29 W zaskarżonej decyzji Komisja uznała w istocie, że wyrok sądu w Mediolanie jest prawomocnym wyrokiem i że CY i CV, wnioskując o zastosowanie łagodniejszej kary i wyrażając zgodę na jej zastosowanie, przyznali się do winy w zakresie popełnienia czynów korupcyjnych w rozumieniu art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) rozporządzenia 2018/1046.
30 W tym względzie, po pierwsze, należy stwierdzić, że z wyroku tego wynika, iż CY i CV, jako [poufne](2) „grupy Lattanzio”, w tym Lattanzio Advisory, obecnie LAIC, i innych spółek należących do grupy, zostali oskarżeni przez prowadzącą ich sprawę prokuraturę w szczególności o korupcję w rozumieniu włoskiego kodeksu karnego. Osoby te miały obiecywać kwoty pieniężne urzędnikom Republiki Macedonii Północnej i umawiać się z nimi na zapłatę kwot pieniężnych oraz obiecywać inne usługi lub korzyści w celu zapewnienia stałej przychylności tych urzędników dla interesów Lattanzio Advisory i „grupy Lattanzio” w ramach przetargów na umowy finansowane przez Unię w tym państwie.
31 Po drugie, ze wspomnianego wyroku wynika, że oskarżeni złożyli wniosek o zastosowanie postępowania szczególnego określonego w art. 444 kodeksu postępowania karnego i że prokurator wyraził zgodę na tę propozycję.
32 Po trzecie, Tribunale di Milano (sąd w Mediolanie) stwierdził w istocie, że dowody, którymi dysponuje, wykazują w sposób wymagany prawem przede wszystkim zaistnienie zarzucanych czynów, że czyny te stanowiły przestępstwo, w szczególności przestępstwo korupcji w rozumieniu włoskiego kodeksu karnego, i wreszcie, że czyny te można przypisać oskarżonym. Tribunale di Milano (sąd w Mediolanie) stwierdził również, że nie istnieją przesłanki do umorzenia postępowania czy też uchybienia dotyczące wymogów proceduralnych, które można wywieść z czynności dochodzeniowych, a w szczególności z dostarczonych źródeł dowodowych, że strony skutecznie wyraziły zgodę, że czyny zarzucane oskarżonym zostały prawidłowo zakwalifikowane pod względem prawnym, a ugoda jest odpowiednia w odniesieniu do rozpatrywanego przestępstwa.
33 Na podstawie tych ustaleń Tribunale di Milano (sąd w Mediolanie) nałożył na CY i CV karę dwóch lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a na Lattanzio Advisory, obecnie LAIC, karę finansową w wysokości 80 000 EUR.
34 Z wyroku Tribunale di Milano (sądu w Mediolanie), jak potwierdzili skarżący na rozprawie, wynika zatem w istocie, że istniały wystarczające dowody na zaistnienie zarzucanych czynów, które zostały zakwalifikowane pod względem prawnym jako czyny korupcyjne w rozumieniu włoskiego kodeksu karnego, że czyny te można przypisać w szczególności CY i CV oraz że za wspomniane czyny nałożono na nich karę pozbawienia wolności w zawieszeniu. Ponadto na Lattanzio Advisory, obecnie LAIC, nałożono karę finansową za te same czyny.
35 Co się tyczy kwestii, czy wyrok Tribunale di Milano (sądu w Mediolanie) stanowi prawomocny wyrok uznający dane osoby i podmioty za winne korupcji w rozumieniu art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) rozporządzenia 2018/1046, strony są zgodne co do tego, że wyrok ten jest prawomocnym wyrokiem.
36 Co się tyczy przesłanki, zgodnie z którą taki prawomocny wyrok musi stwierdzać, że dana osoba lub dany podmiot są winne korupcji, należy zauważyć, że brzmienie art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) rozporządzenia 2018/1046 nie precyzuje, czy należy uznać, że prawomocny wyrok wydany w ramach szczególnego postępowania karnego, takiego jak postępowanie „patteggiamento” określone w kodeksie postępowania karnego, który to wyrok – nie orzekając formalnie, że oskarżeni są winni czynów korupcyjnych – stwierdza, że można im przypisać takie czyny i nakłada na nich za te czyny karę pozbawienia wolności i karę finansową, spełnia ten warunek.
37 W tych okolicznościach należy dokonać wykładni kontekstowej i celowościowej art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) rozporządzenia 2018/1046 (zob. analogicznie wyrok z dnia 4 marca 2020 r., Bank BGŻ BNP Paribas, C‑183/18, EU:C:2020:153, pkt 42, 43).
38 Co się tyczy kontekstu, w jaki wpisuje się ten przepis, należy zauważyć, że przepisy rozporządzenia 2018/1046, w tym przepisy zawarte w tytule V, rozdz. 2, sekcja 2, dotyczące systemu wczesnego wykrywania i wykluczania, do których zalicza się art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) tego rozporządzenia, mają charakter administracyjny, a nie karny. W szczególności zgodnie z art. 91 rozporządzenia 2018/1046 rozdział 5 tytułu IV tego rozporządzenia, zatytułowany „Odpowiedzialność podmiotów upoważnionych do działań finansowych”, pozostaje bez uszczerbku dla odpowiedzialności karnej, jaką mogą ponosić podmioty upoważnione do działań finansowych zgodnie z mającym zastosowanie prawem krajowym oraz z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony interesów finansowych Unii i zwalczania korupcji, w której uczestniczą urzędnicy Unii lub urzędnicy państw członkowskich.
39 Tym samym, jako przepis o charakterze administracyjnym, art. 136 ust. 1 lit. d) rozporządzenia 2018/1046 nie ma na celu ustalenia odpowiedzialności karnej osoby fizycznej lub prawnej w prawie krajowym, lecz ogranicza się do określenia sytuacji, w jakich osoba ta powinna zostać wykluczona z postępowań o udzielenie zamówienia regulowanych tym rozporządzeniem, w szczególności w sytuacji korupcji, o której mowa w art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) wspomnianego rozporządzenia.
40 Co się tyczy wykładni celowościowej art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) rozporządzenia 2018/1046, należy zauważyć, że zarówno z motywu 64 tego rozporządzenia, jak i z jego art. 135 ust. 1 wynika, iż celem systemu wykluczenia jest zapewnienie ochrony interesów finansowych Unii. Po pierwsze, wspomniany art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) rozporządzenia 2018/1046 ma na celu wykluczenie z regulowanych tym rozporządzeniem postępowań o udzielenie zamówienia osób i podmiotów, które ze względu na swoje zachowanie mogą stwarzać ryzyko dla interesów finansowych Unii. Z drugiej strony przepis ten umożliwia Komisji zastosowanie się do obowiązku należytego zarządzania zasobami finansowymi Unii, który został na nią nałożony w art. 317 TFUE (zob. podobnie wyrok z dnia 27 września 2023 r., Imdea Materiales/Komisja, T‑765/21, niepublikowany, EU:T:2023:588, pkt 81).
41 Ponadto to właśnie w celu uniknięcia ryzyka naruszenia interesów finansowych Unii rozporządzenie 2018/1046 przewiduje sytuacje, takie jak te określone w art. 136 ust. 2 i 5, pozwalające na tymczasowe wykluczenie oferentów z regulowanych w nim postępowań o udzielenie zamówienia nawet w braku prawomocnego wyroku stwierdzającego winę danych osób lub podmiotów.
42 Co więcej, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stosowanie przepisów krajowych nie może naruszać skuteczności (effet utile) aktu prawnego Unii [wyrok z dnia 16 maja 2024 r., Toplofikatsia Sofia (Pojęcie miejsca zamieszkania pozwanego), C‑222/23, EU:C:2024:405, pkt 55]. Jeżeli więc dany przepis prawa Unii może być przedmiotem kilku wykładni, pierwszeństwo należy dać tej, która pozwoli na zapewnienie jego skuteczności (zob. wyrok z dnia 23 listopada 2023 r., EVN Business Service i in., C‑480/22, EU:C:2023:918, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).
43 Tymczasem ścisła wykładnia art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) rozporządzenia 2018/1046, za którą opowiadają się skarżący, mogłaby naruszyć skuteczność (effet utile) tego przepisu, ponieważ skutkowałaby umożliwieniem osobom i podmiotom, którym wymierzono prawomocnym wyrokiem kary pozbawienia wolności i kary finansowe za czyny korupcyjne, uczestniczenia w postępowaniach o udzielenie zamówień publicznych finansowanych z budżetu Unii, stwarzając w ten sposób ryzyko dla interesów finansowych Unii oraz dla należytego zarządzania zasobami finansowymi Unii.
44 W związku z tym należy uznać, że prawomocny wyrok, taki jak wyrok Tribunale di Milano (sądu w Mediolanie), który nie orzekając formalnie o winie oskarżonych osób i podmiotów, stwierdza jednak w istocie, że można im przypisać czyny korupcyjne, i nakłada na nie za te czyny karę pozbawienia wolności i karę finansową, jest objęty zakresem art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) rozporządzenia 2018/1046.
45 Argumenty skarżących nie podważają tego wniosku.
46 W pierwszej kolejności skarżący podnoszą, że zaskarżona decyzja jest obarczona szeregiem błędów w tłumaczeniu. Gdyby jednak nawet takie błędy zostały wykazane, nie wpływają one na zgodność z prawem wspomnianej decyzji, ponieważ nie mają wpływu ani na wykładnię art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) rozporządzenia 2018/1046 przyjętą w niniejszym wyroku, ani na istotne elementy wyroku Tribunale di Milano (sądu w Mediolanie), streszczone w pkt 30–34 powyżej i potwierdzone przez strony na rozprawie.
47 W drugiej kolejności skarżący twierdzą, że sąd krajowy nie może na podstawie art. 444 kodeksu postępowania karnego orzec „uniewinnienia” w rozumieniu art. 530 tego kodeksu, nawet jeśli akta sprawy zawierają dowody niewinności oskarżonego.
48 Nawet gdyby taka interpretacja wspomnianych przepisów prawa krajowego przez skarżących była prawidłowa, nie ma ona jednak żadnego wpływu na fakt, iż z wyroku Tribunale di Milano (sądu w Mediolanie), streszczonego w pkt 30–34 powyżej, wynika w szczególności, że istniały wystarczające dowody na to, iż czyny korupcyjne można przypisać CY i CV, którzy wnieśli o możliwość skorzystania z procedury przewidzianej w art. 444 kodeksu postępowania karnego, natomiast nie istniały oczywiste dowody ich niewinności.
49 W trzeciej kolejności skarżący podnoszą, że art. 445 ust. 1bis kodeksu postępowania karnego nie przewiduje, wbrew temu, co wskazała Komisja w zaskarżonej decyzji, że „sentenza di patteggiamento” wydana na podstawie art. 444 tego kodeksu stanowi skazanie, lecz jedynie, że taki wyrok można pod pewnymi warunkami zrównać z takim skazaniem. Ponadto podkreślają oni różnice między wyrokiem wydanym na podstawie art. 444 tego kodeksu a wyrokiem skazującym wydanym na podstawie jego art. 533.
50 W tym względzie, po pierwsze, wystarczy stwierdzić, że argumenty te dotyczą kwalifikacji w prawie włoskim wyroku Tribunale di Milano (sądu w Mediolanie) i różnic, jakie mogą istnieć między skutkami takiego wyroku a skutkami związanymi ze skazaniem w rozumieniu art. 533 kodeksu postępowania karnego. Jednak takie różnice nie mogą mieć wpływu na wykładnię art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) rozporządzenia 2018/1046 podaną w pkt 44 powyżej.
51 Po drugie, w każdym razie należy zauważyć, podobnie jak uczyniła to Komisja, że zgodnie z art. 445 ust. 1bis zdanie ostatnie kodeksu postępowania karnego, i z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w tym względzie w dwóch pierwszych zdaniach tego przepisu, wyrok wydany na podstawie art. 444 tego kodeksu jest „zrównany” ze skazaniem.
52 Ponadto Trybunał miał już okazję orzec, że prawomocny wyrok wydany w procedurze „patteggiamento”, o której mowa w art. 444 kodeksu postępowania karnego, stanowi dla celów weryfikacji przesłanek stosowania zasady ne bis in idem, ustanowionej w art. 50 Karty, prawomocny wyrok skazujący (wyrok z dnia 20 marca 2018 r., Garlsson Real Estate i in., C‑537/16, EU:C:2018:193, pkt 14, 30, 59, 63).
53 W czwartej kolejności prawdą jest, jak podnoszą skarżący, że Komisja błędnie stwierdziła w motywie 40 zaskarżonej decyzji, iż wnioskując o zastosowanie łagodniejszej kary, takiej, jaka została im wymierzona przez Tribunale di Milano (sąd w Mediolanie), i wyrażając zgodę na jej zastosowanie, skarżący przyznali się do winy. Takie wyraźne przyznanie się do winy nie wynika bowiem ze wspomnianego wyroku. Jednakże swego wniosku, że wyrok ten wchodzi w zakres art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) rozporządzenia 2018/1046, Komisja nie oparła wyłącznie na tym twierdzeniu, lecz uwzględniła również w motywach 36–38 zaskarżonej decyzji okoliczność, przypomnianą w pkt 32 i 34 powyżej, iż zgodnie z tym wyrokiem istniały wystarczające dowody na to, że w szczególności zarzucane czyny można przypisać oskarżonym, że art. 445 ust. 1bis kodeksu postępowania karnego zrównuje ze skazaniem wyroki wydane na podstawie art. 444 tego kodeksu oraz że art. 136 ust. 1 lit. d) ppkt (ii) rozporządzenia 2018/1046 nie wprowadza rozróżnienia między prawomocnymi wyrokami według tego, czy zostały one wydane w następstwie ugody zawartej między zainteresowanymi osobami a prokuraturą, czy też nie.
54 W piątej kolejności z art. 445 ust. 1bis zdanie pierwsze kodeksu postępowania karnego skarżący wywodzą argument, zgodnie z którym wyrok wydany na podstawie art. 444 tego kodeksu nie wywołuje skutków i nie może zostać wykorzystany jako dowód w szczególności w postępowaniach administracyjnych. Ich zdaniem, ponieważ postępowanie, które doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji, ma charakter administracyjny, Komisja nie może powoływać się na wyrok Tribunale di Milano (sądu w Mediolanie) w celu jej wydania.
55 Argument ten musi zostać odrzucony, ponieważ sprowadza się on do twierdzenia, że przepis prawa krajowego może stanowić przeszkodę w stosowaniu przepisu prawa Unii. Ten argument jest zatem sprzeczny z zasadą pierwszeństwa prawa Unii, głoszącą, że prawo Unii ma prymat nad prawem państw członkowskich. Zasada ta nakłada na wszystkie organy państw członkowskich obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności poszczególnych norm prawa Unii, a prawo państw członkowskich nie może mieć wpływu na skuteczność przyznaną tym poszczególnym normom w obrębie terytorium tych państw (zob. wyrok z dnia 11 stycznia 2024 r., Global Ink Trade, C‑537/22, EU:C:2024:6, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo). Zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa Unii nie można dopuścić, by przepisy prawa krajowego, choćby i rangi konstytucyjnej, naruszały jedność i skuteczność prawa Unii (wyrok z dnia 21 grudnia 2021 r., Randstad Italia, C‑497/20, EU:C:2021:1037, pkt 52).
56 W szóstej kolejności należy odrzucić podniesiony przez skarżących na rozprawie argument oparty na wyroku z dnia 18 grudnia 2024 r., TP/Komisja (T‑776/22, odwołanie w toku, EU:T:2024:908). W pkt 44 i 45 tego wyroku Sąd orzekł bowiem, że urzędnik zatwierdzający właściwy do przyjęcia środka w postaci wykluczenia na podstawie art. 136 ust. 1 lit. b)–d) i f)–h) rozporządzenia 2018/1046 jest związany kwalifikacją prawną rozpatrywanego zachowania przyjętą w prawomocnym wyroku lub w ostatecznej decyzji administracyjnej i nie dysponuje żadnym zakresem uznania w odniesieniu do tej kwalifikacji. Tymczasem w niniejszej sprawie chodzi nie o przyjęcie kwalifikacji prawnej rozpatrywanych zachowań odmiennej od kwalifikacji przyjętej w wyroku Tribunale di Milano (sądu w Mediolanie), lecz o dokonanie wykładni przepisu prawa Unii w celu ustalenia, czy taki wyrok, biorąc pod uwagę zawartą w nim kwalifikację prawną, wchodzi w zakres stosowania tego przepisu.
57 W świetle całości powyższych rozważań pierwsze trzy zarzuty należy oddalić jako bezzasadne.
[…]
W przedmiocie zarzutu ósmego, opartego na naruszeniu prawa do bycia wysłuchanym, o którym mowa w art. 41 ust. 2 lit. a) Karty
[…]
124 Ponieważ żaden z zarzutów podniesionych przez skarżących nie został uwzględniony, skargę należy oddalić w całości.
W przedmiocie kosztów
125 Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
126 Ponieważ skarżący przegrali sprawę, zgodnie z żądaniem Komisji należy obciążyć ich kosztami postępowania, w tym kosztami postępowania w przedmiocie środków tymczasowych.
Z powyższych względów
SĄD (ósma izba)
orzeka, co następuje:
1) Skarga zostaje oddalona.
2) Lattanzio KIBS SpA oraz CY, CV i CW zostają obciążeniu kosztami postępowania, w tym również kosztami postępowania w przedmiocie środków tymczasowych.
|
Kornezov
|
Kecsmár
|
Kingston
|
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu.
Podpisy
Top