[…]
g) arbitralnych lub fikcyjnych wartości”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
13 VÁM4ALL „felszámolás alatt”, jako pośredni przedstawiciel celny, przedstawiła organowi celnemu pierwszej instancji w okresie od dnia 25 stycznia do dnia 8 lipca 2019 r. zgłoszenia celne dotyczące różnych towarów luzem przywożonych z Chin (zwanych dalej „rozpatrywanymi towarami”). Wartość celna tych towarów została obliczona zgodnie z metodą wartości transakcyjnej przewidzianą w art. 70 ust. 1 unijnego kodeksu celnego. Na poparcie tych zgłoszeń VÁM4ALL „felszámolás alatt” przedstawiła faktury z terminem płatności wynoszącym 120 dni od dnia dostawy.
14 W dniu 7 kwietnia 2020 r. organ celny pierwszej instancji wszczął kontrolę po zwolnieniu towarów, w trakcie której wielokrotnie wzywał importera i VÁM4ALL „felszámolás alatt” do przedstawienia dokumentów potwierdzających zadeklarowaną wartość transakcyjną jako wartość celną dla rozpatrywanych transakcji przywozu. Z postanowienia odsyłającego wynika, że wezwania te pozostały bez odpowiedzi.
15 Po ponownym wezwaniu do przedstawienia tych dokumentów VÁM4ALL „felszámolás alatt” przedstawiła, poza złożonymi wcześniej zgłoszeniami celnymi, faktury handlowe dotyczące przywozu, wykazy opakowań, dokumenty przewozowe dla każdego statku, deklaracje wartości celnej i arkusze kalkulacyjne zawierające dla każdej rozpatrywanej transakcji ogólny opis rozpatrywanych towarów i ilości materiałów wraz ze zdjęciami pochodzącymi od importera.
16 Instytucja finansowa prowadząca rachunek importera dostarczyła organowi celnemu pierwszej instancji, na jego wniosek, dane dotyczące płatności, które nie pozwoliły na ustalenie, czy dokonano zapłaty równowartości rozpatrywanych towarów. Te ostatnie nie mogły zostać poddane kontroli po zwolnieniu towarów ze względu na to, że zostały już sprzedane.
17 Z uwagi na te okoliczności organ celny pierwszej instancji na podstawie art. 140 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447 odrzucił metodę wartości transakcyjnej w celu ustalenia wartości celnej rozpatrywanych towarów. Uznał on również za niemające zastosowania metody zastępcze przewidziane w art. 74 ust. 2 lit. a)–d) unijnego kodeksu celnego. W związku z tym ustaliła ona wartość celną rozpatrywanych towarów przy użyciu metody przewidzianej w art. 74 ust. 3 wspomnianego kodeksu, uzupełnionej art. 144 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447.
18 W tym celu organ celny pierwszej instancji pozyskał z krajowej bazy danych celnych (zwanej dalej „bazą danych”) informacje dotyczące towarów pochodzących z tego samego kraju co rozpatrywane towary, objętych tym samym kodem zintegrowanej taryfy celnej Unii Europejskiej (TARIC), tym samym kodeksem postępowania i tym samym kodem metody wyceny co te towary, dopuszczone do swobodnego obrotu na Węgrzech w okresie 45 dni poprzedzających przyjęcie zgłoszeń, o których mowa w pkt 13 powyżej, i 45 dni od przyjęcia zgłoszenia, z wyłączeniem niektórych danych, które nie wydają się istotne. Na podstawie tych informacji obliczyła ona ceny jednostkowe za kilogram każdej grupy artykułów zawierających porównywalne przywożone towary, przyjmując w każdym przypadku cenę równą lub niższą od średniej arytmetycznej ceny jednostkowej każdego z tych elementów/artykułów. Wartość celna rozpatrywanych towarów została następnie ustalona poprzez pomnożenie ich masy netto przez ustaloną w ten sposób cenę jednostkową. Na podstawie tak ustalonej nowej wartości celnej organ celny pierwszej instancji wydał decyzję ustalającą w szczególności kwotę długu celnego VÁM4ALL „felszámolás alatt” na 65 427 800 (HUF) (forintów węgierskich, około 163 570 EUR).
19 VÁM4ALL „felszámolás alatt” zaskarżyła tę decyzję do organu celnego drugiej instancji, który utrzymał ją w mocy.
20 VÁM4ALL „felszámolás alatt” wniosła zatem do sądu skargę na decyzję organu celnego drugiej instancji, która została oddalona w pierwszej instancji. Następnie wniosła ona odwołanie do Kúria (sądu najwyższego, Węgry), który jest sądem odsyłającym.
21 Sąd odsyłający ma wątpliwości co do wykładni, jaką należy nadać szeregowi przepisów unijnego kodeksu celnego i rozporządzenia wykonawczego 2015/2447 mających zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym.
22 W pierwszej kolejności sąd odsyłający zastanawia się, czy unijny kodeks celny i art. 140 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447 pozwalają organom celnym na wymaganie od pośredniego przedstawiciela celnego, aby wykazał poprzez przedstawienie dowodu zapłaty za przywożone towary wartość transakcyjną za te towary, a w braku takiego przedstawienia – na odrzucenie tej wartości. Sąd ten zauważa w tym względzie, że to do organów celnych należy wykazanie w każdym konkretnym przypadku „uzasadnionych wątpliwości” co do tego, że zadeklarowana wartość transakcyjna stanowi kwotę faktycznie zapłaconą w rozumieniu art. 140 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447.
23 W drugiej kolejności sąd odsyłający zastanawia się nad faktem, czy organy celne mogą stwierdzić, iż metody zastępcze wymienione w art. 74 ust. 2 unijnego kodeksu celnego nie mają zastosowania ze względu na to, że przedstawiciel celny nie przedstawił szczegółowych informacji na temat istotnych cech charakterystycznych przywożonych towarów, podczas gdy organy te nie skorzystały z przysługującego mu uprawnienia do zbadania tych towarów przy ich dopuszczeniu do swobodnego obrotu.
24 W trzeciej kolejności sąd odsyłający ma wątpliwości, czy w okolicznościach sprawy w postępowaniu głównym metoda obliczania wartości celnej zastosowana przez organy celne w zakresie, w jakim opiera się ona nie tylko na produktach sprzedawcy rozpatrywanych towarów, lecz na wszystkich produktach objętych tym samym kodem TARIC co te towary, jest zgodna z art. 144 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447.
25 W tych okolicznościach Kúria (sąd najwyższy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy art. 15 ust. 1 [unijnego kodeksu celnego] należy interpretować w ten sposób, że pośredni przedstawiciel celny, oprócz dokumentów niezbędnych do dokonania odprawy celnej, musi dysponować również wszelkimi innymi dokumentami dotyczącymi przywożonych towarów, w szczególności dokumentacją związaną z dokonaniem transakcji handlowej (umową między importerem a sprzedawcą, wyciągiem bankowym potwierdzającym zapłatę ceny towarów i dokumentami wskazującymi na charakterystyczne cechy fizyczne towarów, ich renomę lub jakość), oraz że musi on udostępnić te dokumenty organowi celnemu podczas kontroli celnej?
2) Czy art. 140 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego [2015/2447] należy interpretować w ten sposób, że, w przypadku przywozu towarów »luzem«, które nie mają cech indywidualnych lub szczególnych, organy celne mogą oprzeć swoje uzasadnione wątpliwości co do odrzucenia wartości transakcji na okoliczności, iż pośredni przedstawiciel celny, mimo że zwrócono się o to do niego, nie przedstawił wiarygodnych dokumentów potwierdzających to, że rzeczywiście doszło do zapłaty ceny sprzedaży?
3) W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na drugie pytanie prejudycjalne, czy art. 74 ust. 1 i 2 [unijnego] kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że zgodna z nim jest praktyka organu celnego, który może wyłączyć zastosowanie przewidzianych w tym artykule metod zastępczych z tego względu, iż ów pośredni przedstawiciel celny nie przedstawił informacji dotyczących istotnych cech charakterystycznych towarów (cech fizycznych, jakości, renomy)?
4) W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na trzecie pytanie prejudycjalne, czy można wyłączyć zastosowanie metod zastępczych, o których mowa w art. 74 ust. 2 lit. a)–d) [unijnego] kodeksu celnego, jeżeli organ celny – mimo że miał taką możliwość – nie skorzystał w chwili odprawy celnej z uprawnienia do pobrania próbek towarów ani z innych uprawnień przyznanych mu w art. 188 [tego] kodeksu, które umożliwiłyby mu ustalenie cech charakterystycznych towarów?
5) W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytania trzecie i czwarte, czy art. 144 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego [2015/2447] należy interpretować w ten sposób, że zezwala on organowi celnemu na ustalenie wartości celnej na podstawie danych pochodzących wyłącznie z krajowej bazy danych celnych poprzez zbadanie towarów dopuszczonych do obrotu w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego oraz w ciągu 45 dni przed i po tej dacie pod tym samym kodem TARIC i jako pochodzące z tego samego kraju, co objęte kontrolą towary »luzem«, które nie mają cech indywidualnych lub szczególnych, oraz biorąc pod uwagę prostą średnią arytmetyczną ceny jednostkowej za kilogram towarów wybranych za pomocą filtrowania danych? Jeśli tak, to czy metoda ta zapewnia zgodność z art. 144 ust. 2 lit. b) i g) rozporządzenia wykonawczego [2015/2447]?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
26 Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 15 ust. 1 unijnego kodeksu celnego w związku z art. 18 ust. 1 i art. 163 ust. 2 tego kodeksu należy interpretować w ten sposób, że oprócz dokumentów wymaganych do odprawy celnej pośredni przedstawiciel celny jest zobowiązany do przedstawienia i udostępnienia organom celnym, gdy został o to wezwany w ramach kontroli celnej, wszystkich dokumentów dotyczących przywożonych towarów, w tym dokumentów potwierdzających faktycznie zapłaconą cenę.
27 Po pierwsze, należy przypomnieć, z jednej strony, że art. 15 unijnego kodeksu celnego stanowi, iż każda osoba bezpośrednio lub pośrednio uczestnicząca w kontrolach celnych jest zobowiązana do dostarczenia organom celnym wszystkich wymaganych dokumentów lub informacji. Z drugiej strony, zgodnie z art. 18 ust. 1 tego kodeksu pośredni przedstawiciel celny działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby.
28 W związku z tym, gdy pośredni przedstawiciel celny składa zgłoszenie celne, dokonuje tego we własnym imieniu, ale na rzecz osoby, która udzieliła mu pełnomocnictwa do reprezentowania i którą reprezentuje, w związku z czym działa w charakterze zgłaszającego [zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2022 r., U.I. (Pośredni przedstawiciel celny), C‑714/20, EU:C:2022:374, pkt 40], co nakłada na niego wszystkie obowiązki dostarczenia dokumentów i informacji określone w art. 15 ust. 1 unijnego kodeksu celnego.
29 Po drugie, z art. 163 ust. 2 unijnego kodeksu celnego wynika, że dokumenty załączane do zgłoszenia są przekazywane organom celnym, jeżeli jest to konieczne do kontroli celnych. Zważywszy, że, jak przypomniano w pkt 28 powyżej, pośredni przedstawiciel celny działa w charakterze zgłaszającego, powinien on zatem być w stanie dostarczyć te dokumenty towarzyszące.
30 Po trzecie, art. 70 unijnego kodeksu celnego definiuje w ust. 1 wartość transakcyjną jako cenę faktycznie zapłaconą lub należną za towary, gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Unii, w razie potrzeby skorygowaną. Artykuł ten wyjaśnia w ust. 2, że cena faktycznie zapłacona lub należna to całkowita płatność, która została lub ma zostać dokonana przez kupującego sprzedającemu lub przez kupującego stronie trzeciej na korzyść sprzedającego za przywożone towary i obejmująca wszystkie płatności, które zostały lub mają zostać dokonane jako warunek sprzedaży przywożonych towarów.
31 Jeżeli pośredni przedstawiciel celny jest zobowiązany jako zgłaszający do dostarczenia dokumentów i informacji na żądanie organów celnych, powinien on być w stanie, w przypadku gdy zapłata ceny zakupu przywożonych towarów nastąpiła po złożeniu zgłoszenia celnego, ustalić rzeczywistość tej zapłaty, w razie potrzeby zwracając się do osoby, która udzieliła mu pełnomocnictwa do reprezentowania.
32 Z uwagi na powyższe na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że art. 15 ust. 1 unijnego kodeksu celnego w związku z art. 18 ust. 1 i art. 163 ust. 2 tego kodeksu należy interpretować w ten sposób, że oprócz dokumentów wymaganych do odprawy celnej pośredni przedstawiciel celny jest zobowiązany do przedstawienia i udostępnienia organom celnym, w przypadku gdy został o to wezwany w ramach kontroli celnej, wszystkich dokumentów dotyczących przywożonych towarów, w tym dokumentów potwierdzających faktycznie zapłaconą cenę.
W przedmiocie pytania drugiego
33 Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 140 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku przywozu towarów luzem niemających cech indywidualnych lub szczególnych organy celne mają prawo powziąć uzasadnione wątpliwości co do tego, że zadeklarowana wartość transakcyjna stanowi całkowitą kwotę zapłaconą lub należną w rozumieniu art. 70 ust. 1 unijnego kodeksu celnego, jeżeli pośredni przedstawiciel celny, mimo że został do tego wezwany, nie udowodni za pomocą wiarygodnych dokumentów, że cena została faktycznie zapłacona.
34 Zgodnie z art. 140 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447 organy celne mogą w pewnych okolicznościach mieć uzasadnione wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana wartość transakcyjna przywożonych towarów stanowi całkowitą faktyczną kwotę zapłaconą lub należną za te towary w rozumieniu art. 70 unijnego kodeksu celnego. W takim przypadku organy te mogą odrzucić zadeklarowaną wartość transakcyjną, jeżeli ich wątpliwości utrzymują się po ewentualnym zażądaniu dostarczenia wszelkich dodatkowych informacji lub dokumentów oraz po umożliwieniu zainteresowanej osobie przedstawienia jej stanowiska w odniesieniu do podstaw, na których opierają się wspomniane wątpliwości (zob. podobnie wyroki: z dnia 16 czerwca 2016 r., EURO 2004. Hungary, C‑291/15, EU:C:2016:455, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 29 stycznia 2026 r., Keladis I i Keladis II, C‑72/24 i C‑73/24, EU:C:2026:51, pkt 76).
35 Przepisy te mają zastosowanie bez względu na charakter i cechy przywożonych towarów, ponieważ brzmienie art. 140 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447 nie wprowadza żadnego rozróżnienia w tym względzie.
36 W okolicznościach takich jak w sprawie w postępowaniu głównym, w której po upływie terminu zapłaty za towary przywożone luzem, które nie mają cech indywidualnych lub szczególnych, organ celny zwraca się do pośredniego przedstawiciela celnego o wykazanie faktycznej zapłaty ceny zakupu tych towarów, należy uznać, że brak dowodu na tę zapłatę wydaje się wystarczający, aby uzasadnić wątpliwości tego organu co do samego rzeczywistego charakteru danej transakcji, a tym samym co do zadeklarowanych wartości transakcyjnych.
37 Z uwagi na powyższe na pytanie drugie trzeba odpowiedzieć, iż art. 140 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku przywozu towarów luzem, które nie mają cech indywidualnych lub szczególnych, organy celne mają prawo powziąć uzasadnione wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana wartość transakcyjna stanowi całkowitą kwotę zapłaconą lub należną w rozumieniu art. 70 ust. 1 unijnego kodeksu celnego, jeżeli pośredni przedstawiciel celny, mimo że został do tego wezwany, nie udowodni za pomocą wiarygodnych dokumentów, że cena została faktycznie zapłacona.
W przedmiocie pytań trzeciego i czwartego
38 Poprzez pytania trzecie i czwarte, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 74 ust. 1 i 2 unijnego kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że organy celne mogą wyłączyć zastosowanie zastępczych metod ustalania wartości celnej, o których mowa w ust. 2 tego artykułu, w odniesieniu do towarów luzem, które nie mają cech indywidualnych szczególnych , po pierwsze, gdy pośredni przedstawiciel celny nie dostarczył danych dotyczących zasadniczych cech charakterystycznych tych towarów, niezależnie od tego, czy chodzi o ich cechy fizyczne, czy o ich aspekty jakościowe, a po drugie, gdy wspomniane organy, chociaż były w stanie to uczynić, nie skorzystały z uprawnień, o których mowa w art. 188 tego kodeksu, lecz przeprowadziły kontrolę po zwolnieniu na podstawie art. 48 wspomnianego kodeksu.
39 W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że do państw członkowskich należy, zgodnie ze zobowiązaniami nałożonymi na nie na mocy art. 325 ust. 1 TFUE, ochrona interesów finansowych Unii przed nadużyciami finansowymi lub wszelkimi innymi nielegalnymi działaniami naruszającymi te interesy, a także podjęcie środków niezbędnych do zagwarantowania skutecznego i pełnego poboru należności celnych, które stanowią tradycyjne zasoby własne Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 29 stycznia 2026 r., Keladis I i Keladis II, C‑72/24 i C‑73/24, EU:C:2026:51, pkt 73 i przytoczone tam orzecznictwo).
40 W celu zapewnienia ochrony interesów finansowych Unii krajowe organy celne dysponują wszystkimi uprawnieniami przyznanymi im na mocy unijnego kodeksu celnego i rozporządzenia wykonawczego 2015/2447, a także zawartymi w nich metodami kontroli i oceny. W tym względzie należy podkreślić, że procedura weryfikacji zgłoszenia celnego przewidziana w art. 188 unijnego kodeksu celnego oraz procedura kontroli po zwolnieniu towarów, określona w art. 48 tego kodeksu, w żaden sposób nie wykluczają się wzajemnie. W szczególności w treści tych przepisów brak jest czegokolwiek, co ograniczałoby stosowanie jednej procedury w przypadku zastosowania drugiej ani odwrotnie, nic nie zobowiązuje organów celnych do stosowania którejkolwiek z tych procedur.
41 Ten szeroki zakres uznania przyznany organom celnym wynika zresztą z użycia, zarówno w art. 48 unijnego kodeksu celnego, jak i w art. 188 tego kodeksu, czasownika „móc”, który pozostawia tym organom wybór środków, które najlepiej umożliwią im wywiązanie się z obowiązków przypomnianych w pkt 39 powyżej.
42 W związku z tym fakt, że organy celne nie skorzystały w sytuacji takiej jak ta rozpatrywana w sprawie przed sądem krajowym, to jest dotyczącej przywozu towarów luzem nieposiadających cech indywidualnych lub szczególnych, z art. 188 unijnego kodeksu celnego, a w szczególności z przewidzianej w art. 188 lit. d) tego kodeksu możliwości pobrania próbek w celu przeprowadzenia pogłębionej analizy lub pogłębionej rewizji towarów, nie może mieć wpływu na stosowanie przez te organy w ramach kontroli po zwolnieniu art. 74 wspomnianego kodeksu, a zwłaszcza na wyłączenie przez wspomniane organy metod zastępczych wymienionych w ust. 2 tego ostatniego artykułu.
43 Następnie, jeżeli chodzi o możliwość odstąpienia od stosowania metod zastępczych wymienionych w art. 74 ust. 2 unijnego kodeksu celnego, należy przypomnieć, że prawo Unii dotyczące ustalania wartości celnej ma na celu ustanowienie sprawiedliwego, jednolitego i bezstronnego systemu, który wyklucza stosowanie arbitralnych lub fikcyjnych wartości celnych. Wartość celna przywożonego towaru powinna zatem odzwierciedlać rzeczywistą wartość ekonomiczną tego towaru i uwzględniać tym samym wszystkie elementy tych towarów, które przedstawiają wartość ekonomiczną (zob. wyrok z dnia 29 stycznia 2026 r., Keladis I i Keladis II, C‑72/24 i C‑73/24, EU:C:2026:51, pkt 72 i przytoczone tam orzecznictwo).
44 Artykuły 70–74 unijnego kodeksu celnego wyraźnie ustanawiają hierarchię różnych przewidzianych przez nie metod ustalania wartości celnej, w związku z czym importer nie ma swobody wyboru metody, którą zamierza zastosować (zob. podobnie wyrok z dnia 29 stycznia 2026 r., Keladis I i Keladis II, C‑72/24 i C‑73/24, EU:C:2026:51, pkt 74 i przytoczone tam orzecznictwo).
45 W związku z tym wartość celną przywożonych towarów należy ustalić w pierwszej kolejności zgodnie z metodą wartości transakcyjnej przewidzianą w art. 70 unijnego kodeksu celnego, ponieważ metoda ta jest uznawana za najbardziej odpowiednią, podczas gdy metody zastępcze wymienione w art. 74 ust. 2 unijnego kodeksu celnego powinny być stosowane tylko wtedy, gdy wartość celna towarów nie może zostać ustalona na podstawie owego art. 70. Jest tak tym bardziej w przypadku metody rezydualnej, zwanej „metodą ostatniej szansy” o której mowa w art. 74 ust. 3 unijnego kodeksu celnego, która ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wartości celnej nie można ustalić ani za pomocą metody wartości transakcyjnej, ani za pomocą jednej z metod zastępczych wymienionych w art. 74 ust. 2 unijnego kodeksu celnego (zob. podobnie wyrok z dnia 29 stycznia 2026 r., Keladis I i Keladis II, C‑72/24 i C‑73/24, EU:C:2026:51, pkt 75 i przytoczone tam orzecznictwo).
46 Wreszcie należy wskazać, że ustalenie wartości celnej następuje poprzez zastosowanie kolejnych metod zastępczych przewidzianych w art. 74 ust. 2 lit. a)–d) unijnego kodeksu celnego (zob. analogicznie wyrok z dnia 20 czerwca 2019 r., Oribalt Rīga, C‑1/18, EU:C:2019:519, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo), w związku z czym przed odstąpieniem od stosowania tych metod organy celne powinny zbadać, po kolei, ich ewentualną adekwatność.
47 W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego, którego istotne elementy zostały streszczone w szczególności w pkt 14–16 powyżej, wynika, po pierwsze, że VÁM4ALL „felszámolás alatt” nie przedstawiła dokumentów i informacji wielokrotnie żądanych przez organ celny pierwszej instancji, a po drugie, że zapoznanie się przez ten organ z danymi dotyczącymi płatności, które zostały jej przekazane na jej wniosek przez instytucję finansową prowadzącą rachunek importera, nie pozwoliło na ustalenie istnienia zapłaty ceny zakupu rozpatrywanych towarów.
48 Z tego, co zostało orzeczone w pkt 37 powyżej, wynika zatem, że taka okoliczność może być wystarczająca, aby organy celne mogły powziąć uzasadnione wątpliwości co do samego rzeczywistego charakteru transakcji handlowej, a w konsekwencji odrzucić zadeklarowaną wartość transakcyjną.
49 W takim przypadku, jak przypomniano w pkt 46 powyżej, organy celne powinny kolejno zbadać możliwość zastosowania każdej z metod zastępczych zawartych w art. 74 ust. 2 unijnego kodeksu celnego.
50 Tymczasem w zakresie, w jakim organy celne nie miały możliwości przeprowadzenia fizycznej kontroli przywożonych towarów w celu ustalenia, czy były one identyczne z tymi, które powinny były posłużyć do ustalenia wartości celnej, lub podobne do nich, a opis tych towarów na fakturach załączonych do zgłoszeń celnych był sumaryczny lub niekompletny, organy te nie dysponowały informacjami niezbędnymi do zastosowania metody przewidzianej w art. 74 ust. 2 unijnego kodeksu celnego (zob. podobnie wyrok z dnia 29 stycznia 2026 r., Keladis I i Keladis II, C‑72/24 i C‑73/24, EU:C:2026:51, pkt 82).
51 Do sądu odsyłającego będzie jednak należało zbadanie zasadności wyjaśnień przedstawionych w tym względzie przez organy celne.
52 Z uwagi na powyższe rozważania na pytania trzecie i czwarte trzeba zatem odpowiedzieć, iż art. 74 ust. 1 i 2 unijnego kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że jeżeli pośredni przedstawiciel celny nie mógł wykazać faktycznej zapłaty ceny zakupu towarów przywożonych luzem, które nie mają cech indywidualnych lub szczególnych, co doprowadziło do odrzucenia przez organy celne zadeklarowanej wartości transakcyjnej wspomnianych towarów, organy te mogą wyłączyć zastosowanie metod zastępczych, o których mowa w ust. 2 tego artykułu, jeżeli zastosowały każdą z tych metod z wymaganą starannością, a przedstawiciel ten, mając ku temu odpowiednie możliwości, nie mógł dostarczyć wystarczających danych dotyczących istotnych cech charakterystycznych tych towarów, tak fizycznych, jak i jakościowych, przy czym okoliczność, że wspomniane organy nie skorzystały wcześniej z uprawnień, o których mowa w art. 188 tego kodeksu, nie ma wpływu na wyłączenie tych metod.
W przedmiocie pytania piątego
53 Poprzez pytanie piąte sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 144 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447 należy interpretować w ten sposób, że:
– umożliwia on organom celnym ustalenie wartości celnej wyłącznie na podstawie danych pochodzących z bazy danych celnych, dotyczących towarów pochodzących z tego samego kraju co przywożone towary, sklasyfikowanych pod tym samym kodem TARIC co te towary i dopuszczonych do swobodnego obrotu w ciągu 45 dni poprzedzających i 45 dni od daty przyjęcia zgłoszenia celnego;
– umożliwia on również tym organom uwzględnienie, za pomocą filtrowania wyżej wymienionych danych, prostej arytmetycznej średniej cen jednostkowych za kilogram towarów, którym dane te odpowiadają.
54 Należy przypomnieć, że w przypadku gdy wartość celna nie może zostać ustalona na podstawie jednej z metod zastępczych wymienionych w art. 74 ust. 2 unijnego kodeksu celnego, wartość celna ustalana jest zgodnie z przepisami art. 74 ust. 3 tego kodeksu, to znaczy jest ustalana na podstawie danych dostępnych na obszarze celnym Unii, za pomocą odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami umów międzynarodowych, o których mowa w tych przepisach, a także z rozdziałem 3 tytułu II wspomnianego kodeksu.
55 Artykuł 144 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447 stanowi w tym celu, że przy ustalaniu wartości celnej organy celne mogą wykazać się rozsądną elastycznością w stosowaniu metod przewidzianych w art. 70 i art. 74 ust. 2 unijnego kodeksu celnego oraz że ustalona w ten sposób wartość opiera się w jak największym stopniu na uprzednio ustalonych wartościach celnych. Stanowi on w ust. 2, że w przypadku gdy wartość celna nie może zostać ustalona na podstawie ust. 1, stosuje się inne odpowiednie metody, które wykluczają w szczególności wybór najwyższej wartości, jeżeli możliwe są dwie wartości celne, zgodnie z art. 144 ust. 2 lit. b) rozporządzenia wykonawczego 2015/2447, i zakazują stosowania wartości arbitralnych lub fikcyjnych na podstawie art. 144 ust. 2 lit. g) tego rozporządzenia.
56 Z samego brzmienia art. 144 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447 wynika zatem, że ust. 2 tego artykułu znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy organy celne nie mogły zastosować ust. 1 wspomnianego artykułu, to znaczy zastosować z „rozsądną elastycznością” metodę wartości transakcyjnej w rozumieniu art. 70 unijnego kodeksu celnego, albo metody zastępcze w rozumieniu art. 74 ust. 2 tego kodeksu. W konsekwencji odpowiedź na pytanie piąte zadane przez sąd odsyłający, dotyczące art. 144 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447, zakłada wykazanie, że ust. 1 tego artykułu nie mógł zostać zastosowany w niniejszej sprawie, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego.
57 W świetle informacji przedstawionych przez sąd odsyłający, uzupełnionych wyjaśnieniami przedstawionymi w szczególności przez rząd węgierski na rozprawie, nie wydaje się wykluczone, że sprawa w postępowaniu głównym dotyczy sytuacji, w której pośredni przedstawiciel celny, jako zgłaszający, przedstawił zbyt niewiele informacji na temat treści i jakości przywożonych towarów, aby można było zastosować art. 144 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447. W takim przypadku organy celne powinny stosować „inne właściwe metody” w rozumieniu art. 144 ust. 2 tego rozporządzenia.
58 W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że metoda przyjęta przez organ celny pierwszej instancji, potwierdzona przez organ celny drugiej instancji, polegała w istocie na ustaleniu wartości celnej na podstawie danych pochodzących z bazy danych, dotyczących towarów pochodzących z tego samego kraju co rozpatrywane towary, sklasyfikowanych pod tym samym kodem TARIC co te towary i dopuszczonych do swobodnego obrotu w ciągu 45 dni poprzedzających dzień przyjęcia zgłoszenia celnego i 45 dni od daty przyjęcia zgłoszenia celnego. Po filtrowaniu tych danych uzyskano prostą średnią arytmetyczną cen jednostkowych za kilogram towarów, którym odpowiadają te dane.
59 W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że z orzecznictwa wynika, iż praktykę organów celnych polegającą na ustalaniu wartości celnej na podstawie danych pochodzących z krajowej bazy danych celnych dotyczących towarów objętych tym samym kodem TARIC co towary przywożone i pochodzące z tego samego kraju należy analizować jako odwołanie się do „danych dostępnych na obszarze celnym Unii” w rozumieniu art. 74 ust. 3 unijnego kodeksu celnego „za pomocą odpowiednich środków zgodnych ze wszystkimi zasadami i przepisami ogólnymi”, do których odnosi się ten przepis (zob. podobnie wyrok z dnia 9 czerwca 2022 r., Baltic Master, C‑599/20, EU:C:2022:457, pkt 54–56 i przytoczone tam orzecznictwo).
60 Samo to stwierdzenie wystarcza co do zasady, aby wykluczyć, że taka praktyka opiera się na arbitralnych lub fikcyjnych wartościach w rozumieniu art. 144 ust. 2 lit. g) rozporządzenia wykonawczego 2015/2447.
61 W drugiej kolejności zastosowanie prostej średniej arytmetycznej cen jednostkowych za kilogram towarów, którym odpowiadają dane uwzględnione przez organ celny, pozwala na przestrzeganie zakazu ustanowionego w art. 144 ust. 2 lit. b) rozporządzenia wykonawczego 2015/2447, który zakazuje stosowania najwyższej wartości z dwóch możliwych wartości celnych, ponieważ, po pierwsze, średnia arytmetyczna dostarcza tylko jedną wartość, a po drugie, z definicji wartość ta jest wartością średnią, co wyklucza systematyczny wybór najwyższej wartości.
62 W trzeciej kolejności z orzecznictwa wynika, że okres 90 dni, z czego 45 dni przed odprawą i 45 dni po odprawie celnej towarów, których wartość należy oszacować, wydaje się pozwalać na uniknięcie ryzyka istotnej zmiany praktyk handlowych i warunków rynkowych, które wpływają na ceny towarów, dla których ustalana jest wartość celna (wyrok z dnia 9 czerwca 2022 r., FAWKES C‑187/21, EU:C:2022:458, pkt 71). W związku z tym okoliczność, że organ celny pierwszej instancji przyjął okres 90 dni, obejmujący 45 dni poprzedzających dzień przyjęcia zgłoszenia celnego i 45 dni od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, nie może naruszać art. 144 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447.
63 Z uwagi na powyższe rozważania na pytanie piąte trzeba zatem odpowiedzieć, iż art. 144 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447 należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy organy celne mogły wykazać w sposób szczegółowy, że ust. 1 tego artykułu nie mógł zostać zastosowany, stanowi inną odpowiednią metodę w rozumieniu ust. 2 tego artykułu okoliczność, że organy te ustaliły wartość celną przywożonych luzem towarów, które nie mają cech indywidualnych lub szczególnych, opierając się wyłącznie na danych pochodzących z bazy danych celnych, dotyczących towarów pochodzących z tego samego państwa co towary przywożone, sklasyfikowanych pod tym samym kodem TARIC co te towary i dopuszczonych do swobodnego obrotu w ciągu 45 dni poprzedzających przyjęcie zgłoszenia celnego i 45 dni po tej dacie, przyjmując po dokonaniu kontroli tych danych prostą średnią arytmetyczną cen jednostkowych za kilogram towarów, którym odpowiadają te dane.
W przedmiocie kosztów
64 Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Sądowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów
SĄD (piąta izba rozpoznająca sprawy w składzie pięciu sędziów)
orzeka, co następuje:
1) Artykuł 15 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny, w związku z art. 18 ust. 1 oraz art. 163 ust. 2 tego rozporządzenia,
należy interpretować w ten sposób,
że oprócz dokumentów wymaganych do odprawy celnej pośredni przedstawiciel celny jest zobowiązany do przedstawienia i udostępnienia organom celnym, w przypadku gdy został o to wezwany w ramach kontroli celnej, wszystkich dokumentów dotyczących przywożonych towarów, w tym dokumentów potwierdzających faktycznie zapłaconą cenę.
2) Artykuł 140 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia nr 952/2013
należy interpretować w ten sposób, że
w przypadku przywozu towarów luzem, które nie mają cech indywidualnych lub szczególnych, organy celne mają prawo powziąć uzasadnione wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana wartość transakcyjna stanowi całkowitą kwotę zapłaconą lub należną w rozumieniu art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 952/2013, jeżeli pośredni przedstawiciel celny, mimo że został do tego wezwany, nie udowodni za pomocą wiarygodnych dokumentów, że cena została faktycznie zapłacona.
3) Artykuł 74 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 952/2013
należy interpretować w ten sposób, że:
jeżeli pośredni przedstawiciel celny nie mógł wykazać faktycznej zapłaty ceny zakupu towarów przywożonych luzem, które nie mają cech indywidualnych lub szczególnych, co doprowadziło do odrzucenia przez organy celne zadeklarowanej wartości transakcyjnej wspomnianych towarów, organy te mogą wyłączyć zastosowanie metod zastępczych, o których mowa w ust. 2 tego artykułu, jeżeli zastosowały każdą z tych metod z wymaganą starannością, a przedstawiciel ten, mając ku temu odpowiednie możliwości, nie mógł dostarczyć wystarczających danych dotyczących istotnych cech charakterystycznych tych towarów, tak fizycznych, jak i jakościowych, przy czym okoliczność, że wspomniane organy nie skorzystały wcześniej z uprawnień, o których mowa w art. 188 tego kodeksu, nie ma wpływu na wyłączenie tych metod.
4) Artykuł 144 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego 2015/2447
należy interpretować w ten sposób, że:
w sytuacji gdy organy celne mogły wykazać w sposób szczegółowy, że ust. 1 tego artykułu nie mógł zostać zastosowany, okoliczność, że organy te ustaliły wartość celną przywożonych luzem towarów, które nie mają cech indywidualnych lub szczególnych, opierając się wyłącznie na danych pochodzących z krajowej bazy danych celnych, dotyczących towarów pochodzących z tego samego państwa co towary przywożone, sklasyfikowanych pod tym samym kodem TARIC co te towary i dopuszczonych do swobodnego obrotu w ciągu 45 dni poprzedzających przyjęcie zgłoszenia celnego i 45 dni po tej dacie, przyjmując po dokonaniu kontroli tych danych prostą średnią arytmetyczną cen jednostkowych za kilogram towarów, którym odpowiadają te dane, stanowi inną odpowiednią metodę w rozumieniu ust. 2 wspomnianego artykułu.
|
Sampol Pucurull
|
Pynnä
|
Laitenberger
|
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 3 czerwca 2026 r.
Podpisy
Top