Niezbędne jest doprecyzowanie warunków, w jakich modyfikacje umowy w trakcie jej realizacji wymagają przeprowadzenia nowego postępowania o udzielenie zamówienia, z uwzględnieniem stosownego orzecznictwa [Trybunału]. Nowe postępowanie o udzielenie zamówienia wymagane jest w przypadku istotnych zmian w pierwotnej umowie, w szczególności w odniesieniu do zakresu i treści wzajemnych praw i obowiązków stron, w tym podziału praw własności intelektualnej. Zmiany te wskazują na zamiar stron dotyczący renegocjacji istotnych warunków tej umowy. Ma to miejsce szczególnie w sytuacji, gdy zmienione warunki miałyby wpływ na wynik postępowania, gdyby zostały uwzględnione w pierwotnym postępowaniu.
Modyfikacje umowy skutkujące nieznaczną zmianą wartości umowy do określonej wartości powinny być możliwe zawsze bez konieczności przeprowadzania nowego postępowania o udzielenie zamówienia. W tym celu i aby zapewnić pewność prawa, niniejsza dyrektywa powinna przewidywać progi minimalne, poniżej których nowe postępowanie o udzielenie zamówienia nie jest konieczne. Modyfikacje umowy powyżej tych progów powinny być możliwe bez konieczności przeprowadzania nowego postępowania o udzielenie zamówienia w zakresie, w jakim są one zgodne z odpowiednimi warunkami określonymi w niniejszej dyrektywie”.
114 Innymi słowy dyrektywa 2014/24 przewiduje przesłanki, w jakich zmiany w umowach wprowadzone w ramach wykonywanego zamówienia nie wymagają nowego postępowania o udzielenie zamówienia, z zachowaniem zasad równego traktowania i przejrzystości przypomnianych w art. 18 ust. 1 tej dyrektywy. Ten sam tok rozumowania można zastosować analogicznie do rozporządzenia 2018/1046.
115 W pkt 68–72 wyroku z dnia 17 czerwca 2021 r., Simonsen & Weel (C‑23/20, EU:C:2021:490), cytowanego przez skarżącą, Trybunał, po pierwsze, wyjaśnił, że instytucja zamawiająca będąca pierwotnie stroną umowy ramowej może zaciągać zobowiązania jedynie w granicach maksymalnej ilości lub wartości, a po osiągnięciu tego limitu skutki umowy ustają. Miało to miejsce w niniejszym przypadku, ponieważ próg umowy został określony na 121,9 mln EUR (zob. pkt 6 powyżej).
116 Trybunał, po drugie, stwierdził, że zgodnie z art. 72 dyrektywy 2014/24 dopuszczalne są jednak zmiany umowy ramowej, które nie miały istotnego charakteru, ponieważ spełnienie tych przesłanek może zagwarantować poszanowanie zasad przejrzystości i równego traktowania, o których mowa w art. 18 ust. 1 dyrektywy 2014/24. Jeżeli Trybunał odwołuje się w ten sposób, jak się zdaje, do art. 72 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2014/24, zgodnie z którym „[z]amówienia i umowy ramowe można modyfikować bez przeprowadzania nowego postępowania o udzielenie zamówienia zgodnie z niniejszą dyrektywą […] gdy modyfikacje, niezależnie od ich wartości, są nieistotne”, to ten sam tok rozumowania można zastosować przez analogię do sytuacji przewidzianych w art. 72 ust. 1 lit. b) i c) dyrektywy 2014/24 i w art. 172 ust. 3 lit. a) i b) rozporządzenia 2018/1046.
117 W niniejszej sprawie Komisja wykazała w ramach zarzutu pierwszego, że nadzwyczajne okoliczności przewidziane w art. 172 ust. 3 lit. b) rozporządzenia 2018/1046 rzeczywiście występowały. Wynika stąd, że zmiana umowy jest jedną z sytuacji przewidzianych w art. 172 rozporządzenia 2018/1046.
[omissis]
119 W tym kontekście nie można wykazać żadnego naruszenia zasad przejrzystości i równego traktowania.
[omissis]
Z powyższych względów
SĄD (czwarta izba)
orzeka, co następuje:
1) Skarga zostaje oddalona.
2) BT Global Services Belgium zostaje obciążona kosztami postępowania.
|
da Silva Passos
|
Pynnä
|
Cassagnabère
|
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 23 lipca 2025 r.
Podpisy
Top