24 W odniesieniu do pierwszego kryterium należy zauważyć, że zgodnie z orzecznictwem przepis wywiera bezpośredni wpływ na sytuację prawną jednostki, jeżeli ogranicza on jej prawa lub nakłada na nią obowiązki (wyrok z dnia 7 lipca 2015 r., Federcoopesca i in./Komisja, T‑312/14, EU:T:2015:472, pkt 36).
25 Należy zatem zbadać, czy zaskarżony przepis ogranicza prawa skarżącej bądź nakłada na nią obowiązki.
26 W tym względzie należy zauważyć, że – jak wynika z pkt 15 powyżej – zaskarżony przepis, po pierwsze, wyraźnie przewiduje możliwość stosowania usztywniania jako etapu produkcji, uściślając, że utrzymywanie produktów rybołówstwa w temperaturze wymaganej przez tę technikę powinno być ograniczone do „możliwie jak najkrótszego okresu, który w żadnym przypadku nie może przekraczać 96 godzin”, a po drugie, stanowi, że przechowywanie i transport w tej temperaturze nie są dozwolone.
27 Co się tyczy możliwości stosowania usztywnienia jako etapu produkcji, należy zauważyć, podobnie jak uczyniła to skarżąca, że przed przyjęciem zaskarżonego przepisu żaden przepis rozporządzeń nr 178/2002, nr 852/2004 czy nr 853/2004 nie odnosił się do tego procesu.
28 Jak bowiem twierdzi Komisja, przed przyjęciem tego przepisu usztywnienie było opisane w załączniku III do „European guide to good practice for smoked and/or salted and or/marinated fish” (Europejskiego przewodnika dobrych praktyk w odniesieniu do ryb wędzonych, solonych lub morskich) wydanego przez European Salmon Smokers Association (ESSA, Europejskie Stowarzyszenie Wędzarzy Łososi).
29 Przewodnik ten stanowi unijne wytyczne dotyczące dobrych praktyk w zakresie higieny i stosowania zasad analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli (zwanych dalej „HACCP”) w rozumieniu art. 9 rozporządzenia nr 852/2004.
30 Tymczasem, jak wynika z art. 7 akapit drugi rozporządzenia nr 852/2004, jeżeli zaleca się stosowanie wytycznych Unii, podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze mogą z nich korzystać nieobowiązkowo.
31 To samo dotyczy, na podstawie tego ostatniego przepisu, krajowych wytycznych dotyczących dobrych praktyk w rozumieniu art. 8 rozporządzenia nr 852/2004.
32 Ponadto, jak podnosi Komisja, sekcja 14.1.13 kodeksu praktyk dotyczących ryb i produktów rybołówstwa (zwanego dalej „kodeksem żywnościowym”), sporządzonego przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) i Światową Organizację Zdrowia (WHO), przyjętego w 2003 r. i ostatnio zmienionego w 2016 r., również zawiera porady techniczne dotyczące krojenia wędzonego łososia z zastosowaniem techniki usztywnienia, a z motywu 15 rozporządzenia nr 852/2004 wynika, że wymogi dotyczące systemu HACCP powinny uwzględniać zasady określone w kodeksie żywnościowym.
33 Należy jednak stwierdzić, że – jak wynika z części wprowadzającej kodeksu żywnościowego – „zawiera on ogólne porady w zakresie produkcji, przechowywania i obróbki ryb i produktów rybołówstwa na pokładzie statków rybackich i na lądzie”.
34 Wynika z tego, że przed przyjęciem zaskarżonego przepisu nie istniał prawnie wiążący obowiązek, który regulowałby stosowanie usztywnienia jako etapu produkcji.
35 Co się tyczy wymogów dotyczących przechowywania, należy zbadać, czy – jak podnosi zasadniczo Komisja, popierana przez Republikę Francuską – przed przyjęciem zaskarżonego przepisu obowiązujące przepisy przewidywały już zakaz utrzymywania wędzonego łososia w temperaturze wymaganej w procesie usztywnienia przez okres dłuższy niż 96 godzin.
36 Na wstępie należy zauważyć, że wbrew temu, co twierdzi skarżąca, przed przyjęciem zaskarżonego przepisu sekcja VIII załącznika III do rozporządzenia nr 853/2004 miała zastosowanie do wędzonego łososia. W tym względzie należy stwierdzić, że strony słusznie zgadzają się co do tego, że wędzony łosoś jest „przetworzonym produktem rybołówstwa” w rozumieniu pkt 7.4 załącznika I do rozporządzenia nr 853/2004. Tymczasem, jak wyjaśniła Republika Francuska, art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 853/2004 ustanawia szczególne przepisy dotyczące przetworzonej lub nieprzetworzonej żywności pochodzenia zwierzęcego. Ponadto, jak podnosi Komisja, sekcja VIII załącznika III do rozporządzenia nr 853/2004 zawiera przepisy, które mają zastosowanie do produktów przetworzonych. Jest tak w szczególności w przypadku rozdziału IV tej sekcji, który przewiduje wymogi dotyczące niektórych przetworzonych produktów rybołówstwa.
37 O ile pkt 1 akapit trzeci sekcji VIII załącznika III do rozporządzenia nr 853/2004 przewiduje, że „[…] sekcja [ta] ma zastosowanie do odtajałych nieprzetworzonych produktów rybołówstwa oraz świeżych produktów rybołówstwa, do których zgodnie z odpowiednimi przepisami unijnego prawodawstwa dodano dodatki do żywności”, o tyle należy stwierdzić, podobnie jak uczyniła to Komisja, że przepis ten został dodany rozporządzeniem Komisji nr 558/2010 z dnia 24 czerwca 2010 r. zmieniającym załącznik III do rozporządzenia nr 853/2004 (Dz.U. 2010, L 159, s. 18), którego motyw 11 stanowi, że „[d]la zapewnienia spójności unijnego prawodawstwa należy stosować wobec tych produktów takie same wymogi jak w odniesieniu do świeżych produktów rybołówstwa”. Należy zatem uznać, że pkt 1 akapit trzeci sekcji VIII załącznika III do rozporządzenia nr 853/2004 ogranicza się do uściślenia, że sekcja ta ma zastosowanie również do odtajałych nieprzetworzonych produktów rybołówstwa i świeżych produktów rybołówstwa, do których zgodnie z odpowiednimi przepisami unijnego prawodawstwa dodano dodatki do żywności.
38 Co się tyczy w szczególności przepisów dotyczących przechowywania produktów rybołówstwa, które obowiązywały przed przyjęciem zaskarżonego przepisu, należy zauważyć, że po pierwsze, jak wynika z pkt 14 powyżej, wymogi przewidziane w rozdziale VII sekcji VIII załącznika III do rozporządzenia nr 853/2004 obowiązują podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze, które przechowują produkty rybołówstwa.
39 Tymczasem należy stwierdzić, że ani rozporządzenie nr 853/2004, ani rozporządzenia nr 178/2002 i nr 852/2004, do których ono odsyła, nie definiują pojęcia „przechowywania”. Komisja przyznaje to zresztą w swoich pismach.
40 Z przepisów, które obowiązywały przed przyjęciem zaskarżonego przepisu, nie wynika zatem, który moment należy uznać za moment początkowy przechowywania produktu rybołóstwa.
41 Stwierdzenie to znajduje potwierdzenie w fakcie, że w dotyczącej kontekstu części uzasadnienia rozporządzenia delegowanego 2024/1141 wyjaśniono, iż należy „doprecyzować” wymogi w odniesieniu do „operacji mającej na celu nieznaczne obniżenie temperatury krojenia świeżych produktów rybołówstwa lub przetworzonych produktów rybołówstwa lub zwiększenie temperatury zamrożonych produktów rybołówstwa oraz zakazu przechowywania lub transportu produktów rybołówstwa w tej tymczasowej temperaturze wymaganej ze względów technologicznych” „w celu uniknięcia jakichkolwiek wieloznaczności”.
42 Ponadto w odpowiedzi na zarzut drugi skarżącej Komisja utrzymuje, że w zaskarżonym przepisie „doprecyzowano granicę między tym, co można uznać za konieczne w kontekście etapu produkcji usztywnienia, a przechowywaniem”.
43 Wykładnia pojęcia „przechowywania” zaproponowana przez Komisję w odniesieniu do jego „ogólnie przyjętego rozumienia”, a mianowicie jako „czynności związanej z zabezpieczaniem czy zachowywaniem czegoś w określonym miejscu przez pewien czas, dopóki to coś nie będzie potrzebne” lub uchronienia czegoś „przed zepsuciem, zniszczeniem, zaginięciem itp. przez umieszczenie w odpowiednich warunkach”, nie dostarcza dalszych wyjaśnień co do tego, który moment należy uznać za moment początkowy przechowywania produktu rybołówstwa.
44 Co się tyczy zaproponowanej przez Komisję wykładni kontekstualnej tego pojęcia, a mianowicie wykładni, zgodnie z którą „[p]rzechowywanie w rozumieniu pkt 2 [rozdziału VII sekcji VIII załącznika III do rozporządzenia nr 853/2004] ma miejsce, o ile dany produkt jest przetrzymywany w określonym miejscu w oczekiwaniu na późniejsze jego użycie, w odróżnieniu do sytuacji, gdy dany produkt jest wprowadzony w określony stan wynikający z konieczności związanej z procesem produkcyjnym (tak jak to ma miejsce przy stosowaniu »usztywnienia« w celu krojenia)”, oraz argumentu, zgodnie z którym usztywnienie jako etap produkcji było dopuszczalne „jedynie w kontekście przetwarzania tegoż łososia, na możliwie jak najkrótszy okres”, w związku z czym po tym okresie miało miejsce przechowywanie, należy stwierdzić, że zaskarżony przepis wprowadza limit czasowy wynoszący 96 godzin. Tymczasem taki limit czasowy stanowi obowiązek nałożony na skarżącą zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 24 powyżej, niezależnie od tego, czy – jak twierdzi Komisja – „był już wcześniej znany jako maksymalnie dopuszczalny” i figurował w różnych dokumentach, które ponadto, z powodów przedstawionych w pkt 28–34 powyżej, nie mają mocy wiążącej.
45 Po drugie, należy zauważyć, że strony słusznie zgadzają się co do tego, iż przed przyjęciem zaskarżonego przepisu wędzony łosoś jako przetworzony produkt rybołówstwa nie był objęty zakresem stosowania pkt 1 rozdziału VII sekcji VIII załącznika III do rozporządzenia nr 853/2004.
46 Co się tyczy pkt 2 rozdziału VII sekcji VIII załącznika III do rozporządzenia nr 853/2004, należy stwierdzić, że ani rozporządzenie nr 853/2004, ani rozporządzenia nr 178/2002 i nr 852/2004, do których ono odsyła, nie definiują pojęcia „produktu mrożonego”.
47 Wykładnia tego pojęcia przyjęta przez Komisję opiera się na dokumencie technicznym FAO, na części dotyczącej produktów schłodzonych i schłodzonych w temperaturze poniżej 0 °C wydanego przez ESSA Europejskiego przewodnika dobrych praktyk w odniesieniu do ryb wędzonych, solonych lub morskich, jak też na ilustracji znajdującej się na stronie internetowej Centre de coopération internationale en recherche agronomique pour le développement [centrum międzynarodowej współpracy badawczej na rzecz rozwoju (CIRAD)] i nie jest poparta żadnym odesłaniem do rozporządzeń wymienionych w pkt 46 powyżej.
48 Ponadto, jak twierdzi skarżąca, w pkt 2 rozdziału VII sekcji VIII załącznika III do rozporządzenia nr 853/2004, podobnie jak w innych przepisach tego załącznika, takich jak pkt 4 rozdziału VII sekcji I, dotyczącej mięsa zwierząt gospodarskich kopytnych, pkt 2 lit. c) ppkt (ii) rozdziału III sekcji V, dotyczącej mięsa mielonego, surowych wyrobów mięsnych i mięsa oddzielonego mechanicznie, czy też pkt 1 części I C rozdziału I sekcji VIII, dotyczącej produktów rybołówstwa, pojęcie „produktu mrożonego” wiąże się z temperaturą nieprzekraczającą – 18 °C.
49 Z przepisów, które obowiązywały przed przyjęciem zaskarżonego przepisu, nie wynika zatem, że wędzonego łososia umieszczonego w temperaturze wykorzystywanej do usztywnienia, która w wypadku praktyki skarżącej waha się między – 7 °C a – 14 °C, należy uznać za „produkt mrożony” w rozumieniu pkt 2 rozdziału VII sekcji VIII załącznika III do rozporządzenia nr 853/2004.
50 Stwierdzenie to znajduje poparcie w fakcie, że zgodnie z załącznikiem III do wydanego przez ESSA Europejskiego przewodnika dobrych praktyk w odniesieniu do ryb wędzonych, solonych lub morskich, na który powołuje się sama Komisja, produkty „usztywnione” klasyfikuje się do kategorii produktów nigdy niemrożonych.
51 Wynika z tego, że przed przyjęciem zaskarżonego przepisu podmioty gospodarcze zajmujące się „usztywnianym” wędzonym łososiem podlegały wymogom przewidzianym w pkt 5 rozdziału IX załącznika II do rozporządzenia nr 852/2004, na który powołuje się Komisja w swoich pismach i który stanowi:
„Surowce, składniki, półprodukty i wyroby gotowe, które mogłyby sprzyjać wzrostowi chorobotwórczych mikroorganizmów lub tworzeniu się toksyn, muszą być przechowywane w temperaturach, które nie powodowałyby ryzyka dla zdrowia. Nie można naruszać łańcucha chłodniczego. Jednakże ograniczone okresy, kiedy temperatura nie jest kontrolowana, są dopuszczalne, aby przystosować się do zasad postępowania przyjętych w trakcie przygotowywania, transportu, magazynowania, wystawiania na sprzedaż i dostarczania żywności, pod warunkiem że nie powoduje to ryzyka dla zdrowia. Przedsiębiorstwa sektora spożywczego produkujące, dokonujące obróbki lub pakujące przetworzone środki spożywcze muszą posiadać właściwe pomieszczenia, odpowiednio duże aby oddzielnie przechowywać surowce, oddzielnie przetworzony materiał oraz posiadać odpowiednią, oddzielną chłodnię”.
52 Tymczasem należy stwierdzić, że przepis ten odnosi się do możliwości odstąpienia od utrzymywania produktów w temperaturach, w odniesieniu do których nie istnieje zagrożenie sanitarne, przez „ograniczone okresy”, bez wskazania ograniczeń czasowych.
53 W związku z tym, wbrew temu, co twierdzi zasadniczo Komisja, popierana przez Republikę Francuską, przed przyjęciem zaskarżonego przepisu z obowiązujących przepisów nie wynikało w sposób oczywisty, że zakazane było utrzymywanie wędzonego łososia w temperaturze wymaganej dla procesu usztywnienia przez okres dłuższy niż 96 godzin.
54 Należy zatem uznać, że zaskarżony przepis nakłada obowiązki na skarżącą i że pierwsze kryterium bezpośredniego oddziaływania jest spełnione.
55 Co się tyczy drugiego kryterium, należy stwierdzić, że wykonanie zaskarżonego przepisu ma charakter czysto automatyczny i wynika z samego inkryminowanego uregulowania, przy czym stosowanie przepisów pośrednich nie jest konieczne. Wynika z tego, że drugie kryterium bezpośredniego oddziaływania jest również spełnione.
56 Należy zatem uznać, że zaskarżony przepis dotyczy skarżącej bezpośrednio.
57 W świetle powyższych rozważań należy uznać, że skarżąca posiada czynną legitymację procesową.
W przedmiocie interesu prawnego skarżącej
58 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez osobę fizyczną lub prawną jest dopuszczalna jedynie w zakresie, w jakim osoba ta ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu. Interes ten jest oparty na założeniu, że stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu może samo w sobie wywołać skutki prawne i że w wyniku skargi strona skarżąca będzie mogła uzyskać jakąś korzyść (zob. wyrok z dnia 17 września 2015 r., Mory i in./Komisja, C‑33/14 P, EU:C:2015:609, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo).
59 W niniejszej sprawie wystarczy stwierdzić, że ewentualne stwierdzenie nieważności zaskarżonego przepisu może przynieść skarżącej korzyść, a mianowicie korzyść w postaci uwolnienia się od obowiązku spełnienia wymogów nałożonych przez ów przepis zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 853/2004.
60 W związku z tym skarżąca posiada interes prawny.
61 W świetle ogółu powyższych rozważań należy stwierdzić, że skarga jest dopuszczalna.
Co do istoty
62 Na poparcie swej skargi skarżąca podnosi formalnie cztery zarzuty, dotyczące:
– pierwszy – naruszenia art. 290 TFUE w zakresie, w jakim zaskarżony przepis dotyczy istotnego elementu rozporządzenia nr 853/2004;
– drugi – naruszenia zasady proporcjonalności ustanowionej w art. 5 ust. 4 TUE;
– trzeci – naruszenia art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 853/2004 ze względu na to, że zaskarżony przepis nie wpisuje się w realizację celów tego rozporządzenia;
– czwarty – naruszenia art. 13 tego rozporządzenia ze względu na to, że Komisja nie zasięgnęła opinii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) w trakcie procedury opracowania zaskarżonego przepisu.
63 Sąd uważa za właściwe zbadanie w pierwszej kolejności zarzutu czwartego.
64 W ramach zarzutu czwartego skarżąca utrzymuje zasadniczo, że nie zasięgając opinii EFSA w trakcie procedury opracowywania zaskarżonego przepisu, Komisja naruszyła art. 13 rozporządzenia nr 853/2004.
65 Ponadto w argumentacji przedstawionej w ramach zarzutów pierwszego, drugiego i trzeciego skarżąca podnosi zasadniczo, że limit wynoszący 96 godzin ustanowiony w zaskarżonym przepisie nie opiera się na żadnych danych naukowych, że Komisja nie przedstawiła uzasadnienia dotyczącego tego limitu czasowego oraz że instytucja ta powinna była zasięgnąć opinii EFSA w sprawie limitu czasowego, jaki należy wziąć pod uwagę.
66 Komisja, popierana przez Republikę Francuską, podnosi, że zaskarżony przepis nie dotyczy kwestii mogącej mieć znaczny wpływ na zdrowie publiczne w rozumieniu art. 13 rozporządzenia nr 853/2004. Artykuł ten ogranicza bowiem zasięgnięcie opinii EFSA jedynie do niektórych przypadków, a mianowicie gdy wprowadzone zmiany mają wystarczająco dużą skalę. Tymczasem w niniejszej sprawie, ponieważ zaskarżony przepis nie wprowadza zmian do przepisów obowiązujących przed jego przyjęciem, nie można stwierdzić żadnego znacznego wpływu na zdrowie. Wykładnię tę potwierdza zresztą pismo dyrektora wykonawczego EFSA z dnia 12 czerwca 2024 r. skierowane do przewodniczącej Parlamentu Europejskiego. Ponadto zaskarżony przepis wyjaśnia sytuację prawną i nie dotyczy kwestii naukowych. Co więcej, brak jest dowodów naukowych świadczących o pozytywnym wpływie praktyk skarżącej na zdrowie konsumentów.
67 W duplice, w odpowiedzi na argumenty skarżącej podniesione w ramach zarzutów pierwszego, drugiego i trzeciego, Komisja, popierana przez Republikę Francuską, podnosi, że w odpowiedzi na skargę oparła się na badaniach wykazujących, że temperatura i czas mrożenia wędzonego łososia znacząco wpływają na jego jakość. Ponadto limit czasowy wynoszący 96 godzin uwzględnia maksymalny czas potrzebny na krojenie. Tak więc ten limit czasowy uwzględnia cel ochrony konsumentów w dziedzinie bezpieczeństwa żywności oraz potrzeby sektora.
68 Zgodnie z art. 13 rozporządzenia nr 853/2004 Komisja zasięga opinii EFSA w każdej sprawie wchodzącej w zakres tego rozporządzenia, która może mieć znaczny wpływ na zdrowie publiczne.
69 W niniejszej sprawie strony są zgodne co do tego, że Komisja nie zasięgnęła opinii EFSA przed przyjęciem zaskarżonego przepisu.
70 Wbrew temu, co twierdzi Komisja, popierana przez Republikę Francuską, zaskarżony przepis, jak wynika z pkt 26–54 powyżej, wprowadza nowe obowiązki wobec skarżącej.
71 Powołana przez Komisję okoliczność, iż w piśmie skierowanym przez nią do przewodniczącej Parlamentu dyrektor wykonawczy EFSA wskazał, że „redukcja ryzyka zagrożeń mikrobiologicznych jest już objęta obowiązującymi przepisami, które określają warunki przechowywania produktów rybnych”, że „[r]ozporządzenie […] nr 853/2004 przewiduje temperatury około 0 °C (topniejący lód) dla produktów świeżych oraz – 18 °C dla produktów mrożonych” oraz że „[k]odeks żywnościowy (Codex Alimentarius) określa, że świeże produkty rybołówstwa muszą być przechowywane w temperaturze topniejącego lodu, a mrożone produkty rybne w temperaturze – 18 °C”, nie ma wpływu na taką interpretację.
72 Abstrahując bowiem od faktu, że zgodnie z art. 22 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002 zadaniem EFSA jest zapewnianie doradztwa naukowego, taka ocena nie doprecyzowuje w żaden sposób ewentualnych przepisów obowiązujących przed przyjęciem zaskarżonego przepisu, które definiowały pojęcia „przechowywania” lub „produktu mrożonego”, które wskazywały, który moment należy uznać za moment początkowy przechowywania produktu rybołówstwa, lub które określały temperaturę, w jakiej taki produkt należy uznać za produkt mrożony.
73 Należy zatem zbadać, czy Komisja była zobowiązana do zasięgnięcia opinii EFSA przed przyjęciem zaskarżonego przepisu, zgodnie z art. 13 rozporządzenia nr 853/2004.
74 W tym względzie należy zauważyć, że strony słusznie zgadzają się co do tego, iż kwestia, której dotyczy zaskarżony przepis, wchodzi w zakres stosowania rozporządzenia nr 853/2004.
75 Co się tyczy ustalenia, czy kwestia ta może mieć znaczny wpływ na zdrowie publiczne, należy na wstępie stwierdzić, że wbrew temu, co twierdzi Komisja, kwestia taka wymaga dokonania ocen naukowych. Wprowadzenie limitu czasowego, w ramach którego podmioty prowadzące działalność w sektorze produktów rybołówstwa są uprawnione do utrzymywania tych produktów w temperaturze wymaganej w procesie usztywnienia, wymaga bowiem przeanalizowania i uwzględnienia okresu, w odniesieniu do którego można uznać, że owe produkty, utrzymywane w takiej temperaturze, nie powodują zagrożenia dla zdrowia.
76 Co się tyczy w szczególności oceny znacznego wpływu na zdrowie publiczne, należy zauważyć, że o ile rozporządzenie delegowane 2024/1141 nie zawiera żadnego uzasadnienia dla wprowadzenia wymogów dotyczących usztywnienia – jak wyjaśniono w pkt 41 powyżej – o tyle w dotyczącej kontekstu części uzasadnienia tego rozporządzenia wyjaśniono, iż należy „doprecyzować” wymogi w odniesieniu do „operacji mającej na celu nieznaczne obniżenie temperatury krojenia świeżych produktów rybołówstwa lub przetworzonych produktów rybołówstwa lub zwiększenie temperatury zamrożonych produktów rybołówstwa oraz zakazu przechowywania lub transportu produktów rybołówstwa w tej tymczasowej temperaturze wymaganej ze względów technologicznych” „w celu uniknięcia jakichkolwiek wieloznaczności”.
77 Ponadto z motywu 13 pierwotnej wersji uzasadnienia rozporządzenia delegowanego 2024/1141, do której odsyła skarżąca, wynika zasadniczo, że „aby zapobiec nadużyciom polegającym na stosowaniu wymogów dotyczących produkcji do przechowywania produktów rybołówstwa w temperaturze niezgodnej z pkt 2 rozdziału VII sekcji VIII załącznika III [do rozporządzenia nr 853/2004], obniżanie lub – w przypadku produktów już mrożonych – podwyższanie temperatury w celu usztywnienia powinno się odbywać jak najszybciej, a przechowywanie produktów rybołówstwa w temperaturze ułatwiającej rozbiór lub krojenie powinno być ograniczone w czasie”.
78 Należy również zauważyć, że o ile w ramach skargi w niniejszej sprawie Komisja nie wypowiedziała się wyraźnie w przedmiocie tego, czy kwestia, której dotyczy zaskarżony przepis, może mieć znaczny wpływ na zdrowie publiczne, o tyle w odpowiedzi na zarzut drugi skarżącej utrzymuje ona, że niektórzy producenci nadużyli tolerancji prawa Unii w odniesieniu do korzystania z usztywnienia w procesie produkcji ze szkodą dla konsumentów, zważywszy, że filety przechowywane w temperaturze potrzebnej do usztywnienia są gorszej jakości, a konsument, który myśli, że kupuje niemrożony produkt, jest wprowadzany w błąd.
79 Komisja podnosi, że z szeregu badań naukowych wynika, iż temperatura i czas trwania zamrażania wędzonego łososia w znacznym stopniu wpływają na jego jakość. Odsyła ona w tym względzie, po pierwsze, do badania „Quantification and mapping of tissue damage from freezing in cod by magnetic resonance imaging – ScienceDirect” (Kwantyfikacja i mapowanie urazów tkankowych spowodowanych mrożeniem dorsza za pomocą obrazowania metodą rezonansu magnetycznego – ScienceDirect) (Food Control, Vol. 123, maj 2021 r., 107734), z którego wynika, że „mrożenie ryb jest ważną metodą przetwarzania, która może wydłużyć okres przechowywania produktu, ale może również prowadzić do poważnych uszkodzeń tkanek, jeżeli nie zostanie przeprowadzona prawidłowo” oraz że „im w większym zakresie procedura zamrażania odbywa się w ujemnej temperaturze, tym mniej szkodliwy jest proces”. Po drugie, odnosi się ona do badania zatytułowanego „Effect of Freezing on the Shelf Life of Salmon” (Wpływ mrożenia na okres przechowywania łososia) (International Journal of Food Science, sierpień 2018 r., 1686121), z którego wynika, że „[c]zas i temperatura składowania są głównymi czynnikami mającymi wpływ na utratę jakości i okres przechowywania ryb, ponieważ frakcja lipidowa podlega głównie zmianom autooksydacyjnym i hydrolitycznym podczas składowania w stanie mrożonym” oraz że „[t]łuszcz z ryb […] jest bardzo podatny na utlenianie; zmniejsza ono zatem wartość odżywczą, teksturę i kolor ryb”.
80 Ponadto w ramach uwag wstępnych dotyczących ram prawnych Komisja podnosi, że wędzonego łososia doprowadzonego do temperatury poniżej temperatury zamarzania należy uznać za produkt mrożony i jako taki – o ile jest on przechowywany – stanowi on produkt podlegający przepisom dotyczącym przechowywania produktów mrożonych, a mianowicie pkt 2 rozdziału VII sekcji VIII załącznika III do rozporządzenia nr 853/2004. Instytucja ta wyjaśnia w tym względzie, że przechowywanie wędzonego łososia w temperaturze przewidzianej na potrzeby krojenia go na plastry powoduje, iż pewien procent wody nie jest w takiej temperaturze skrystalizowany, co w niekiedy może pozwolić na rozwój w tej wodzie flory bakteryjnej. Komisja dodaje, że przechowywanie tego produktu w temperaturze usztywnienia w przypadku wahania temperatur może doprowadzić do lizy komórkowej, to znaczy do dezintegracji komórek (kiedy kryształki lodu uszkadzają strukturę komórek), co skutkuje podwyższonym ryzykiem sanitarnym oraz wpływa na teksturę, smak i wartość odżywczą końcowego produktu. Podnosi ona, że z dokumentacji dostępnej na stronie internetowej FAO wynika, iż „[b]iałka ryb ulegają trwałym zmianom podczas zamrażania i przechowywania w niskich temperaturach”, że „szybkość, z jaką zachodzi ta denaturacja, w dużej mierze zależy od temperatury”, że „w temperaturach niezbyt dalekich od punktu zamarzania, na przykład 28 °F [– 2 °C], poważne zmiany zachodzą szybko” i że „nawet przy 15 °F [– 10 °C] zmiany są tak szybkie, że produkt początkowo dobrej jakości może zepsuć się w ciągu kilku tygodni”.
81 Komisja utrzymuje również, że gdyby uznać za słuszną interpretację skarżącej, jakoby jedynie produkty, które zostały sprowadzone przynajmniej do temperatury – 18 °C, można było uznać za mrożone, oznaczałoby to, że produkty rybołówstwa, które zostały sprowadzone przykładowo jedynie do temperatury – 17,5 °C, nie podlegałyby wymogowi przechowywania w temperaturze – 18 °C i mogłyby być sprzedawane konsumentowi jako nigdy niemrożone i że byłoby to „oczywiście niebezpieczne dla zdrowia konsumentów”, ze względu na wynikające z możliwości wielokrotnego rozmrażania tego samego produktu ryzyko, na które konsumenci byliby narażeni.
82 Z prac przygotowawczych dotyczących rozporządzenia delegowanego 2024/1141 i z argumentów Komisji przedstawionych w ramach niniejszego postępowania można zatem wywnioskować, że powód, który doprowadził do przyjęcia zaskarżonego przepisu, jest związany z faktem, że we wcześniejszych ramach prawnych istniały „niejednoznaczności” w odniesieniu do techniki usztywniania oraz zakazu przechowywania czy transportu produktów rybołówstwa w temperaturze wymaganej przez tę technikę, zaś utrzymywanie wędzonego łososia w tej temperaturze przez dłuższy okres mogłoby doprowadzić do powstania zagrożeń dla zdrowia.
83 Tymczasem kwestię tego rodzaju należy uznać za kwestię mogącą mieć znaczny wpływ na zdrowie publiczne.
84 W tym względzie wystarczy stwierdzić, że – jak wskazano w pkt 82 powyżej – z argumentów samej Komisji wynika zasadniczo, że utrzymywanie wędzonego łososia przez dłuższy okres w temperaturze wymaganej do jego usztywnienia może mieć wpływ na zdrowie konsumentów, a tym samym na zdrowie publiczne.
85 Ponadto, jak wynika również z pism Komisji, taki wpływ na zdrowie publiczne wydaje się znaczny. Komisja wyjaśnia bowiem, że przyjęcie wykładni przyjętej przez skarżącą w odniesieniu do pkt 2 rozdziału VII sekcji VIII załącznika III do rozporządzenia nr 853/2004 prowadziłoby do sytuacji „oczywiście niebezpieczne[j] dla zdrowia konsumentów”.
86 Należy zatem uznać, że Komisja była zobowiązana do zasięgnięcia opinii EFSA przed przyjęciem zaskarżonego przepisu, zgodnie z art. 13 rozporządzenia nr 853/2004.
87 Wniosek ten znajduje potwierdzenie w fakcie, że – jak podnosi sama Komisja – z motywu 27 rozporządzenia nr 853/2004 wynika, iż prawodawstwo Unii dotyczące higieny żywności powinno opierać się na opiniach naukowych.
88 Tymczasem należy zaznaczyć, podobnie jak uczyniła to skarżąca, że podstawa naukowa uwzględniona przez Komisję przy opracowywaniu zaskarżonego przepisu nie wynika ani z rozporządzenia delegowanego 2024/1141, ani z jego uzasadnienia.
89 Komisja nie kwestionuje zresztą argumentów skarżącej odnoszących się do braku takiej podstawy naukowej. W duplice instytucja ta ograniczyła się bowiem do wyjaśnienia, że w odpowiedzi na skargę oparła się na badaniach wykazujących, że temperatura i czas trwania zamrożenia wędzonego łososia w znacznym stopniu wpływają na jego jakość, ale nie wypowiedziała się na temat braku naukowej podstawy zaskarżonego przepisu w ramach jego opracowania.
90 Brak podstawy naukowej zaskarżonego przepisu w ramach jego opracowania można ponadto wywieść z argumentu Komisji przedstawionego w odpowiedzi na zarzut drugi skarżącej, zgodnie z którym maksymalny okres 96 godzin wynika z „konsensusu wśród producentów sektora” co do czasu potrzebnego na pokrojenie wędzonego łososia poddanego usztywnieniu i zgodnie z którym „[j]est to okres z całą pewnością bardzo rozsądny i wystarczający do przeprowadzania samego procesu krojenia, uwzględniając potrzeby logistyczno‑organizacyjne sektora w kontekście tego etapu produkcji”.
91 Prawdą jest, jak to podnosi Komisja, że pismem z dnia 14 maja 2024 r. przewodnicząca Parlamentu zwróciła się do EFSA, zgodnie z art. 29 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 178/2002, o wydanie opinii naukowej w przedmiocie wpływu procedur usztywniania i rozmrażania na utrzymywanie się i rozwój zagrożeń biologicznych, a dyrektor wykonawczy tego urzędu odpowiedział na wskazane pismo pismem z dnia 12 czerwca 2024 r., w którym wyjaśnił, że nie jest „w stanie zidentyfikować żadnych nierozstrzygniętych kwestii dotyczących bezpieczeństwa żywności lub zagrożenia dla zdrowia publicznego w warunkach przechowywania opisanych we wniosku”.
92 Należy jednak stwierdzić, że ta wymiana korespondencji nastąpiła po przyjęciu rozporządzenia delegowanego 2024/1141, co miało miejsce w dniu 14 grudnia 2023 r., i że z tego względu nie ma ona w żadnym razie wpływu na zgodność z prawem tego rozporządzenia.
93 W świetle całości powyższych rozważań należy zatem uwzględnić zarzut czwarty i stwierdzić nieważność zaskarżonego przepisu, bez konieczności badania pozostałych argumentów i zarzutów podniesionych przez skarżącą.
W przedmiocie kosztów
94 Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja przegrała sprawę, należy obciążyć ją jej własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez skarżącą, zgodnie z jej żądaniem.
95 Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania państwa członkowskie i instytucje interweniujące w sprawie pokrywają własne koszty. W związku z powyższym Republika Francuska pokryje własne koszty.
Z powyższych względów
SĄD (szósta izba)
orzeka, co następuje:
1) Stwierdza się nieważność pkt 3 lit. e) załącznika do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2024/1141 z dnia 14 grudnia 2023 r. zmieniającego załączniki II i III do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wymogów szczególnych dotyczących higieny w przypadku niektórych rodzajów mięsa, produktów rybołówstwa, produktów mlecznych i jaj.
2) Komisja Europejska pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Mowi Poland S.A.
3) Republika Francuska pokrywa własne koszty.
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 24 września 2025 r.
|
V. Di Bucci
| |
S. Papasavvas
|
Top